Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta Powiatu W., powołując się na art. 104 kpa oraz art. 6 pkt 6 lit. b), art. 6c ust. 2 pkt 1, art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) i art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), odmówił skarżącej M. B. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wnioskiem z dnia [...]r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, przy uwzględnieniu stałej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...] r. do [...]r. Na tę okoliczność skarżąca załączyła własne oświadczenie oraz zeznania świadków S. H. i A. W. Załączyła także zaświadczenia Urzędu Gminy Ś. K. potwierdzające istnienie gospodarstwa rolnego od [...]r. do [...]r. o powierzchni [...]ha oraz informujące o zameldowaniu od [...] r. do [...]r. i od [...]r. do chwili wydawania tej decyzji w miejscu położenia gospodarstwa rolnego.
Na podstawie karty rejestracyjnej oraz załączników do niej organ I instancji ustalił, że skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu [...] r. i opierając się na przedstawionych świadectwach pracy stwierdził, że M. B. legitymuje się ogólnym okresem zatrudnienia w wymiarze [...] lat i [...] miesięcy - bez pracy w gospodarstwie rolnym.
Organ stwierdził, że skarżąca, urodzona [...]r., ukończyła [...] lat i przed zarejestrowaniem w urzędzie była zatrudniona w okresie od [...]r. do [...]r. w Biurze Projektowo-Inżynieryjnym A Sp. z o.o. z siedzibą we W. Stosunek pracy rozwiązany został na podstawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 z późn. zm.) z zastosowaniem skróconego okresu wypowiedzenia na podstawie art. 36- § 1 kp i z tego tytułu wypłacono odszkodowanie za okres od [...]r. do [...]r. Ostatni pracodawca zatrudniał skarżącą na pełny etat.
Starosta Powiatu W. wskazał, iż podstawę do zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym przy ustalaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego określają przepisy emerytalno-rentowe. Zgodnie z nimi, przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń, uwzględnia się również przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
Organ I instancji podniósł, że na posiedzeniu Kolegium do spraw rozstrzygania problemów związanych z zaliczeniem okresów zatrudnienia na podstawie zeznań świadków, które odbyło się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu [...] r. nie uznano wnioskowanego przez stronę okresu pracy w gospodarstwie rolnym, ponieważ - w ocenie tego organu - całokształt materiału dowodowego nie przemawiał za uznaniem, bowiem nie było dokumentu potwierdzającego zameldowanie we wskazanym okresie, a zeznania świadków i oświadczenie strony objęły okres od [...], a nie od [...] roku życia. Z tego względu Starosta Powiatu W. nie dał wiary zeznaniom świadków i ocenił, że brak jest podstaw do zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do okresu uprawniającego do emerytury, a w konsekwencji uznał, że skarżąca nie spełniła warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego wynikających z art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż nie osiągnęła co najmniej 37 lat uprawniających do emerytury.
Wskazując, iż z powyższego względu w dniu [...] r. podjęto decyzję odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia przedemerytalnego, od której M. B. złożyła odwołanie, organ I instancji podał, że przed przekazaniem sprawy do organu odwoławczego ponownie sprawę rozpatrywano na posiedzeniu Kolegium w dniu [...]r. i ponownie nie uznano wnioskowanego okresu jako pracy stałej, opierając się dodatkowo na nowym dowodzie, jakim był życiorys sporządzony przez skarżącą w dniu [...]r., w którym strona nie wspominała, iż pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców. Fakt ten w ocenie organu także stanowił o niewiarygodności świadków w tej sprawie.
Starosta Powiatu W. wskazał, że decyzją z dnia [...]r. organ odwoławczy uchylił wyżej wymienioną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia podnosząc, iż materiał dowodowy jest niewystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazując, że organ I instancji winien ustalić, kiedy M. B. przerwała naukę w Technikum Hotelarskim.
Organ I instancji podał, że w związku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania skarżąca przekazała w formie pisemnej dodatkowe wyjaśnienia dotyczące wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, w których stwierdziła, iż nie zachował się żaden dokument potwierdzający, że uczęszczała do Technikum Hotelarskiego. Powiatowy Urząd Pracy pozyskał jednak dokument z Zespołu Szkół Gastronomicznych, z którego wynika, że strona uczęszczała do Technikum od [...] r. do [...] r. Następnie od [...] r. do [...] r. uczęszczała na kurs maszynopisania, który ukończyła w dniu [...]r.
