Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2022 r. (nr [...]) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "DRZGW") - po rozpoznaniu odwołania N. W. w B. (dalej jako "skarżący") od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Legnicy (dalej jako "DZZ") z dnia [...] 2021 r. (znak [...]) udzielającej na rzecz W. P. W. i K. sp. z o.o. w W. pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych w zakresie piętrzenia i poboru wód powierzchniowych z potoku Złota Woda, z ujęcia zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb G., gm. G., oraz poboru wód podziemnych z ujęcia drenażowego zlokalizowanego na terenie działek nr [...] i [...] obręb Ł. oraz działek nr [...] i [...] obręb G., gm. G. – orzekł:
- I. uchylić pkt 3, 6, 7 i 8 działu IV zaskarżonej decyzji DZZ i w tym zakresie, na podstawie art. 403 ust. 2 pkt 6 i 15 ustawy z dnia 20 VII 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze. zm.), orzec co do istoty sprawy, tj.:
Zobowiązać W. P. W. i K. sp. z o.o. w W. do:
- 1. Prowadzenia ciągłego pomiaru ilości pobranej wody podziemnej i powierzchniowej za pomocą odrębnych wodomierzy oraz odnotowywania wyników prowadzonych pomiarów w książce eksploatacji poszczególnych ujęć wód z częstotliwością raz na miesiąc.
- 2. Prowadzenia raz na dwa lata analizy fizykochemicznej i bakteriologicznej pobieranej wody podziemnej i powierzchniowej w stanie pierwotnym.
- 3. Utrzymywania w pełnej sprawności technicznej wszystkich urządzeń związanych z piętrzeniem i poborem wód powierzchniowych oraz poborem wód podziemnych.
- 4. Utrzymywania w pełnej sprawności urządzeń pomiarowych poszczególnych ujęć wód, a w przypadku ich uszkodzenia - natychmiastowej wymiany lub naprawy.
- 5. Odnotowania w książkach eksploatacji poszczególnych ujęć wód wskazań wodomierza w chwili awarii oraz czas pracy ujęcia od momentu uszkodzenia wodomierza do momentu jego naprawy bądź wymiany na nowy. W czasie awarii urządzenia pomiarowego ilość pobranej wody należy określić na podstawie średniego dobowego poboru ustalonego w dziale II i III decyzji DZZ.
- II. Utrzymać w mocy pozostałe warunki decyzji DZZ.
Decyzja powyższa wydana została w następujących okolicznościach:
Pismem z dnia 16 IX 2020 r. W. P. W. i K. sp. z o.o. w W. (dalej jako "WPWiK") wniosło o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie piętrzenia oraz poboru wody powierzchniowej z potoku Złota Woda, z ujęcia zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb G., gm. G., oraz poboru wody podziemnej z ujęcia drenażowego zlokalizowanego na terenie działek nr [...] i [...] obręb Ł., oraz działek nr [...] i [...] obręb G., gm. G. Wniosło także o stwierdzenie wygaśnięcia pkt. I lit.b pozwolenia wodnoprawnego z [...] 2000 r. (WOS-[...]). Do wniosku załączono m.in. operat wodnoprawny na pobór wody z ujęcia w Łomnicy rejon Trzy Strugi datowany na VI 2020 r.
DZZ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] 2021 r. (znak [...]), udzielił WPWiK pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych w zakresie piętrzenia i poboru wód powierzchniowych z potoku Złota Woda, z ujęcia zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb G., gm. G., oraz poboru wód podziemnych z ujęcia drenażowego zlokalizowanego na terenie działek nr [...] i [...] obręb Ł. oraz działek nr [...] i [...] obręb G., gm. G. W pozwoleniu określono przy tym szczegółowe paramenty piętrzenia i poboru oraz obowiązki skarżącej.
Postanowieniem z [...] 2021 r. ([...]) DZZ sprostował z urzędu własną decyzję w zakresie pkt. II tiret trzecie.
