Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. uznała K. J. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kat. "A".
Komisja rozpoznała u poborowego osobowość nieprawidłową oraz używanie substancji psychoaktywnych w wywiadzie.
W złożonym odwołaniu K. J. wniósł o skierowanie go na ponowną komisję lekarską z powodu pogarszającego się stanu psychicznego oraz nasilającej się nerwicy. Oznajmił, że orzeczono w stosunku do niego karę pozbawienia wolności i zawieszono jej wykonanie. W związku z tym jest pod dozorem kuratora. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia podjął leczenie psychiatryczne.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art.29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16.) oraz § 6 pkt 1 i §32 ust. 1-3 rozporządzenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzone schorzenia oraz stopień jego nasilenia ustalonym specjalistycznym badaniem psychiatrycznym, tj.: 1) osobowość nieprawidłowa upośledzająca zdolności adaptacyjne wg §69 pkt 1 rozporządzenia;
- 2) używanie substancji psychoaktywnych w wywiadzie wg §73 pkt 1 rozporządzenia kwalifikują do wyżej ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. J. wniósł o przyznanie kategorii D, gdyż nie jest zdolny do służby w wojsku, jest osobą nerwową, słabą psychicznie, ma konflikty z prawem za posiadanie i zażywanie narkotyków, w wojsku nie wytrzyma ani jednego dnia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 135, poz. 1271 ze zm.) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W świetle przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem.
Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi § 32 ust 2 i ust 3 pkt 1 oraz § 69 pkt 1 i § 73 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia. § 32 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo - lekarskich; w razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie i decyzję. Z treści ust. 3 pkt 1 tego przepisu wynika, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie może utrzymać w mocy orzeczenie organu I instancji.
Natomiast z treści § 69 pkt 1 rozdziału XVI - Stan psychiczny - załącznika nr 1 - Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej - do rozporządzenia wynika, że osobowość nieprawidłowa nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, kwalifikuje osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii A (zdolny do służby wojskowej). § 73 pkt 1 załącznika do rozporządzenia stanowi, że stan psychiczny określony jako nadużywanie alkoholu i środków odurzających bez cech uzależnienia kwalifikuje osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii A. Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, które wypełniają zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (uchwała SN z dnia 1 grudnia 1994 r. III AZP 8 / 94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. III S.A. 7225 / 98).
W rozpoznawanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności poborowego do służby wojskowej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu.
Według § 2 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego wspomniany wyżej załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Komisja lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których mowa wyżej oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie, w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby woskowej przez osobę badaną o ile taką służbę pełniła. W uzasadnionych przypadkach komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej (§ 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia).
Komisja odwoławcza orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo - lekarskich i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badania lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie (§ 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia).
W § 19 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia stwierdza się, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd,że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114 / 97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/ Gd 1655 / 95 - OSP z 1997 NR 7-8, poz. 135 i inne).
Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno wskazywać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 kpa). Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).
W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje naruszają powyższe zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy.
Komisja I instancji rozpoznała u poborowego schorzenie określone w § 69 pkt 1 i § 73 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia.
§ 69 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienia osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne i kwalifikuje osobę badaną w pierwszej grupie badanych (poborowych) do kategorii zdrowia " A" (zdolny do służby wojskowej).
Z kolei pkt 2 § 69 wskazuje, iż osobowość nieprawidłowa znacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, poddająca się korekcji kwalifikuje osobę badaną w pierwszej grupie badanych (poborowych) do kategorii zdrowia " D" (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju).
Natomiast § 73 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienia nadużywanie alkoholu i środków odurzających bez cech uzależnienia i kwalifikuje osobę badaną w pierwszej grupie badanych (poborowych) do kategorii zdrowia " A".
Z kolei pkt 2 § 73 wskazuje, iż zależność alkoholowa (i od innych środków odurzających) w fazie początkowej zalicza poborowego do kategorii "D".
Zarówno decyzja wydana przez organ I instancji, jak i decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, zawiera jedynie wskazanie jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wyżej wymogom przepisów kpa i cytowanego rozporządzenia.
W sytuacji gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii " A" lub " D" organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozpoznanie.
Tymczasem w niniejszej sprawie nie wiadomo dlaczego stwierdzone u skarżącego schorzenie powoduje tylko nieznaczne upośledzenie zdolności adaptacyjnych, a wskazywać to powinno szczegółowe uzasadnienie orzeczenia.
Podobne uwagi należy odnieść do rozpoznania schorzenia z § 73.
Ponadto nie odniesiono się w żaden sposób do zaświadczenia psychologa z dnia [...]r. stwierdzającego u skarżącego osobowość nieprawidłową typu bierno - agresywną oraz w wywiadzie używanie substancji psychoaktywnych (amfetaminy). Nie wskazano powodów odmowy wiarygodności temu zaświadczeniu (art. 80 kpa).
Rozpatrując ponownie sprawę organ orzekający powinien usunąć wyżej wskazane uchybienie oraz mieć na uwadze dokumentację medyczną, którą skarżący dołączył do wniesionej skargi.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit " c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wprawdzie w jego wyniku skarżący mógłby otrzymać kartę powołania jednakże i ona podlega zakwestionowaniu przed sadem administracyjnym włącznie z wcześniejszym wstrzymaniem jej wykonania.