Organ podniósł, że w dniu [...]r. sprawa kolejny raz została przekazana na posiedzenie Kolegium, które ustosunkowując się do nowych dowodów ponownie nie uznało wnioskowanego okresu oceniając, iż praca skarżącej w gospodarstwie rolnym nie mogła mieć charakteru stałego. Uznając zeznania świadków za niewiarygodne stwierdzono, że strona mogła pracować w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie wakacji, do czego zobowiązane są dzieci w stosunku do rodziców na podstawie art. 91 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale taka praca nie ma charakteru stałego.
Starosta wskazując, iż w swoich dodatkowych wyjaśnieniach skarżąca zaznaczyła, że w istocie ponosiła ciężar wykonywania głównych prac w prowadzeniu gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha, wywodził, że skoro strona od [...]r. bez żadnej przerwy pracowała zawodowo, a gospodarstwo rolne prowadzone było do [...]r., to można postawić tezę, iż rodzice "dawali sobie jakoś radę w prowadzeniu gospodarstwa rolnego".
Mając na uwadze powyższe Starosta Powiatu W. uznał, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego wynikających z art. 37k cytowanej wyżej ustawy.
Odwołując się od powyższej decyzji M. B. wywodziła, że nie zaliczając jej do okresu uprawniającego do emerytury okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców niesłusznie odmówiono przyznania świadczenia przedemerytalnego.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu tego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, podał, że w kwestii odmowy zaliczenia do okresu uprawniającego do emerytury okresu od [...] r. do [...]r. podziela stanowisko Starosty Powiatu W. Wojewoda stwierdził, że przepisy emerytalno-rentowe stanowią, iż przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym przypadające przed 1 stycznia 1983 r. po ukończeniu 16 roku życia, a z akt sprawy wynika, że oświadczenie złożone przez skarżącą oraz zeznania świadków (z wyjątkiem W. G.) dotyczą okresu po ukończeniu przez M. B. [...] roku życia.
W ocenie organu II instancji zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżąca nie mogła w sposób stały i w pełnym wymiarze świadczyć pracę w gospodarstwie rolnym jej rodziców. M. B., będąc od [...]r. zameldowana we W., uczęszczała do szkół dziennych we W., początkowo do Szkoły Podstawowej, później do Technikum Hotelarskiego, a następnie na kurs maszynopisania. Naukę ukończyła w [...]r., po czym w [...]r. podjęła pracę zawodową. Zdaniem organu odwoławczego fakt jednoczesnego zamieszkania we W. i uczęszczania w tym samym czasie do szkół we W. nie może świadczyć o tym, że M. B. jednocześnie mieszkała i pracowała w okresie od [...]r. do [...]r. w gospodarstwie rolnym jej rodziców, położonym w Ś. K. Wojewoda stwierdził przy tym, że nie posiadając od [...] r. zameldowania w miejscu zamieszkania swoich rodziców przestała być domownikiem.
Wskazując na powyższe organ odwoławczy nie dał wiary zarówno oświadczeniu strony, jak i zeznaniom świadków, że M. B. pracowała stale i w pełnym wymiarze w gospodarstwie rolnym jej rodziców. Nie zaprzeczając, że mogła ona sporadycznie pomagać swoim rodzicom w niektórych pracach gospodarskich Wojewoda stwierdził, iż brak jest niezbitych dowodów świadczących o pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym w okresie od [...]r. do [...]r.
Na powyższą decyzję M. B. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni przepisu art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz naruszenie art. 80 i art. 107 kpa, a także jej interesu prawnego.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wymienia alternatywnie cztery warunki uprawniające do przyznania świadczenia przedemerytalnego i wystarczy spełnić jeden z nich, aby uzyskać to świadczenie. Wskazując, iż zdaniem Wojewody nie spełnia żadnego z nich wywodziła, że spełnia wymogi zawarte w art. 37k ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy. Stwierdziła, iż określenie okresu uprawniającego do emerytury, o którym mowa w powyższym przepisie nie leży już w sferze tego przepisu, tylko w świetle przepisów emerytalno-rentowych. Powołała się przy tym na art. 13- ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.) oraz na art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U.
Nr 54, poz. 310). Wywodziła, iż fakt łączenia pracy w gospodarstwie rolnym z nauką w szkole nie może stanowić przeszkody przy ocenie, czy dany okres pracy w gospodarstwie może być wliczony do stażu pracowniczego, gdy praca w gospodarstwie była faktycznie wykonywana.
