Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W Kodeksie postępowania administracyjnego wprowadzona została zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Wyrażona w art. 16 par. 1 Kpa zasada ogólna trwałości decyzji ostatecznych ma istotne znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Dlatego zasada ta uważana jest za jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego /zob. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne str. 123/. Ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych przez przyznanie jej cechy trwałości przepis art. 16 par. 1 Kpa wyznacza jednocześnie granicę tej trwałości.
Ze sformułowania powyższego przepisu wynika, że jest to nie tylko decyzja, od której nie można wnieść odwołania, ale jest to również ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej. Oznacza to regułę, wedle której sprawa ta nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej reguły przez ponowne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga sankcję nieważności z art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa /por. B. Adamiak Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 str. 88/.
Od powyższej zasady ustawodawca wprowadza w art. 16 par. 1, zdanie drugie Kpa, ściśle określone wyjątki. Mianowicie decyzja ostateczna może być wzruszona przez jej uchylenie lub zmianę w trybie art. 154, art. 155 lub art. 161 Kpa. Dotyczy to decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną. Może być wzruszona także poprzez jej uchylenie na podstawie art. 145 par. 1 w związku z art. 159 par. 1 pkt 2 Kpa w drodze wznowienia postępowania. Może być wreszcie wzruszona przez stwierdzenie jej nieważności w trybie postępowania opartego na zasadzie art. 156 par. 1 Kpa.
Postępowanie z wniosku skarżącej o wymeldowanie jej męża z pobytu stałego w zajmowanym lokalu toczyło się przy udziale kuratora ustanowionego na wniosek organu orzekającego, przez Sąd Rejonowy na podstawie art. 184 par. 1 krio w związku z art. 34 par. 1 Kpa.
Kurator reprezentował interesy nieznanego wówczas z miejsca pobytu uczestnika postępowania, powołany do ochrony jego praw. Decyzja o wymeldowaniu prawidłowo doręczona stronom, w tym uczestnikom postępowania do rąk ustanowionego dla reprezentowania jego interesów - kuratora /przedstawiciela/ stała się ostateczna po upływie 14 dni od jej doręczenia, to jest z dniem 15.03.1995 r.
Zatem wzruszenie takiej decyzji w trybie odwołania wniesionego w dniu 22.01.1997 r., a więc prawie po upływie dwóch lat od jej wydania i uprawomocnienia się jest niedopuszczalne i rażąco narusza prawo. Wprawdzie w treści odwołania zamieszczono wniosek o przywrócenie terminu jego wniesienia. Wszakże organ odwoławczy nie rozpoznał formalnie wniosku. Rozpatrzył natomiast odwołanie naruszając postanowienia przepisów art. 16 par. 1, art. 129 par. 2 i art. 59 par. 1 Kpa. Samo stwierdzenie w motywach decyzji odwoławczej, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy odwołującego się nie oznacza, że nastąpiło rozpatrzenie wspomnianego wniosku. Rozstrzygnięcie podania zainteresowanego o przywrócenie terminu następuje bowiem w formie postanowienia /art. 59 par. 1 Kpa/. Organ odwoławczy nie wydał takiego postanowienia.
Należy zwrócić uwagę, iż wobec tego, że decyzja organu I instancji stała się ostateczna i prawomocna wzruszenie jej było możliwe tylko w trybie nadzwyczajnych środków prawnych. Skoro zainteresowany podnosił, że w skutek niedoręczenia mu zawiadomienia o toczącym się postępowaniu o wymeldowanie został pozbawiony możności obrony swoich praw, gdyż nie brał udziału w tym postępowaniu bez swej winy należało pismo jego z dnia 22.01.1997 r. potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania, oparty na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa i rozpatrzyć w trybie przepisów Działu II rozdział 12 Kpa.
Wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, na mocy 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa należało stwierdzić jej nieważność.
Z tych względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy.