Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. II SA/Wr 668/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 24 lipca 2014 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty T. z dnia 25 marca 2014 r. zezwalającej M. K. na usunięcie 9 sztuk drzew z działki nr [...] w T.. Wyrok ten jest prawomocny.
W dniu 5 czerwca 2015 r. K. K. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego opisanym wyżej prawomocnym wyrokiem.
Skarżąca podniosła, że nie została powiadomiona przez Sąd o terminie posiedzenia. Pomimo, że posiedzenie Sądu było jawne i przyznany był jej obrońca z urzędu, wydany został wyrok zaoczny. W rezultacie skarżąca dowodzi, że przez działania organów administracji i Sądu doszło do naruszenia jej konstytucyjnie chronionego prawa własności (które nabyła w drodze dziedziczenia), przez usunięcie drzew z należącej do niej nieruchomości. Nie dano jej szansy obrony pomimo, że wyszło na jaw, że w postępowaniu przed organami nie było wizji na gruncie w dniu 11 lutego 2014 r. oraz, że zostały sfałszowane mapy. Żąda więc "nowego posiedzenia sądu" z jej udziałem.
Na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 12 czerwca 2015 r. K. K. wskazała, że wznowienie postępowania "uzasadnia art. 271 pkt 2", gdyż nie była należycie reprezentowana przez obrońcę z urzędu który działał samowolnie, bez jej udziału. Nie miała w ogóle kontaktu z obrońcą i nie została przez niego zawiadomiona o dacie posiedzenia Sądu. Nadto bez jej zgody reprezentował ją inny obrońca. Wyrok Sądu został jej przesłany dopiero w dniu 26 maja 2015 r. a otrzymała go w dniu 1 czerwca 2015 r.
K. K. stwierdziła, że jest pokrzywdzona przez Starostę w T., gdyż na jej szkodę 50.000 zł zostały wycięte drzewa z nieruchomości. Uważa, że doszło do fałszowania dokumentów i pozbawienia własności. Nadto skarżąca podała, że "powołuje się także na art. 273 § 2, gdyż są środki dowodowe, które mogą mieć wpływ na sprawę", a nie dano jej prawa obrony.
Z tych względów wnioskuje o wznowienie postępowania sądowego, przyznanie jej obrońcy z urzędu i zapewnienie jej uczestnictwa w rozprawie.
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2015 r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów oraz ustanowienie adwokata. Podczas rozprawy w dniu 15 października 2015 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wnioski w niej zawarte wnosząc jednocześnie o wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a. Skarżąca oświadczyła, że skargę o wznowienie postępowania sądowego składa z tego względu, że nie maiła szansy na uczestniczenie w ogłoszeniu poprzedniego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. o sygn., akt II SA/Wr 668/14 o oddaleniu skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium we Wrocławiu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Wskazać zatem należy, że instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana została w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej u.p.p.s.a). Według art. 270 u.p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych we wskazanym dziale można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 przywołanej ustawy. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności, stosownie do art. 280 § 1 u.p.p.s.a. przewidziane jest badanie wstępne skargi w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym wypadku wyznacza rozprawę.
Na rozprawie - jak wynika z brzmienia art. 281 u.p.p.s.a. - sąd poza ponownym badaniem wymagań formalnych obowiązany jest przede wszystkim zbadać dopuszczalność skargi o wznowienie, dokonać oceny, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca (wnosząca skargę o wznowienie postępowania) jako podstawę dla wznowienia postępowania wskazała wprost przepis art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a. Podniosła, że nie była poinformowana przez Sąd o terminie rozprawy, na której była rozpoznawana jej skarga na postanowienie SKO we W. z dnia 24 lipca 2014 r. i nie była na niej należycie reprezentowana. Skarżąca wskazała zatem przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia.
Warunkiem dopuszczalności skargi (wniosku) o wznowienie jest także wniesienie tej skargi (wniosku) w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 u.p.p.s.a.).
Skarżąca za datę uzyskania wiedzy o podstawie wznowienia wskazuje dzień 1 czerwca 2015 r. jako dzień w którym otrzymała przesłany jej w dniu 26 maja 2015 r. przez pełnomocnika z urzędu wyrok z dnia 14 stycznia 2015 r. To oznacza, że wnosząc skargę o wznowienie postępowania w dniu 3 czerwca 2015 r. skarżąca dochowała wskazanego wyżej terminu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, po wstępnym zbadaniu skargi na posiedzeniu niejawnym, Sąd zdecydował o wyznaczeniu rozprawy (art. 280 § 1 u.p.p.s.a.). Na rozprawie dokonywana jest już merytoryczna ocena wystąpienia w sprawie ustawowej podstawy wznowienia (sąd bada trafność powołanej podstawy powołanej podstawy wznowienia postępowania, a nie sam fakt jej powołania). Negatywny wynik merytorycznej oceny podstawy wznowieniowej powoduje oddalenie wniosku (skargi) na podstawie art. 282 § 2 u.p.p.s.a. (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 907).