Powołując się na art. 107 kpa skarżąca zarzuciła, że w uzasadnieniu prawnym Wojewoda winien był wyjaśnić podstawy prawne swojej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, jednak decyzja zawiera w tym zakresie braki. Wojewoda bowiem powołuje się na przepisy emerytalno-rentowe w ujęciu całościowym i na art. 37k ust. 1 oraz jego punkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, mylnie - w ocenie skarżącej - interpretując obligatoryjną zależność między tym ustępem i punktem 3.
Powołując się na art. 80 kpa, reguły, które powinny być zachowane, aby swobodna ocena dowodów nie przerodziła się w samowolę oraz art. 107 i art. 8 kpa, skarżąca uznała za bezzasadne, naruszające zasadę prawdy obiektywnej i przekraczające granice interpretacji prawa stwierdzenie Wojewody, że przepisy emerytalno-rentowe stanowią, iż przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym przypadające przed 1 stycznia 1983 r. po ukończeniu 16 roku życia, a z akt sprawy wynika, że oświadczenie złożone przez skarżącą oraz zeznania świadków (z wyjątkiem W. G.) dotyczą okresu po ukończeniu przez M. B. [...] roku życia. Zapytała przy tym, czy ma przez to rozumieć, że Wojewoda odmówił wiarygodności jej oświadczeniom i zeznaniom świadków tylko dlatego, że już mając [...] lat rozpoczęła pracę w gospodarstwie rodziców oraz czy ma to być dla niej kara, iż zamiast prowadzić życie nastolatki musiała ciężko pracować.
Polemizując ze stanowiskiem organu, że skoro zamieszkiwała i uczęszczała do szkół we W., to nie mogła jednocześnie zamieszkiwać i pracować w gospodarstwie rodziców położonym w Ś. K., skarżąca wskazała, że w tym czasie jako nieletnia dostosowywała się do decyzji rodziców. Wywodziła, iż zameldowanie jej na pobyt stały u starszej siostry we W. nie naruszało art. 26 kc oraz że miejscem jej zamieszkania nadal był dom rodziców położony w Ś. K. Podkreślała, iż nie kolidowało to z jej obowiązkami wobec rodziców i ich gospodarstwa. Stwierdziła, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie może przesądzać o miejscu zamieszkania zarówno osoby pełnoletniej, jak i małoletniej. Podniosła, że pozostawała pod władzą rodzicielską i istniał stosunek zależności między nią a rodzicami. Oświadczyła, iż przebywanie we W. nie stanowiło centrum jej życiowej działalności oraz że w spornym okresie rozpoczęła, po odbyciu dwóch ostatnich klas szkoły podstawowej we W., naukę w Technikum Hotelarskim, którego nie ukończyła, gdyż z powodu wysokiej absencji nie otrzymałaby promocji do następnej klasy.
Podała, że codzienne dojazdy ze Ś. K. do W. trwały w obie strony niecałe pół godziny, bowiem odległość między tymi miejscami jest mniejsza niż między S. M. i L. we W. Oświadczyła, że zajęcia na kursie maszynopisania, na który uczęszczała po porzuceniu technikum, zajmowały średnio 18 godzin tygodniowo i nie utrudniały jej pracy w gospodarstwie rolnym.
Wskazując na powyższe skarżąca wywiodła, że uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji odbiega od rygorów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a podstawa prawna odmówienia jej prawa do zasiłku przedemerytalnego pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym i okolicznościami faktycznymi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że bez pracy w gospodarstwie rolnym skarżąca M. B. legitymuje się ogólnym okresem zatrudnienia w wymiarze [...] lat i [...]miesięcy.
Kwestią sporną w tej sprawie jest to, czy skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w okresie od [...] r. do [...] r.
Od rozstrzygnięcia rozważanego problemu zależy możliwość zaliczenia okresu ewentualnej pracy w gospodarstwie rolnym do okresu uprawniającego do emerytury, co ma wpływ nie tylko na ewentualną możliwość przyznania świadczenia emerytalnego, o jakim mowa w art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), ale także na dokonanie prawidłowych ustaleń dotyczących prawa do emerytury i właściwe obliczenie jej wysokości, co wynika z art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Należyte wyjaśnienie powyższej kwestii ma zatem wpływ na uprawnienia skarżącej i to niezależnie od faktu, czy - w razie korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia rozważanej kwestii - okres pracy w gospodarstwie rolnym doliczony do dotychczas uznanego przez organy okresu zatrudnienia byłby wystarczający do przyznania M. B. świadczenia przedemerytalnego.
