Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 123 k.p.a. oraz art. 119 § 1, art. 121 § 4, art. 64a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nałożył na W. P., zam. w P. Z. przy ul. W. P. [...], grzywnę w kwocie [...] zł i opłatę egzekucyjną w kwocie [...] zł oraz wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., tj. doprowadzenie rozebranego komina na poziomie I piętra, który służy do wentylacji pomieszczenia parteru, do stanu poprzedniego.
Zażalenie na to postanowienie wniósł W. P. wskazując, iż obowiązek został już przez niego wykonany w ten sposób, że odtworzył uprzedni rozebrany komin, przez co doprowadził go do stanu poprzedniego. Według stanu na dzień dokonywania ponownych oględzin budynku przez inspektorów nadzoru budowlanego, tj. [...]r., odbudowany przez zobowiązanego komin na poziomie pierwszego piętra nie służył wentylacji pomieszczeń parteru budynku albowiem przewodów kominowy na wysokości stropu pomiędzy parterem a piętrem budynku był zadekowany. W piśmie z dnia [...]r. podnoszono, iż stan ten uległ zmianie po dniu [...]r. i od tego czasu komin jest drożny na całej jego długości i może służyć wentylacji pomieszczeń parteru budynku. Ten stan faktyczny znalazł potwierdzenie w treści opinii kominiarskiej nr [...] z dnia [...]r. stanowiącej załącznik do opinii nr [...] z dnia [...] r. Strona stwierdziła nadto, że od dnia [...] r. nie dokonała żadnych zmian w zakresie przedmiotowego przewodu kominowego i według jej wiedzy przewód ten powinien być drożny.
W sytuacji zatem kiedy zobowiązany odbudował rozebrany przewód kominowy oraz oddekował znajdującą się w kominie rurę PCV, należy stwierdzić, że wykonał obowiązek określony w tytule wykonawczym nr [...]. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest zatem zasadny.
Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego w dniu [...]r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wydał na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. postanowienie Nr [...], którym uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w całości i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu wskazano, iż prowadzenie w stosunku do zobowiązanego postępowania egzekucyjnego z powodu niewykonania obowiązku odbudowy komina jest co do zasady chybione. Z akt sprawy niespornie wynika bowiem, iż strona wykonała decyzję odbudowując komin, który wcześniej został rozebrany. W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości okoliczność, iż odbudowa nastąpiła w sposób przywracający dokładnie stan poprzedni, a nie, jak chce organ pierwszej instancji – stan jedynie do niego zbliżony. Zebrane w sprawie odwody dają wyraźną odpowiedź na pytanie czy przedmiotowy obowiązek został wykonany prawidłowo. W szczególności w aktach sprawy znajduje się oświadczenie wykonawcy nakazanych egzekwowaną decyzją robót budowlanych – M. C. z dnia [...]r., z którego wynika wprost, że odbudowa ściany kominowej oraz przedbieg kanałów wentylacyjnych został odtworzony według stanu jaki był wcześniej.
W ocenie organu odwoławczego wywód organu pierwszej instancji próbujący zaprzeczać argumentom strony jest niejasny, gdyż nie poparty jakimikolwiek niespornymi dowodami obalającymi powyższe twierdzenie inwestora. Stąd przychylono się do zarzutów zażalenia, gdyż organ pierwszej instancji pomimo znacznego upływu czasu od wszczęcia egzekucji nie jest w stanie wykazać faktycznej podstawy prowadzonych czynności. Dokonane ustalenia, jak pisze dalej D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., wskazują na konieczność uchylenia kwestionowanego postanowienia i umorzenia toczącego się przed organem pierwszej instancji postępowania egzekucyjnego ze względu na wykazanie przez stronę wykonania obowiązku. Dalsze prowadzenie egzekucji stanowiłoby bowiem naruszenie przepisu art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Skargę na ostateczne postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł J. B., domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu strona podniosła, iż konieczność przymuszenia W. P. do przywrócenia stanu sprzed samowolnej rozbiórki kominowej ściany nośnej i komina – w efekcie przewrócenia zniszczonej wentylacji łazienki i kuchni skarżącego – wynika ze stwierdzenia inspektorów nadzoru budowlanego z ostatniej wizji lokalnej i mistrzów kominiarskich. Dowody te potwierdzają, że obowiązek przywrócenia stanu sprzed samowoli nie został wykonany. Skarżone postanowienie jest, zdaniem strony, sprzeczne z prawomocną decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. Nr [...], w której zwrócono uwagę, iż jakakolwiek modernizacja w toku prac mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego jest niedopuszczalna i leży wyłącznie w kompetencji organów architektoniczno-budowlanych oraz wymaga pozwolenia, a ponadto zgody współwłaściciela.
Aprobata takiej modernizacji narusza interes prawny drugiej strony. Ponadto skarżący wskazał, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia powołuje się na akta sprawy, z których zdaniem organu niespornie wynika, że W. P. dokonał odbudowy przywracając dokładnie stan poprzedni. Nie wskazuje jednak żadnego obiektywnego dokumentu, który udowadniałby tą tezę. Organ przytacza natomiast jako taki dokument oświadczenie M. C. z dnia [...]r. Zdaniem skarżącego obiektywizm tego oświadczenie jest wątpliwy bowiem M. P. jest pracownikiem w hucie, której właścicielem jest W. P. Ponadto nie może ono być podstawą decyzji w konfrontacji z niespornymi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy.
Nadto podniesiono, iż oświadczenie to jest sprzeczne z wynikami wizji lokalnej przeprowadzonej przez nadzór budowlany i opiniami kominiarzy obsługujących komin w tym budynku od wielu lat. Zdaniem skarżącego materiał dowodowy, wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji, pozwala stwierdzić, że W. P. wykonał nieudolną modernizację w taki sposób, aby zachować wygodny dla siebie podział przestrzeni, co jednak powoduje, że skarżący od czterech lat pozbawiony jest właściwie wentylacji. Jak podnosi dalej strona skarżąca, zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy, a wykonane w czasie pierwszej wizji lokalnej, dokumentują pierwotny przebieg ściany nośnej kominowej i komina. Z treści opinii kominiarskiej nr [...] z dnia [...] r. oraz z ostatniej z dnia [...]r. wynika, iż odbudowano komin i ścianę z jednym przewodem, a pierwotnie były w niej dwa, oraz że nie usunięto rur PCV. Stwierdza się tam również, że odbudowany przez W. P. komin nie spełnia żadnych wymogów określonych w normach. Poprzedni przebieg, przekroje oraz brak PCV sprawił, że spełnione były te wymogi.
W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu, co musi doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego kwestionowanego postanowienia.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane na podstawie ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej.
Przedmiotem oceny wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. uchylające postanowienie organu pierwszej instancji w całości i umarzające postępowanie organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji przywołał art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Do wniosku, iż obowiązek wynikający z prawomocnej i ostatecznej decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności doprowadziła organ odwoławczy analiza oświadczenia wykonawcy robót budowlanych – M. C. W związku z takim stanowiskiem organu wskazać trzeba, iż nie ulega wątpliwości, że ustawodawca zaopatrzył, co do zasady organ drugiej instancji w kompetencje rozpoznania sprawy administracyjnej samodzielnie w całości, o ile wniesienie środka odwoławczego "przeniesie" na ten poziom konieczność jej rozpoznania.
Jednakże w żadnym razie nie zwalnia to organu drugiej instancji od obowiązku stosowania się do zasad procedury administracyjnej w całości, w tym stosowania się do zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 kpa, wedle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Przyjęcie koncepcji oparcia postępowania dowodowego na zasadzie swobodnej oceny dowodów uzasadnia to, by organ przy ustalaniu prawdy na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie, ustalić stan faktyczny. Na przykład może albo uznać za przekonujące zeznanie jednego świadka, mimo że zeznania trzech innych świadków przeczą temu jednemu zeznaniu. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów dowolnej.
Mając na względzie wskazane zasady należy zauważyć, iż organ odwoławczy uznając, iż obowiązek został wykonany, wywiódł tę, doniosłą dla wyniku postępowania egzekucyjnego okoliczność, z jednego dowodu – oświadczenia osoby fizycznej, złożonego na piśmie do akt. Całkowicie pominął natomiast pozostałe dowody, zgromadzone przez organ pierwszej instancji.Są nimi, przykładowo protokół oględzin z [...]r. z udziałem mistrza kominiarskiego, kolejny protokół oględzin z [...]r., aneks do opinii z dnia [...]r. Konkluzje tych dokumentów są odmienne od przyjętych przez organ drugiej instancji.
Reasumując należy wskazać, iż organ dochodząc do odmiennych wniosków miał obowiązek omówić dowody przeciwne i wskazać z jakich przyczyn nie dał im wiary.
Należy jeszcze dodać, iż dla utrwalania zasady zaufania obywateli do organów państwa rzeczą niezbędną jest realizowanie orzeczeń ostatecznych i prawomocnych.
Skoro zatem organ odwoławczy dopuścił się naruszenia zasad procedury w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania, zaskarżone postanowienie podlegało eliminacji z obrotu prawnego, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.