Odwołanie od decyzji DZZ wniósł skarżący powołując się na leśny charakter gruntów objętych decyzją, które pozostają w zarządzie Lasów Państwowych. Skarżący podniósł, że WPWiK nie poprzedziła wniosku o wydanie decyzji jakimikolwiek uzgodnieniami ze stroną skarżącą co do sposobu i zakresu korzystania z gruntów. Ponadto w ocenie skarżącego pozwolenie wodnoprawne nie zawierało wszystkich wymaganych ustawowo elementów treściowych oraz odwoływało się do Operatu wodnoprawnego, który nie stanowił załącznika do pozwolenia.
DRZGW przeprowadził uzupełniające postępowania dowodowe i opisaną na wstępie decyzją odwoławczą z [...] 2022 r. (nr [...]), uchylił decyzję DZZ w części obejmującej pkt. 3, 6, 7 i 8 działu IV orzekając co do istoty, zaś w pozostałej części utrzymał decyzję DZZ w mocy.
Jak wynika z motywów decyzji odwoławczej DRZGW uznał, że odwołanie zasługuje w części na uwzględnienie, gdyż decyzja DZZ w części została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego. DRZGW nadmienił, że decyzja została wydana na podstawie przepisów z działu IX rozdziału 2 ustawy z 20 VII 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233, ze zm.) – dalej jako "pr.w.". Wyjaśnił, że objęte wnioskiem ujęcie wód powierzchniowych wykonane w latach 70-tych XX wieku składa się m.in. z betonowego koryta, zastawki piętrzącej wodę oraz komory głównej.
Natomiast ujęcie wód podziemnych, zgodnie z informacjami zawartymi w dokumentacji hydrogeologicznej, stanowi obudowany samowypływ oraz 6 studni szybowych pełniących role studni zbiorczych drenażu i zostało wykonane przed rokiem 1945, a następnie przebudowane w latach 70-tych XX wieku. Ujęcia nie wymagają wykorzystania pomp i energii elektrycznej oraz nie powodują emisji. Zatem zaistniałe ewentualne sytuacje awaryjne, np. zatrzymanie pracy ujęcia, nie będą wiązać się z wystąpieniem zagrożenia wymagającego konieczności określenia stosownych procedur postępowania w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia. Wprawdzie w dziale IV pkt 7, 8, 9 10 decyzji DZZ wskazano na konieczność utrzymywania w pełnej sprawności technicznej wszystkich urządzeń związanych z poborem wód oraz naprawienia powstałych szkód w wyniku awarii, jednak – zdaniem DRZGW - zapis pkt 8 był zbyt ogólny, a pkt 7 błędny, dlatego też w dziale I decyzji odwoławczej należało uchylić w/w zapisy i orzec co do istoty nadając im nowe brzmienie w dziale I pkt. 3 niniejszej decyzji.
Należało też uregulować sposób postępowania w razie uszkodzenia urządzeń pomiarowych, w związku z czym w dziale I pkt 4 normowano tę kwestię. DRZGW wyjaśnił również, że z uwagi na treść art. 303 ust 1 pkt 1 pr.w., zgodnie z którym podmiot korzystający z usług wodnych obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne jest w obowiązku posiadać przyrządy pomiarowe lub systemy pomiarowe służące do pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych, w dziale I pkt 1 decyzji, nadał nowe brzmienie warunku dotyczącego sposobu opomiarowania ujmowanej wody powierzchniowej i podziemnej.
Ponadto w dziale I pkt 2 decyzji DRZGW uszczegółowił warunek dotyczący konieczności dokonywania analiz pobieranej wody powierzchniowej i podziemnej w stanie pierwotnym. W ocenie DRZGW pozwolenie wodnoprawne nie musi zawierać opisu zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, ponieważ te informacje, zawiera część opisowa i graficzna operatu wodnoprawnego (zgodnie z art. 409 ust. 1 pkt 2 lit. d oraz ust. 2 pkt. 1 pr.w.) będącego podstawą do wydania pozwolenia wodnoprawnego. W dalszej części uzasadnienia decyzji powołano art. 393 ust. 4 pr.w. zaznaczając, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza praw własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.
