Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r. (sygn. akt II OZ 969/12) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie tut. Sądu z dnia 14 września 2012 r. odmawiające przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podkreślając w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni nie wykazała aby w stosunku do niej należało zastosować ww. instytucję, w szczególności z powodu m.in. nie udokumentowania wysokości opisanych we wniosku wydatków.
W dniu 14 grudnia 2012 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata W uzasadnieniu wniosku wskazała, że uzyskiwany przez nią i jej męża łączny ich dochód wynosi 1.849 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Dodała, że aktualnie ma przed tut. Sądem do opłacenia trzy sprawy po 200 zł.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do należytego uzasadnienia wniosku i do wykazania, że od poprzedniego orzeczenia Sądu w przedmiocie prawa pomocy zmieniła się na niekorzyść jej sytuacja materialna, skarżąca w piśmie z dnia 8 stycznia 2013 r. oświadczyła, że "podtrzymuje swój wniosek" i dodała, że "nie jest w stanie uiścić żadnej kwoty". Zaznaczyła, że "sprawy toczą się nie z jej winy i ona tylko broni się przed bezprawiem organu i Sądu".
Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270)). Przy czym przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony w przedmiocie prawa pomocy musi być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym zakresie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem aktualny wniosek jest zasadniczo dosłownym powtórzeniem poprzedniego wniosku (z wyjątkiem może wysokości uzyskiwanego przez rodzinę skarżącej dochodu- przy czym fakt ten nie został jednak przez nią udokumentowany).
O tym, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa pogorszeniu, a wręcz przeciwnie- poprawiła się świadczyć może m.in. fakt, iż w tym czasie skarżąca w kilku innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach zatrudniła zawodowego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż bieżący wniosek skarżącej nadal zawiera braki uniemożliwiające właściwą ocenę jej sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo wezwania wnioskodawczyni nie wyjaśniła bowiem, znów wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła aktualnego zaświadczeń o wysokości dochodu swojego i innych osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe; nie złożyła dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazała także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajduje się w niedostatku- nie wystąpi do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz.
U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśniła także dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywała wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie może także opłacić kosztów niniejszego postępowania. Skarżąca nadto nie określiła i nie udokumentowała swoich niezbędnych wydatków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawczyni posiada składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nią sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nią szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw.
Na marginesie przypomnieć należy, iż zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd przy rozpoznaniu wniosku o prawo pomocy winien oceniać jedynie sytuację materialną wnioskodawczyni oraz innych osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe. Każda inna argumentacja wniosku (np. stwierdzenie, że "sprawy toczą się nie z mojej winy, ja tylko broni się przed bezprawiem organu i Sądu") pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.