Uzasadnienie
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] nr [...], mocą to którego nałożono na Z. D. P. w K. (dalej: strona skarżąca) obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do [...] ekspertyzy techniczno-budowlanej określającej w sposób szczegółowy zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia, przebudowanej niezgodnie z przepisami drogi powiatowej nr [...] D. – K. – B., km [...] – [...] w całości, tj. na odcinku od skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] K. – W. do skrzyżowania z drogą powiatową nr [...] N. S. – B. – G., do stanu zgodnego z przepisami.
Pismem z [...] strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższe postanowienie. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wskazano, że organ nadzoru żąda już trzeciej ekspertyzy tego rodzaju za każdym razem tak samo określając jej zakres. W wyniku nakładania na niego tego obowiązku poniósł już znaczne wydatki, gdyż koszt sporządzenia dwóch dotychczasowych ekspertyz wyniósł [...]. Strona skarżąca uwypukla, że obowiązek sporządzenia ekspertyzy przez stronę powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Dlatego też za skorzystaniem z tego rozwiązania muszą przemawiać nie jakiekolwiek wątpliwości, ale muszą to być wątpliwości uzasadnione, a nadto organ powinien precyzyjnie wskazać jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć.
Powyższe było już akcentowane organowi w poprzednim wyroku tutejszego sądu. Z. D. P. argumentuje ponadto, że skoro organ stale kwestionuje przedkładane opinie, to wynika z tego fakt, że posiada on niezbędną wiedzę w żądanym zakresie (popartą już dwoma ekspertyzami przedłożonymi przez inwestora). W ocenie strony skarżącej dalsze nakładanie obowiązku wynika raczej z braku profesjonalizmu organu nadzoru, niż konieczności rozstrzygnięcia jakichkolwiek wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wstrzymanie wykonania nie zasługuje na uwzględnienie z powodu nieuprawdopodobnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: p.p.s.a., sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest ochrona strony skarżącej w okresie do momentu rozpatrzenia skargi, tak aby wykonanie decyzji nie wywołało w jej sytuacji prawnej, ekonomicznej czy osobistej znacznej szkody lub skutków, które byłyby niemożliwe bądź trudne do odwrócenia. Znaczna szkoda to przy tym taka szkoda materialna i niematerialna, która nie mogłaby być wynagrodzona przez uprzedni zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani nie byłoby możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (np. przestałby istnieć przedmiot świadczenia który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, bowiem jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki wykonania aktu, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zasadą jest, że uprawdopodobnienie przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest obowiązkiem skarżących. Sąd z urzędu – przy braku takiego uprawdopodobnienia – nie jest obowiązany we własnym zakresie poszukiwać okoliczności wskazujących na wystąpienie przesłanek wstrzymania.
Odnośnie charakteru przesłanek podlegających uprawdopodobnieniu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. należy również wskazać, że ponieważ postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia ma charakter incydentalny, ochronny dla strony przed skutkami jego do czasu rozpoznania skargi – w postępowaniu tym nie bada się legalności postanowienia. Innymi słowy, ocena przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest niezależna od oceny zgodności z prawem postanowienia. W takim postępowaniu wpadkowym sąd nie dokonuje jego merytorycznej oceny i nie wypowiada się o zasadności zastosowania przez organy określonej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie doszłoby do nieuprawnionego zatarcia różnicy między orzekaniem incydentalnym o wstrzymaniu wykonania postanowienia a orzekaniem merytorycznym o jego legalności. Z tego względu twierdzenia skarżącej strony o istnieniu szeregu uchybień organów pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w kwestii wstrzymania wykonania postanowienia. Ocena wyrażona w tym postępowaniu wpadkowym nie ma wpływu na wynik właściwego postępowania sądowego.
Wątpliwości sądu nie budzi fakt, że sporządzenie ekspertyzy techniczno-budowlanej w zakresie wynikającym z zaskarżonego postanowienia będzie wymagało poczynienia pewnych nakładów finansowych. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku wykonanie ekspertyzy techniczno-budowlanej rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powoduje trudne do odwrócenia skutki. Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest uprawdopodobnienie, że uszczuplenie majątkowe będzie "znaczne" dla strony skarżącej, a takiej okoliczności nie da się z uzasadnienia skargi wywieść. Skarżąca strona aczkolwiek podała, że koszt sporządzenia dwóch poprzednich ekspertyz wyniosły [...], tym niemniej nie podała choćby szacowanych kosztów wykonania kwestionowanej obecnie oceny technicznej. Co znaczące dla sprawy, strona skarżąca nie wykazała również, aby taki koszt był na tyle wysoki, że mógłby spowodować istotne pogorszenie jej kondycji finansowej, co mogłoby oznaczać wyrządzenie znacznej szkody.
Nie uprawdopodobniono, że ewentualna szkoda majątkowa będzie znaczna w kontekście sytuacji finansowej, skoro skarżący nie podali żadnych informacji dotyczących swojej sytuacji finansowej. Odnośnie przesłanki trudnych do odwrócenia skutków wypada zauważyć, że w sytuacji, gdy postanowienie, którym nałożono obowiązek dostarczenia ocen technicznych i ekspertyz, zostałoby uchylone lub stwierdzono jego nieważność, skarżąca strona będzie posiadała możliwość dochodzenia zwrotu poniesionych kosztów na podstawie art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego (por. Z. Kostka [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, red. A. Gliniecki, Warszawa 2016, art. 81(c).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.