Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej S. K. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, w szczególności: nie sprecyzowała i nie udokumentowała wysokości swoich wydatków; nie wyjaśniła dlaczego wskazuje, że jej dochód (świadczenie emerytalne) wynosi 400 zł, skoro z przedłożonego "odcinka emerytalnego" wynika, że jest to kwota 1.038, 91 zł netto; nie określiła dlaczego nie wpisała swojego syna i córki jako osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe; nie wskazała, czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub opieki społecznej; nie określiła również wartości posiadanych składników majątkowych; nie wyjaśniła z jakiego źródła czerpie środki na utrzymanie domu o pow. 110 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 1,3 ha; nie wskazała czy czerpie korzyści z ww. nieruchomości i czy prowadzi na nieruchomości rolnej gospodarstwo rolne.
Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw.
Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a." (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wobec powyższego przedmiotem rozpoznania Sądu jest wniosek S. K. z dnia 16 stycznia 2009r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z zawartych we wniosku danych oraz z treści sprzeciwu i dołączonych do niego dokumentów wynika, że skarżąca posiada majątek nieruchomy w postaci domu mieszkalnego o pow. 110 m² położonego we W. na działce o pow. 791 m² (dowód: wniosek i decyzja w spr. wymiaru podatku od nieruchomości za 2008r.) oraz nieruchomości rolnej o pow. 1,3 ha. We wniosku w rubryce "Dochody" wykazała jedynie emeryturę w wysokości 1.038, 91 zł –netto (obecnie 1.048,91 zł), tj. 1.241,66 zł – brutto. Z dołączonych kserokopii rachunków i faktur oraz decyzji administracyjnych wynika, że skarżąca ponosi miesięcznie takie wydatki jak: wywóz odpadów komunalnych – 24,18 zł, podatek rolny – 13,75 zł, podatek od nieruchomości – 21,16 zł, gaz – 21,73 zł (43,47 zł za okres 1.01.09-1.03.09), en. el. – 14,10 zł (84,62 zł za okres 14.05.08 -13.11.08), telefon (średnio z 2 miesięcy) - 176,89 zł (w tym internet- 52,46 zł).
Ogółem miesięczne wydatki stanowią kwotę 271,81 zł, a bez internetu 219,35 zł. Z paragonów za opał (645 zł) i za lekarstwo (62,84 zł), nie wynika na czyją rzecz nastąpiła sprzedaż tych artykułów, nie można zatem zaliczyć ich w poczet wydatków skarżącej. Podobnie nie można zaliczyć wydatków ponoszonych na internet jako niezbędnych do utrzymania skarżącej. Zatem twierdzenie skarżącej zawarte w sprzeciwie, że miesięczne wydatki stanowią kwotę 647 zł, nie znajduje potwierdzenia w przedłożonych dowodach.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy, osoba która wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi wykazać przed sądem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że tylko na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, a więc że znajduje się w ubóstwie. W takim stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu zależy tylko od tego, co zostanie udowodnione przez stronę składającą stosowny wniosek.
Podkreślić należy również to, że art. 252 § 1 p.p.s.a wymaga aby wniosek obejmował dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Otóż, ani w złożonym wniosku, ani też w treści sprzeciwu skarżąca nie podała, a powinna była, jaki dochód przynosi jej nieruchomość rolna o pow. 1,3 ha. Nie wyjaśniła, dlaczego nie ujęła jako członków rodziny syna i córki zamieszkałych pod wspólnym adresem, co wynika ze skargi, a co zarzucił w uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawczyni jako zainteresowanej było wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkową pomoc z budżetu Państwa celem umożliwienia jej realizacji "prawa do sądu".
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Po pierwsze, skarżąca uchyliła się od podania pełnych i dokładnych danych umożliwiających pełną ocenę jej sytuacji materialnej i rodzinnej.
Po drugie, z treści sporządzonej skargi wynika, że w sposób logiczny i precyzyjny skarżąca potrafi komunikować swoje racje, podnosić zarzuty i zgłaszać żądania. Oznacza to, że pomoc w postaci przyznania skarżącej profesjonalnej pomocy radcy prawnego lub adwokata "z urzędu" nie jest niezbędna, tym bardziej że Sąd stosownie do art. 134 p.p.s.a. obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.