Zgodnie z przepisem art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jak wskazano skarżąca domaga się wznowienia postępowania na podstawie ww. przepisu wskazując na pozbawienie jej możliwości działania, gdyż nie została zawiadomiona o terminie rozprawy na której zapadł wyrok z dnia 14 stycznia 2015 r. Wskazuje także, że nie była należycie reprezentowana przez obrońcę z urzędu, który działał bez jej udziału i samowolnie.
Przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem mieć na uwadze, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 668/14, w której zapadł kwestionowany wyrok, skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 października 2014 r., k- 44 akt o sygn. II SA/Wr 688/14). Zgodnie z art. 244 § 2 u.p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącej adwokata T. N. (pismo z dnia 26 listopada 2014 r. ww. akt sądowych).
Jak dalej wynika z akt sądowych w sprawie o sygn. II SA/Wr 668/14, zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 14 stycznia 2015 r. doręczono pełnomocnikowi w dniu 30 grudnia 2014r. (z.p.o. k- 64). Na rozprawie stawił się pełnomocnik substytucyjny apl. adwokacki K. J. (protokół z rozprawy, k- 66). W dniu 16 stycznia 2014 r. pełnomocnik wystąpił o doręczeniu mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, co nastąpiło 12 lutego 2015 r. (k- 80, k-81 akt sądowych). Zgodnie z art. 67 § 5 u.p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.
Tym samym uznać należy, że doręczenie zawiadomienia o rozprawie i odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącej było w pełni skuteczne. Nie było też żadnych podstaw prawnych, aby o rozprawie zawiadamiać również skarżącą a następnie aby doręczać jej również odpis wyroku wraz z uzasadnieniem.
W tej sytuacji nie można uznać, aby doszło do naruszenia prawa, które skutkowałoby pozbawieniem skarżącej możliwości działania.
Z argumentacji K. K. zawartej w skardze wynika, że w istocie ma ona zastrzeżenia odnośnie sposobu reprezentowania jej interesów przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu i praktycznie w tym dopatruje się pozbawienia jej możliwości działania w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 688/14. W tej kwestii podnieść należy, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, przesłanki wznowieniowe nienależytego reprezentowania lub pozbawienie możliwości działania, określone w art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a. nie występują w sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w przypadku, gdy swoje obowiązki wykonuje w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków (por. np. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2010 r., II SA/Gl 50/10; LEX nr 578123).
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 36 pkt 2 u.p.p.s.a pełnomocnictwo które uzyskuje pełnomocnik ustanowiony z urzędu, jest pełnomocnictwem do prowadzenia konkretnej sprawy i wygasa dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania. Pełnomocnik reprezentujący stronę w postępowaniu sądowym dokonuje za nią czynności, a skutki jego działań, zarówno te pozytywne, jak i negatywne, obciążają stronę. W sytuacji zatem, gdyby pełnomocnik wykonywał swoje czynności niesumiennie i nieprawidłowo, strona mogłaby mieć względem niego jedynie ewentualne roszczenia odszkodowawcze. Przyjęcie innej konstrukcji powodowałoby uznanie pełnomocnictwa ustanowionego z urzędu za mniej wartościowe od pełnomocnictwa z wyboru mimo, że z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiska takiego wywieźć się nie da. Z tych względów w postanowieniu z dnia 11 lutego 2005 r. (OSK1160/04) NSA stwierdził: "również niewłaściwe czy nieudolne reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Nie stanowi więc ustawowej podstawy wznowienia postępowania".
W konsekwencji stwierdzić należy, że zastrzeżenia skarżącej co do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady deontologii zawodów prawniczych (kodeksy etyki), a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika powinno stać się przyczyną wystąpień mocodawcy do właściwych organów samorządu zawodowego (w tym przypadku - Okręgowej Rady Adwokackiej we W.).
Skoro w wyniku merytorycznego badania skargi sąd uznał, że nie wystąpiły powoływane przez skarżącą przesłanki wznowienia postępowania, należało oddalić skargę o wznowienie, na podstawie art. 282 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie przytoczonego przepisu, sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O przyznaniu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 u.p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, z późn. zm.).