W ocenie organu odwoławczego WPWiK nie miało więc obowiązku wykazywać się tytułem prawnym do gruntów na etapie postępowania o pozwolenie wodnoprawne. DRZGW przeprowadził natomiast analizę sprawy pod kątem oceny, czy zamierzone korzystanie z usług wodnych może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Z operatu wodnoprawnego wynika bowiem, że teren, na którym położone jest ujęcie wody znajduje się w obszarze Specjalnego Obszaru Ochrony Natura 2000 nr PLH020038 pod nazwą "Góry Kamienne" i obszaru Specjalnej Ochrony Natura 2000 [numer dowodu zakryty] pod nazwą Sudety Wałbrzysko - Kamiennogórskie.
W ocenie DRZGW usługi wodne, na które DZZ wydał pozwolenie wodnoprawne nie wpłyną potencjalnie znacząco na w/w obszary ochronne. DRZGW powołał się przy tym na treść przeanalizowanych dokumentów, tj.: 1) zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia [...] 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Góry Kamienne PLH020038;
2) rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 I 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133 z późn. zm.). Zwrócił także uwagę, że ujęcie wód podziemnych jest obiektem istniejącym, eksploatowanym bez urządzeń wymuszających, gdzie nie następuje ingerencja w reżim hydrogeologiczny strefy wodonośnej, a nadto oddziaływanie istniejącego ujęcia wód powierzchniowych ma charakter lokalny, krótkotrwały ponieważ deficyty wody w cieku są uzupełniane w dalszym jego biegu przez szereg dopływów.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie:
art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa, poprzez nieodniesienie się przez DRZGW do części zarzutów kierowanych przez stronę oraz braki w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięć, art. 107 § 1 pkt 4 kpa, poprzez brak wskazania podstawy prawnej merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji, art. 107 § 2 kpa w zw. z art. 403 ust. 1 i 2 pkt 11, 14 oraz 19 pr.w, poprzez brak zawarcia w decyzji elementów wymaganych zgodnie przepisami ustawy pr.w., art. 7 i 77 § 1 kpa, poprzez niedokonanie niezbędnych ustaleń i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie konieczności przeprowadzenia oceny wpływu przedsięwzięcia na obszar chroniony Natura 2000, art. 59 ust. 2, art. 61 ust. 5, art. 96 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 3 X 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 2373) w związku z nieprzeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, art. 407 ust. 2 pr.w. w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 X 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z § 3 ust. 1 pkt 72 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 IX 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), art. 396 ust. 1 pkt 8 pr.w., poprzez naruszenia m. in. wymagań określonych w ustawie z dnia 28 IX 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2022 r., poz. 672);
art. 7 oraz art. 10 ustawy z dnia 3 II 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 poz. 1326) poprzez niedokonanie wymaganych przekształceń oraz nieuzyskanie zgody na przeznaczenie gruntów na cele nieleśne.
W motywach skargi szczegółowo opisano poszczególne zarzuty podkreślając w szczególności, że wydanie zaskarżonej decyzji wymagało uprzedniego uzyskania decyzji środowiskowej oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. Wymagała także uprzedniego uzyskania zgody na zmianę gruntów leśnych na cele nieleśne oraz uregulowania kwestii praw do terenu eksploatacji źródeł. W ocenie skarżącej kwestionowana decyzja nie wskazuje przepisów prawa materialnego, w oparciu o które organ rozstrzygał sprawę, jak również wszystkich wymaganych elementów treściowych.
W odpowiedzi na skargę DRZGW podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 2 IX 2022 r. WPWiK, jako uczestnik postępowania, odniósł się szczegółowo do zarzutów i argumentów podnoszonych w skardze wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Jak wynika z art. 389 pkt 1 pr.w. na usługi wodne wymagane jest zasadniczo pozwolenie wodnoprawne. Usługami wodnymi są m.in. pobór i piętrzenie wód powierzchniowych i podziemnych (art. 35 ust. 3 pkt. 1 i 2 pr.w.).
