Uzasadnienie
Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w J. G. z dnia [...] r. K. S. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia [...] r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., natomiast niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa. Pismem z dnia [...] r. K. S. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie renty socjalnej na podstawie wskazanego wyżej orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., na podstawie art. 27a ust. 1, 2, 3 i 5 i art. 35 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej w związku z art. 8 pkt 17, art. 15 pkt 7, art. 19, art. 21 ust. 3 pkt 7, art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym przyznał K. S. rentę socjalną na okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że K. S. spełnia przesłanki określone w art. 27 a ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.
Przepis art. 27 a ust. 1 tej ustawy stanowił, że renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu rodziny. Natomiast z ust. 2 tego przepisu wynikało, że prawo do renty socjalnej przysługuje również osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej lub wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia, a także w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Następnie decyzją ZUS w J. G. z dnia [...] r. NR [...] K. S. otrzymała rentę szkoleniową na okres 6 miesięcy tj. od [...] r. do dnia [...] r. Po otrzymaniu informacji o wskazanej wyżej decyzji ZUS o przyznaniu renty szkoleniowej Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. działając na podstawie art. 155 kpa i art. 27 ust. 4, art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zmienił swoją decyzję z dnia [...] r. w ten sposób, że przyznał K. S. rentę socjalną na okres do [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że z piśmiennictwa wynika, że osoby otrzymujące rentę szkoleniową nie mogą jednocześnie korzystać z renty socjalnej (Komentarz do ustawy o pomocy społecznej – C. Martysz, S. Nitecki, G. Szpor, Arche Gdańsk 2001, s. 164). Kolejną decyzją ZUS w J. G. z dnia [...] r., Nr [...] orzeczono, iż renta szkoleniowa przysługuje K. S. od [...] r. do [...] r. Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS w J. G. z dnia [...] r., Nr [...] uznano K. S. za zdolną o pracy. W związku z tym orzeczeniem, ZUS w J. G., po rozpoznaniu wniosku K. S. z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r., Nr [...] odmówił jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Po otrzymaniu tej decyzji ZUS, K. S. wnioskiem z dnia [...] r. wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie administracyjnej zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. o przyznanie jej renty socjalnej, gdyż posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wydane na okres do [...] r. i pozostaje bez świadczeń pieniężnych będąc na utrzymaniu rodziców. Po rozpoznaniu tego wniosku Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa, art. 27 a ust. 1 oraz art. 43 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej odmówił K. S. przyznania prawa do renty socjalnej. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wydanego na okres do dnia [...] r. K. S. pobierała rentę socjalną do [...] r., gdyż od [...] r. zrezygnowała z tego świadczenia, ponieważ otrzymała rentę szkoleniową z ZUS.
Następnie na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. została uznana za zdolną do pracy. Orzeczenia tego nie zaskarżyła. Należy zatem uznać, że mimo posiadania przez stronę prawomocnego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, aktualnym jest również prawomocne orzeczenie ZUS o zdolności do pracy, sprzeczne wprawdzie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, ale odzwierciedlające aktualny stan zdrowia zainteresowanej.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. S. wskazała, że posiada aktualne orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wydane na okres do [...] r. Decyzja z dnia [...] r. o przyznaniu jej renty socjalnej na okres do [...] r. " nie została anulowana ". W [...] r. na polecenie pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej złożyła dokumenty do ZUS w celu przyznania renty szkoleniowej, gdyż w przeciwnym wypadku wypłata renty socjalnej zostałaby jej wstrzymana. Decyzją ZUS z dnia [...] r. przyznano jej rentę szkoleniową w celu przekwalifikowania zawodowego, gdyż nie może pracować w zawodzie sprzedawcy. W [...] r. ponownie zwróciła się do ośrodka pomocy społecznej o wypłatę renty socjalnej i ponownie została odesłana przez pracownika tego ośrodka do ZUS na komisję lekarską, gdyż podstawą wypłaty renty socjalnej ma być decyzja ZUS. Po otrzymaniu decyzji ZUS w dniu [...] r. K. S. złożyła w ośrodku pomocy społecznej wniosek o wypłatę renty socjalnej i została poinformowana, że powinna dostarczyć " aktualne zaświadczenie lekarskie " wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności.
Po zwróceniu się do tego Zespołu otrzymała odpowiedź, iż aktualne jest jeszcze orzeczeniu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. wydane na okres do dnia [...] r. i na kolejną komisję może stawić się w [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa związku z art. 2a pkt 4 i art. 27 a pkt 1, 2, 3 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. S. posiada dwa różne orzeczenia o stanie zdrowia, tj. orzecznika ZUS z dnia [...] r. stwierdzające, że jest zdolna do pracy oraz orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na okres od [...] r. do [...] r. Decyzją ZUS z dnia [...] r. odmówiono K. S. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W myśl art. 2 a pkt 4 ustawy o pomocy społecznej całkowita niezdolność do pracy oznacza, całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu zarówno przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jak i posiadanie znacznego bądź umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. A zatem w myśl tego przepisu orzeczenia ZUS są równorzędne z orzeczeniami Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Orzeczenie ZUS o uznaniu K. S. za osobę zdolną do pracy jest w ocenie Kolegium wiążące dla organów pomocy społecznej, albowiem odzwierciedla obecny stan zdrowa zainteresowanej. Ponadto orzeczenie to stało się prawomocne, gdyż K. S. nie wniosła odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przyznanie jej renty socjalnej, podnosząc argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto wskazała, że decyzją Starosty J. z dnia [...] r. została uznana z tym dniem za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że określona w art. 27a ustawy o pomocy społecznej renta socjalna przysługuje nie tyle osobie niepełnosprawnej, co osobie całkowicie niezdolnej do pracy. Jakkolwiek w sprawie funkcjonuje orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej, to jednak orzeczeniem z [...] r. skarżąca uznana została za osobę zdolną do pracy. Kolegium podkreśliło, że z pozoru mogłoby się wydawać, iż oba orzeczenia są sprzeczne. Jednak orzeczenie lekarza orzecznika ZUS jest orzeczeniem aktualnym oraz odnoszącym się do kwalifikacji zawodowych skarżącej w okresie przekwalifikowania zawodowego. Trudno jest uznać, że stan niezdolności do pracy jest stanem stałym i niezmiennym. Skarżąca nabywając nowe kwalifikacje stała się zdolna do pracy i nie może żądać uznania za jedynie słuszne orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przed przekwalifikowaniem zawodowym. Samorządowe kolegium dodało, że skarżąca nie zaskarżyła w prawem przewidzianym trybie orzeczenia ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Z treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. w zakresie odmowy przyznania skarżącej renty socjalnej
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2a pkt 4 i art. 27a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Z treści art. 2a pkt 4 tej ustawy wynikało, że całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo posiadanie znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił również przepis art. 27a ust 1 cytowanej ustawy, z którego wynikało, że renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu.
Natomiast z ust. 2 tego przepisu wynikało, że prawo do renty socjalnej przysługuje również osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia, a także w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
W ocenie Sądu decyzje organu I i II instancji podlegają uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 2a pkt 4 i art. 27a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), co miało wpływ na wynik sprawy.
Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie wykazały, że skarżąca nie spełnia przesłanki " całkowitej niezdolności do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, o której mowa we wskazanym wyżej art. 27 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, warunkującej prawo do renty socjalnej. Pojęcie " niezdolności do pracy " o której mowa w przepisach ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 2a pkt 4 tej ustawy, który wskazuje, że całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń Społecznych albo posiadanie znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że przytoczony art. 2a pkt 4 ustawy o pomocy społecznej wymaga wystąpienia jednej z dwóch wymienionych w nim przesłanek, to jest całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo posiadania znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2001 r. I SA 2009/ 00 LEX nr 53938).
Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie spełnia przesłanki całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz. U Nr 162, poz. 1118 ze zm.), gdyż orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w J. G. z dnia [...] r. wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U Nr 162, poz. 1118 ze zm.), została uzna za zdolną do pracy, w następstwie czego ZUS decyzją z dnia [...] r. odmówił jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Skarżąca spełnia natomiast drugą z dwu wymienionych w art. 2a pkt 4 ustawy o pomocy społecznej przesłanek całkowitej niezdolności do pracy, gdyż orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w J. G. z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, przy czym niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa, stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy i orzeczenie to wydano do dnia [...] r. Wobec powyższego, uznać należy skarżącą za niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Natomiast organy orzekające w sprawie winny były uwzględnić orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej, które potwierdza, że skarżąca spełnia przesłankę niezdolności do pracy, o której mowa w art. 2a pkt 4 i art. 27 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, mimo iż wskazaną wyżej decyzją ZUS odmówiono skarżącej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
W kwestii pojęć niepełnosprawności i niezdolności do pracy wypowiedział się również Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2003 r. II UK 386/ 02 (OSNP 2004 / 12/ 213), w którym stwierdził, że " obowiązujące przepisy prawa socjalnego posługują się zarówno pojęciem niezdolności do pracy jak i pojęciem niepełnosprawności. Ogólnie można powiedzieć, że pojęcie niezdolności do pracy występuje w przepisach prawa ubezpieczenia społecznego, zwłaszcza w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast pojęcie niepełnosprawności w przepisach dotyczących innych świadczeń socjalnych, jak (pomijając ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej) świadczenia pomocy społecznej, świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zasiłki pielęgnacyjne i inne. Na gruncie obowiązującego prawa nie ma podstaw do utożsamiania wymienionych pojęć, względnie negowania występowania między nimi różnic.
Różnice występują zarówno w płaszczyźnie definicyjnej (pojęcie niezdolności do pracy, zawarte w ustawie o emeryturach z FUS jest inne niż pojęcie niepełnosprawności, zawarte w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych), jak i w zakresie orzekania o każdym z tych stanów (orzekanie o niezdolności do pracy należy do lekarzy orzeczników ZUS, orzekanie o stopniu niepełnosprawności – do powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności). Są one też przesłanką do przyznania innego rodzaju świadczeń (uprawnień) ".
W niniejszej sprawie Sąd podziela powyższy pogląd Sądu Najwyższego.
Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że w dacie rozstrzygania sprawy przez organ II instancji skarżąca posiadała orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] r., którym została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na czas do [...] r., co w świetle treści art. 27a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i art. 2a pkt 4 tejże ustawy nie pozostawało bez wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 145 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż ze swej istoty nie ma ona waloru wykonalności (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ decyzyjny, mając na względzie wymienione orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] r. oraz to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, rozstrzygnie o zasadności zgłoszonego przez skarżącą w dniu [...] r. wniosku o przyznanie prawa do renty socjalnej.