Zauważyć bowiem wypada, że - ponieważ zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uwzględnieniu podlega jedynie okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia - urodzonej w dniu [...]r. skarżącej w razie pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia można byłoby zaliczyć jedynie okres przypadający po [...]r. Niemniej jednak, gdyby istniały podstawy do zaliczenia skarżącej całego okresu od [...]r. do [...]r., a więc w wymiarze przekraczającym [...] rok i [...] miesięcy, spełniona zostałaby przesłanka posiadania przez nią co najmniej [...]-letniego okresu uprawniającego do emerytury, wynikająca z art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Zdaniem organów administracyjnych skarżąca w okresie od [...] r. do [...] r. nie pracowała w gospodarstwie rolnym, bo zeznania świadków i oświadczenie strony objęło okres od [...] roku życia skarżącej, a nie od [...] roku życia i jest to nieprawidłowe. Ponadto skarżąca w tym czasie nie była zameldowana w gospodarstwie rodziców, lecz u siostry we W. i uczyła się w Technikum Hotelarskim od [...]r. do [...]r., a od [...]r. do [...]r. uczęszczała na kurs maszynopisania. Organ I instancji podniósł, że od [...]r. skarżąca pracowała zawodowo, a "rodzice dawali sobie jakoś radę w prowadzeniu gospodarstwa rolnego". Organ II instancji stwierdził natomiast, że skarżąca "nie posiadając od [...]r. zameldowania w miejscu zamieszkania swoich rodziców przestała być domownikiem".
Zdaniem skarżącej wykazała ona, że we wskazanym wyżej okresie pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców, bo zameldowanie i nauka we W. nie wykluczały możliwości pracy w odległym o kilka kilometrów od tego miasta gospodarstwie rolnym w Ś. K., a zeznania przedstawionych przez nią świadków potwierdzają, że pracę tę rzeczywiście wykonywała.
Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż nie można uzależniać możliwości uznania pracy dziecka w gospodarstwie rolnym rodziców od tego, czy po zaprzestaniu pracy dziecka rodzice sami nie mogli prowadzić tego gospodarstwa. Uzależnienie takie nie znajduje bowiem uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Nie można też dyskwalifikować prawdziwości zeznań świadków tylko z tego powodu, że obejmują one również okres, który nie podlega zaliczeniu z uwagi na wiek dziecka mającego pracować w gospodarstwie rodziców.
Nie można co prawda zaliczyć okresu wcześniejszego, to jest - jak w tej sprawie - od [...] do [...]roku życia, skoro jest wymóg ustawowy, że zaliczeniu podlega jedynie okres po ukończeniu 16 roku życia przez osobę pracującą w gospodarstwie rolnym, ale jeżeli zeznania świadków potwierdzają, że dana osoba pracowała będąc np. w wieku od [...] do [...] lat, to jeżeli nie ma innych powodów do zakwestionowania prawdziwości zeznań świadków lub innych przyczyn powodujących niemożność uznania pracy w gospodarstwie rolnym, należy zaliczyć takiej osobie okres pracy od [...]do [...] roku życia.
Nie można zaś z powodu objęcia zeznaniami świadków okresu poprzedzającego ukończenie [...] roku życia przez zainteresowaną osobę dyskwalifikować całego tego okresu i przyjmować, że z tego względu zeznania nie zasługują na wiarę.
Zeznania przesłuchiwanych osób nie zasługują na wiarę, jeżeli są niezgodne z prawdą, sprzeczne z innymi - zasługującymi na wiarę - dowodami, nielogiczne, niekonsekwentne itp. Jeżeli jednak np. dotyczą okresu nie mającego znaczenia dla rozstrzygnięcia lub obejmują inne okoliczności obojętne dla sprawy, to nie tracą z takich względów przymiotu wiarygodności, chociaż pozostają w całości lub przynajmniej w części bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Podkreślić trzeba, iż samo zameldowanie w innym miejscu niż przedmiotowe gospodarstwo rolne nie przesądza o wykluczeniu ewentualnej możliwości wykonywania pracy w tym gospodarstwie. Ważne jest bowiem to, gdzie dana osoba faktycznie przebywała. Nie bez znaczenia jest też, gdzie dana osoba była zameldowana, bowiem jeżeli odległość pomiędzy miejscowością, w której znajdowało się gospodarstwo rolne, a miejscowością, w której osoba mająca pracować w tym gospodarstwie była zameldowana, nie była duża i pomiędzy tymi miejscowościami istniały dogodne połączenia komunikacyjne, to nawet częste przebywanie w miejscu zameldowania nie może wykluczać wykonywania pracy w innej miejscowości. Samo zameldowanie nie przesądza też o tym, kto jest domownikiem.