Stosownie do art. 400 ust. 1 i 8 pr.w., pozwolenie wodnoprawne wydaje się w drodze decyzji na czas określony, nie dłuższy niż 30 lat, liczony od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Pozwolenia wodnoprawne wydaje się na podstawie operatu wodnoprawnego oraz zgromadzonych w toku postępowania dowodów, dokumentów i informacji. Przepisy przy tym szczegółowo regulują zakres treściowy wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego jak i elementy formalne operatu wodnoprawnego (art. 407 – 409 pr.w.).
Kontrolowana decyzja została wydana na wniosek WPWiK, który spełniał wymagania określone w art. 407 ust. 2 pr.w. Do wniosku załączono: operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w Głuszycy z 30 XII 2009 r. w sprawie planu miejscowego części Głuszycy Górnej dla terenów rekreacyjno-sportowych – Dz.Urz. Woj. Doln. z 2010 r. Nr 48, poz. 719); wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód (w ramach operatu wodnoprawnego) oraz dokumentację hydrogeologiczną.
Przedłożony przez WPWiK operat wodnoprawny z VI 2020 r. spełnia wymagania określone w art. 408 i 409 pr.w. W szczególności zawarto w nim: charakterystykę wód i warunków hydrogeologicznych; parametry zapotrzebowania na wodę; opis techniczny urządzeń służących do poboru wody; opis wpływu gospodarki wodnej na wody podziemne i powierzchniowe; informację o formach ochrony przyrody oraz wymagania Planu gospodarowania wodami. Do wniosku załączono również dokumentację hydrogeologiczną.
Jak wynika z art. 399 ust. 1 pr.w. wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza:
- 1) ustalenia planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyłączeniem okoliczności, o których mowa w art. 66;
- 2) ustalenia planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych;
- 3) ustalenia planu zarządzania ryzykiem powodziowym;
- 4) ustalenia planu przeciwdziałania skutkom suszy;
- 5) ustalenia programu ochrony wód morskich;
- 6) ustalenia krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych;
- 7) ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
- 8) wymagania ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów pr.w. oraz przepisów odrębnych;
- 9) projektowany sposób korzystania z wód dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony.
Według zaś art. 399 ust. 2 pr.w. wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się także wówczas, jeżeli zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego nie wywiązuje się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków.
W okolicznościach sprawy nie było podstaw do stwierdzenia, że wystąpiła jakakolwiek z wymienionych wyżej okoliczności, która uzasadniałaby wydanie decyzji odmownej. W konsekwencji organy obu instancji zobligowane były do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że zaskarżona decyzja nie narusza w sposób istotny podnoszonych w skardze przepisów prawa procesowego. Odniesiono się do zarzutów odwołania dotyczących konieczności uzyskania przez WPWiK w odpowiednim trybie zgody na korzystanie z terenów pozostających w zarządzie Lasów Państwowych. DRZGW, podobnie jak wcześniej DZZ, wyjaśnił że w świetle art. 393 ust 4 pr.w. pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza praw własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Kwestia posiadania przez WPWiK praw do terenu objętego wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne nie może więc stanowić przesłanki odmowy udzielenia pozwolenia.
