Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 13 czerwca 2001 r. (...), wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./ odmówił Bronisławowi K. przyznania uprawnienia do świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że uprawnienie do świadczenia przyznawane jest (...) na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji pozytywnej w sprawie. Strona nie przedstawiła w określonym terminie wymaganych dokumentów potwierdzających rodzaj i okres represji. Nie został zatem spełniony warunek określony w ustawie.
Bronisław K. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Dokumenty złożył w terminie bez legitymacji niemieckiej, którą mu zabrano. Listy i koperty zostały spalone z całym dobytkiem.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 16 listopada 2001 r. (...), wydaną na podstawie art. 127 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./: 1/ uchylił zaskarżoną decyzję, 2/ odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie z tytułu deportacji do pracy przymusowej w okresie od czerwca 1942 r. do września 1944 r. W uzasadnieniu wywodził, że wadliwie w zaskarżonej decyzji wskazano, że strona w terminie nie przedstawiła dowodów. Strona je przedstawiła. Przedstawiony przez Bronisława K. materiał dowodowy potwierdza, że w okresie od czerwca 1942 r. do września 1944 r. wykonywał pracę w Dębicy, Homlu i Wołkowysku, a więc na terytorium II RP w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. "a" powołanej ustawy "deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945" z tytułu wykonywania pracy na ziemiach polskich z okresu II RP świadczenie nie przysługuje.
Bronisław K. wniósł skargę na decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze wskazał, że miasto Homel /Gomel/ w 1939 r. nie leżało w granicach II RP. Z powodów militarnych Kiegswerke Kolker zostało przeniesione do Wołkowyska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelny Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/ świadczenia pieniężne przysługują osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jedną z przesłanek przyznania świadczenia pieniężnego jest podleganie przez osobę występującą o przyznanie świadczenia represjom określonym w ustawie. Według art. 2 pkt 2 lit. "a" powołanej ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługującym osobom" deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich "Represją w rozumieniu ustawy jest: deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium: a/ III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w latach 1939-1945."
W toku postępowania organ związany jest zasadą ogólną prawdy obiektywnej, ustanowioną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, która nakłada na organ obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W tym celu organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy /art. 77 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego/. W sprawie istotną okolicznością faktyczną jest ustalenie miejsca deportacji skarżącego do miasta Homla. Skarżący wywodzi, że miasto to nie leżało na terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Z informacji encyklopedii wynika, że miasto Homl leżało na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Brak ustaleń w tym zakresie stanowi naruszenie prawa, które prowadziło do wadliwego zastosowania prawa materialnego.
Organ naruszył art. 138 par. 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi "Organ odwoławczy wyda decyzję, w której:
uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy". Organ odwoławczy uchyla decyzję jeżeli rozstrzygnięcie sprawy jest wadliwe co jest podstawą do merytorycznej zmiany treści do rozstrzygnięcia. Natomiast uchylenie decyzji i zastąpienie rozstrzygnięcia uchylonej decyzji takiej samej treści rozstrzygnięciem jest naruszeniem przepisów prawa. W takim bowiem razie organ odwoławczy, zgodnie z art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W razie gdy jest wadliwe uzasadnienie decyzji organ zastępuje prawidłowym uzasadnieniem. W sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia do sądu, organ uchylił decyzję i zastąpił ją takiej samej treści rozstrzygnięciem - odmowa przyznania świadczenia pieniężnego.
W sprawie organ naruszył art. 7, art. 77 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 22 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.