Nie można bowiem z góry wykluczyć, że pomimo zameldowania w danym miejscu konkretna osoba faktycznie przebywała w innym miejscu i w tym innym miejscu była w rzeczywistości domownikiem, a w miejscu zameldowania przebywała jedynie sporadycznie.
Podobne uwagi odnoszące się do odległości można odnieść do nauki w innej miejscowości niż ta, w której dana osoba faktycznie przebywała lub w której rzeczywiście wykonywała pracę. Jeżeli bowiem pomiędzy miejscem zamieszkania, miejscem nauki oraz miejscem pracy odległości nie są duże i istnieją między nimi dogodne połączenia komunikacyjne, to jest możliwe zamieszkiwanie, uczenie się i wykonywanie pracy w różnych miejscach w tym samym czasie. Nie wyklucza to oczywiście konieczności spełnienia wszystkich ustawowych wymogów, koniecznych do przyznania określonego świadczenia.
Zaznaczyć ponadto należy, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie wskazywano, powołując się na art. 10 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, że przy ustaleniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, świadczonej przed dniem 1 stycznia 1983 r. w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, także w czasie wakacji szkolnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2000 r. sygn. akt II UKN 155/00 - OSNP 2002/16/394). Gdyby zatem nawet nie było wystarczających podstaw do uznania całego wskazywanego przez skarżącą okresu pracy w gospodarstwie rolnym, to należało rozważyć, czy nie ma podstaw do zaliczenia go chociażby w części.
Analizując zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy i uzasadnienia wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych zauważyć wypada, że organy nie ustosunkowały się do zaświadczenia nr [...]z [...]r. Dyrektora Zespołu Szkół Gastronomicznych, z którego wynika, że skarżąca była uczennicą Technikum Hotelarskiego od [...] do [...] r., a więc w innym okresie niż przyjęty przez organy administracyjne oraz do zaświadczeń lekarskich z [...] r. Ponadto w aktach administracyjnych są jedynie zeznania świadków S. H. i A. W., natomiast nie ma zeznań świadków wymienionych w uzasadnieniu decyzji II instancji, a przesłuchanych później, co uniemożliwia dokonanie należytej kontroli dowodów powoływanych w zaskarżonej decyzji i mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie.
Wskazane wyżej uchybienia naruszają przepisy procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, przy czym mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy.
Podzielając stanowisko zawarte w skardze, że art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wymienia alternatywnie w czterech punktach warunki uprawniające do przyznania świadczenia przedemerytalnego i wystarczy spełnić warunki z jednego z nich, aby uzyskać to świadczenie, nadmienić wypada, że Wojewoda stwierdzając, iż skarżąca nie spełnia żadnego z tych warunków nie uważał, że powinna ona spełniać wszystkie warunki zawarte w art. 37k ust. 1 pkt 1-4 cytowanej ustawy. Organ odwoławczy jedynie przyjmując, że nie zostały spełnione warunki określone w pkt 3 ust. 1 art. 37k stwierdzał, iż nie zostały też spełnione warunki z pkt 1, 2 i 4. Mimo bowiem niespełnienia przez skarżącą przesłanek z pkt 3 należałoby przyznać jej świadczenie przedemerytalne, gdyby spełnione zostały przesłanki któregokolwiek z pozostałych punktów zawartych w ust. 1 art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.
W myśl art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie jednak nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie tworzyły po stronie skarżącej żadnych praw, ani nie nakładały na nią żadnych obowiązków. Nie miały zatem cech wykonalności.
Zauważyć ponadto wypada, że stosownie do art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony akt administracyjny jest zobowiązany do zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. W niniejszej sprawie Sąd pominął jednak to orzeczenie, gdyż skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy.