Uzasadnienie
W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi E. Z. i Z. Z. na wyżej wskazane postanowienie w kwocie 100 zł skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawcy podali, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z trojgiem nieletnich dzieci, są właścicielami połowy domu o powierzchni 80 m² i połowy działki o powierzchni 286 m² oraz samochodu marki FORD Focus z roku 1999 o wartości 7.500 zł. Jako dochód swojego gospodarstwa domowego wskazali kwotę 1.300 zł (brutto) uzyskiwaną z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawcy przesłali dokumenty, z których ponad wcześniej oświadczone fakty wynika, że ich rodzina otrzymuje kwotę 354 zł tytułem zasiłku "rodzinnego", Elżbieta Z. od dnia 21 stycznia 2009 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, obecnie bez prawa do zasiłku oraz ponosi koszty eksploatacji domu w kwocie 221,95 zł. Nadto wskazali na wydatki związane ze zbliżającym się rokiem szkolnym oraz sezonem grzewczym.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należy, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazali bowiem, iż w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczą o tym kwota, jaką dysponują – zgodnie z przedłożonymi do akt sprawy dokumentami – na utrzymanie pięcioosobowej rodziny, oświadczony fakt uzyskiwania świadczenia rodzinnego w ramach pomocy społecznej oraz przedstawiony we wniosku ich stan majątkowy.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.