Nie można w takich warunkach przypisać organom naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa. Powołane przepisy obligują bowiem do zamieszczenia w decyzji uzasadnienia zawierającego elementy faktyczne i prawne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera te elementy. To zaś, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu i jest ono dla skarżącej nieprzekonujące nie oznacza, że organ naruszył art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa. Nie miało natomiast istotnego znaczenia pominięcie w uzasadnieniu decyzji odwoławczej rozważań dotyczących zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Skoro bowiem DRZGW podkreślił, że przedmiotem wydawanej decyzji jest wyłącznie korzystanie z usług wodnych, to tym samym de facto wyraził swoje stanowisko wskazujące na brak potrzeby uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne. Z tych samych względów nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 kpa, który obliguje do powołania w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja DRZGW spełnia wymagania w tym zakresie, jakkolwiek w minimalnym stopniu. Powołuje ona art. 138 § 1 pkt 2 kpa, który postrzegany jest niejednokrotnie jako norma prawa materialnego (zob. np. NSA w wyroku z 25 III 2014 r., I OSK 399/13, CBOSA). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono też, że podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności regulacje zawarte w dziale IX rozdział 2 pr.w. Nawiązano przy tym do poszczególnych przepisów, które w ocenie DRZGW miały istotne znaczenie w sprawie. W ocenie Sądu nie ma więc podstaw do stwierdzenia, że wystąpiło w tym przypadku istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 kpa.
Co do zarzutów naruszenia art. 403 ust. 1 i ust. 2 pkt. 11, 14 i 19 pr.w., to w skardze powołano, że kwestionowana decyzja nie zawiera takich elementów treściowych jak: określenie wielkości przepływu nienaruszalnego, ograniczeń wynikających z konieczności jego zachowania oraz sposób odczytywania jego wartości w miejscu korzystania z wód (ust. 2 pkt 11), sposobu postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności lub awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia, a także rozmiaru i warunków korzystania z wód oraz urządzeń wodnych w tych sytuacjach wraz z maksymalnym dopuszczalnym czasem trwania tych warunków (ust. 2 pkt 14), pojemności naturalnej retencji terenowej wyrażonej w m3 na rok (ust. 2 pkt 19) oraz zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód (ust. 1).
Sąd zwraca uwagę, że powołane przepisy wyznaczają katalog otwarty elementów treściowych pozwolenia wodnoprawnego zastrzegając, że ich zamieszczenie następuje "w dostosowaniu do rodzaju działalności, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne". Należy więc zawsze w tym zakresie uwzględniać zakres i specyfikę działalności, której dotyczy decyzja. Co do parametru przepływu nienaruszalnego to został on określony w pkt. IV ppkt 5 decyzji DZZ (jako QN=0,0168 m3/s poniżej ujęcia). Odnośnie do sposobu postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności lub awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia to zwraca uwagę fakt, że kwestionowane pozwolenie dotyczy ujęć już funkcjonujących i opartych na dopływie grawitacyjnym bezobsługowym, a więc nie wykorzystujących pomp i energii elektrycznej, jak również nie powodujących emisji (zob. Operat wodnoprawny pkt. 20). W takich warunkach za wystarczające należy uznać zapisy zawarte w pkt. I ppkt. 3 i 4 decyzji odwoławczej nakazujące utrzymywanie w pełnej sprawności technicznej wszystkich urządzeń związanych z piętrzeniem i poborem wód powierzchniowych oraz poborem wód podziemnych a także utrzymywania w pełnej sprawności urządzeń pomiarowych poszczególnych ujęć wód, a w przypadku ich uszkodzenia - natychmiastowej wymiany lub naprawy.
Także w decyzji DZZ zawarto postanowienie w tej materii nakazujące niezwłoczne przystąpienie do usunięcia awarii urządzeń wodnych istotnych do realizacji pozwolenia (pkt. IV ppkt 9). Co do braku postanowień dotyczących pojemności naturalnej retencji terenowej wyrażonej w m3 na rok, to skarżąca niestety nie wyjaśnia, z jakich przyczyn tego rodzaju parametr miałby się znaleźć w kwestionowanej decyzji. Pojemność naturalnej retencji określana jest bowiem w przypadku pozwoleń na wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej (art. 409 ust. 7 pkt 3 pr.w.). Kontrolowana decyzja nie dotyczy tego rodzaju sprawy.
Nie ma również podstaw do uznania, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego wymagało w okolicznościach sprawy przedłożenia przez WPWiK decyzji środowiskowej. Wprawdzie rację ma skarżąca stwierdzając, że w świetle § 3 ust. 1 pkt 73 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 IX 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się urządzenia lub zespoły urządzeń umożliwiające pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę, gdy tymczasem kwestionowane pozwolenie upoważnia do poboru wód podziemnych w maksymalnej ilości 24 m3 na godzinę. Skarżąca pomija jednak fakt, że przedmiotem udzielonego pozwolenia jest jedynie usługa wodna w postaci retencji i poboru wody z urządzeń już funkcjonujących, a nie wykonanie "przedsięwzięcia".
Tymczasem jak wynika z art. 71 ustawy z dnia 3 X 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 2373) – dalej jako "uioś", decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji "przedsięwzięcia". Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) "przedsięwzięć" mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) "przedsięwzięć" mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Definicja legalna "przedsięwzięcia" znajduje się w art. 3 ust. 1 pkt 13 uoiś, gdzie "przedsięwzięcie" określono jako zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin. Koresponduje to z treścią art. 72 ust. 1 pkt 6 uioś, gdzie zaznaczono, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem: pozwolenia wodnoprawnego na regulację wód, pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych oraz pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, wydawanych na podstawie pr.w. Tymczasem w kontrolowanej sprawie przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego jest kontynuacja usługi wodnej, a nie przedsięwzięcie inicjujące ingerencję w środowisko polegające na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu.
Analogicznie w przypadku kwestii oddziaływania na obszar Natura 2000. Jak wynika z art. 59 uioś, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
- 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust.
- 1. Realizacja innego planowanego przedsięwzięcia wymaga zaś przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli: 1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony;
- 2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust.
- 1. Podkreślić jeszcze raz należy, że w każdym przypadku chodzi tu więc o ocenę planowanego "przedsięwzięcia" w rozumieniu uioś, a więc działania polegającego na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu w stosunku do dotychczasowego sposobu jego wykorzystywania. Szczególnie istotny jest więc w tym przypadku element zmiany.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z przyszłym, dopiero planowanym przedsięwzięciem, lecz z kontynuacją poboru już istniejącego, na niezmienionych na niekorzyść środowiska warunkach w porównaniu z poborem dotychczasowym. Sąd zwraca uwagę, że porównanie zaskarżonej decyzji z poprzednim pozwoleniem wodnoprawnym z 19 XII 2000 r. wskazuje, że o ile pozwolenie z 19 XII 2000 r. dopuszczało pobór z ujęć w Ł. wielkości Qśrd = 1500 m3/d, o tyle zaskarżona decyzja umożliwia pobór rzędu Qśrd = 888 m3/d (łącznie z potoku oraz wód drenażowych). O tym, że kontynuacja przedsięwzięcia nie jest traktowana jako przedsięwzięcie, wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 IV 2012 r. C-121/11, w którym rozważano pojęcia "zezwolenie na inwestycję" i "przedsięwzięcie". W punkcie 27 wyroku Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że pojęcie "zezwolenia na inwestycję" jest zdefiniowane w art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 VI 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U.UE.L.1985.175.40) jako "decyzja właściwej władzy lub władz, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia".
Dlatego też o "zezwoleniu na inwestycję" w rozumieniu tej dyrektywy można mówić tylko w przypadku, gdy "przedsięwzięcie" musi zostać "wykonane". Natomiast w punkcie 32 wyraził stanowisko, że zwykłe odnowienie obowiązującego zezwolenia na działanie składowiska odpadów końcowych, przy braku robót lub interwencji zmieniających stan fizyczny miejsca, nie może być zakwalifikowane jako "przedsięwzięcie" w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG. Na gruncie rozpoznawanej sprawy wyrok ten oznacza, że wobec braku zmiany warunków poboru wód (w sprawie pobór został nawet ograniczony), odnowienie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie retencji i poboru wód powierzchniowych oraz poboru podziemnych, nie może być uznane za "przedsięwzięcie". Jakkolwiek obecnie obowiązuje już nowy stan prawny wynikający z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 XII 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U.UE.L.2012.26.1), to jednak identycznie definiuje on pojęcie "zezwolenia na inwestycję", przez co oceny wyrażone w powołanym orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości należy uznać za aktualne.
Niezależnie od powyższego trzeba zaznaczyć, że nawet przyjmując forsowane w skardze twierdzenie, wskazujące na konieczność stosowania w sprawie art. 63 ust. 1 uioś, to jak wynika z zaskarżonej decyzji odwoławczej, DRZGW miał świadomość, że wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dotyczy terenu znajdującego się w obszarze Specjalnego Obszaru Ochrony Natura 2000 nr PLH020038 pod nazwą "Góry Kamienne" oraz w obszarze Specjalnej Ochrony Natura 2000 [numer dowodu zakryty] pod nazwą Sudety Wałbrzysko – Kamiennogórskie. Zgodnie zaś z art. 96 ust. 1 uoiś, organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a, oraz do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji oraz przed przyjęciem tego zgłoszenia, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. DRZGW przeprowadził takie rozważania wskazując jednoznacznie, że nie stwierdził podstaw uzasadniających konieczność przeprowadzenia takiej oceny.
Wyjaśnił przy tym, że ujęcie wód podziemnych jest obiektem istniejącym, eksploatowanym bez urządzeń wymuszających, gdzie nie następuje ingerencja w reżim hydrogeologiczny strefy wodonośnej, a nadto oddziaływanie istniejącego ujęcia wód powierzchniowych ma charakter lokalny, krótkotrwały ponieważ deficyty wody w cieku są uzupełniane w dalszym jego biegu przez szereg dopływów. Trudno się z takim stanowiskiem nie zgodzić, biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia z kontynuacją poboru i to w mniejszym zakresie od dotychczasowego.
Odnosząc się do zarzutu nieuzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie usługa wodna w postaci retencji i poboru wód. Innymi słowy, kwestionowana decyzja jest pozwoleniem z zakresu gospodarki wodnej a nie z zakresu gospodarki gruntami. Nie upoważnia ona do korzystania z gruntów leśnych na cele nieleśne, tak więc jej uzyskanie nie jest uzależnione od uprzedniej zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Jak wynika z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, pod pojęciem "przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne" rozumie się ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych. Chodzi tu więc o taki sposób użytkowania gruntu, który wyklucza (uniemożliwia) kontynuację użytkowania leśnego. Kwestionowane pozwolenie wodnoprawne takiego użytkowania nie wyklucza.
Co do zarzutu naruszenia wymagań określonych w ustawie o lasach to zasadnie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że pozwolenie wodnoprawne nie narusza praw do terenu. Oznacza to, że samo uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie rozstrzyga o prawie do terenu nim objętego i nie uprawnia do korzystania z tego terenu. Osoba uprawniona z takiej decyzji musi zatem we własnym zakresie zapewnić sobie dostęp do nieruchomości niezbędny do korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia, w przeciwnym razie nie będzie mogła wykorzystać przyznanego pozwoleniem wodnoprawnym uprawnienia. Jeżeli w przedmiotowej sprawie udostępnienie gruntu, z uwagi na leśny charakter, wymaga uwzględnienia warunków określonych w ustawie o lasach (w szczególności w zakresie uzyskania zgód właściwych organów), to oczywiście takie warunki powinny zostać uwzględnione. Nie limitują one jednak dopuszczalności wydania pozwolenia wodnoprawnego ale dotyczą już etapu jego wykonania.
Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, jakoby wydanie pozwolenia wodnoprawnego wymagało uzgodnienia w zakresie korzystania z gruntów leśnych i ich zasobów. W szczególności nie mogą znaleźć tu zastosowania powoływane w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego przepisy z art. 39 i art. 40 ustawy o lasach dotyczące warunku uzyskania zgody właściwego organu na obciążenie, wynajem, dzierżawę lub oddanie w użytkowanie lasu, gruntu oraz innych nieruchomości pozostających w zarządzie Lasów Państwowych.
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.