Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...].07.2020r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 74 ust. 3a ustawy z 03.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "u.o.o.ś.", umorzyło postępowanie odwoławcze.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...].04.2020 r., nr [...] Wójt Gminy O., po rozpatrzeniu wniosku B sp. z o.o. z siedzibą we W., określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu produkcji elektrolitu do baterii elektrycznych na działce nr [...] ([...], obręb G.) w miejscowości G., gmina O. Odwołania od powyższej decyzji organu I instancji złożyło A SA z siedzibą we W. W treści odwołania spółka powoła się na liczne zgłoszenia mieszkańców dotyczące planowanej inwestycji oraz wskazała na kluczową rolę Kanału przerzutowego N.-O. (dalej Kanał N-O) w aspekcie zapewnienia ciągłości dostaw wody do mieszkańców W. jak również do części gmin ościennych. Wskazano, że zaskarżona decyzja nakłada na inwestora szereg warunków, które mają zapobiegać przedostaniu się zanieczyszczeń do środowiska, a które mogą pogorszyć jego stan oraz teren znajdujący się w niedalekiej odległości od planowanej inwestycji.
Biorąc pod uwagę, że w odległości 800 m od planowanej inwestycji znajduje się strategiczny obiekt codziennie dostarczający wodę dla ponad 700 tys. mieszkańców, według autora odwołania, kluczowy w sprawie jest fakt, że zarówno w raportach przedstawionych przez inwestora jak i w samej decyzji, pominięto całkowicie kwestię Kanału N-O. Ponadto autor odwołania uznał za niewystarczające wyjaśnienie przyjętego w uzasadnieniu stwierdzenia, że długi czas infiltracji i przepływu wód podziemnych daje możliwość na podjęcie odpowiedniej reakcji na wykryte ewentualnie zanieczyszczenie i wystarczający czas na przeciwdziałanie dalszemu rozprzestrzenianiu się zanieczyszczeń. Takie stwierdzenie, zdaniem spółki, budzi duże obawy odnośnie czasu reakcji zakładu na ewentualnie wycieki i tym samym możliwość zanieczyszczenia Kanału N-O.
Dalej autor odwołania zwrócił uwagę, że zgodnie z informacją zawartą w uzasadnieniu - planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do grupy zakładów dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, co może powodować wycieki substancji chemicznych oraz pożar, w konsekwencji czego można spodziewać się pogorszenia jakości środowiska i terenów najbliższych. Ponadto wskazał na brak doprecyzowania w decyzji skutku, jaki wywoła przedostanie się substancji szkodliwych do środowiska wodnego oraz jakie obowiązki winien mieć inwestor gdy szczelność zabezpieczeń i inne możliwości techniczne zawiodą. Ze względu na przedstawione przez inwestora kierunki spływu wód pominięto w decyzji działania zapobiegawcze chroniące Kanał N--O. Wspomniano o obszarach chronionych, które znajdują się w znacznej odległości od zakładu (kilka kilometrów), natomiast nie wspomniano, że tak kluczowy obiekt jak Kanał N-O, znajduje się w odległości zaledwie 800 m.
Po przekazaniu odwołania Kolegium wezwaniem z [...].06.2020 r. zobowiązało odwołującą się spółkę do wskazania, do jakich działek: przylegających bezpośrednio do działki nr [...] ([...], obręb G.); na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem, spółka posiada prawa rzeczowe oraz do przedłożenia dokumentów, potwierdzających ten fakt (odpis z księgi wieczystej, akt notarialny itp.). Wraz z wezwaniem Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dodanym przez art. 509 pkt 8 lit. c) ustawy z 20.07.2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz.1566, ze zm.), stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;
- 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;
- 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej zostało zainicjowane wnioskiem złożonym w [...].07.2018 r., a więc ustalanie stron tego postępowania środowiskowego odbywa się na podstawie art. 74 ust. 3a w powyższym brzmieniu. Kolegium dodało również, że art. 74 ust. 3a został ponownie zmieniony przez art. 1 pkt 17 lit. d) ustawy z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1712), zmieniającej ustawę z dniem 24.09.2019 r. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 74 ust. 3a ustawy, stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust.
- 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
- 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Stosownie jednak do art. 4 ust. 1 ustawy z 19.07.2019 r. do spraw wszczętych na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. nowelizacji, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się tylko znowelizowane przepisy art. 63, art. 64 ust. 1 i 3a, art. 65, art. 74 ust. 3b-3h, art. 84 ust. 1 i 1a oraz art. 86d.
W odpowiedź z [...].06.2020 r. spółka oświadczyła, że nie posiada praw rzeczowych do działek znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie związane z budową zakładu produkcji elektrolitu. Jednocześnie spółka poinformowała, że jest właścicielem Kanału N-O, znajdującego się na działkach niebędących w jej posiadaniu. Zaznaczyła, że najbliżej położona działka przez którą przebiega Kanał N-O znajduje się w odległości około 800 m od granicy działki nr [...] obręb G. Jest to działka nr [...] obręb G. Podkreśliła również, że obszar planowanej inwestycji znajduje się w odległości ok. 500 m od granicy strefy ochronnej ujęcia wód dla miasta W. Ponadto, jako właściciel systemu przerzutowego wody z N. do rzeki O., spółka zwróciła uwagę na całkowite pominięcie kwestii zagrożenia jakim jest budowa, eksploatacja planowanego przedsięwzięcia, w tym wpływu ewentualnej poważnej awarii na terenie zakładu, co może skutkować przedostaniem się substancji szczególnie niebezpiecznych do środowiska wodnego.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...].07.20202 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zasadniczą kwestią w sprawie pozostaje odniesienie się do przymiotu strony spółki składającej odwołanie, a tym samym do możliwości skutecznego wniesienia odwołania od decyzji.
Kolegium zauważyło, że spółka nie brała udziału w postępowaniu pierwszej instancji. Tym niemniej z uwagi na wniesienie odwołania w terminie otwartym dla inwestora, uznało odwołanie za wniesione w terminie. Odnosząc się do zastosowanego w sprawie kryterium ustalania kręgu stron postępowania organ odwoławczy stwierdził na podstawie odpowiedzi spółki z [...].06.2020 r., że zgodnie ze znajdującym w sprawie zastosowaniem brzmieniem art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;
- 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;
- 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Biorąc zatem pod uwagę zawarte w udzielonej odpowiedzi oświadczenie spółki o tym, że nie posiada ona praw rzeczowych do działek: przylegających bezpośrednio do działki nr [...] ([...], obręb G.); na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem, Kolegium uznało za zasadne umorzenie postępowania odwoławczego, jako zainicjowanego przez podmiot nieposiadający legitymacji procesowej. Kolegium wyjaśniło jeszcze, że zgodnie z art. 79 ust. 1 u.o.o.ś., przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że katalog środków gwarantujących udział społeczeństwa ma charakter zamknięty. Choć prawo udziału społeczeństwa w postępowaniach dotyczących wydania decyzji środowiskowej postrzegane jest w orzecznictwie szeroko, nie jest to jednak: prawo nieograniczone. Przepisy ustawy nakazują bowiem jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu oraz umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków. Nie nakładają natomiast obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z 25.03.2015r., II OSK 2031/13).
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosło A SA z siedzibą we W., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie posiada praw rzeczowych do nieruchomości znajdujących się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu produkcji elektrolitu do baterii elektrycznych na działce nr [...] ([...], obręb G.) w miejscowości G. Ponadto autor skargi sformułował zarzut naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niedokonanie przez Kolegium wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności pisma spółki z [...].06.2020 r. z którego wynika, że jest ona właścicielem Kanał N-O, co przyczyniło się do nieprawidłowego ustalenia, że spółka nie jest stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i tym samym jest podmiotem nieposiadającym legitymacji do złożenia skargi,
- - art. 10 § 1 k.p.a. polegające na niezapewnieniu spółce jako stronie postępowania udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań.
Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów: 1) karty środków trwałych: "doprowadzalnika wody z rz. N. do rz. O. zbudowanego w 1967 r.", 2) karty środków trwałych "doprowadzalnika wody z rzeki N. do rz. O. zbudowanego w 1971 r." - na okoliczność posiadania przez A S.A. prawa własności do kanału przerzutowego N.- O. (Kanał N-O);
3) uchwał PPRN w O. z [...].10.1968 r. nr: [...], [...], [...], [...], 4) protokołu przekazania nieruchomości rolnych Stacji Nasienno-Szkółkarskiej G. gospodarstwo P. z [...].01.1972 r., 5) protokołu przekazania nieruchomości leśnych położonych w nadleśnictwie O. z [...].01.1972 r., 6) protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania nieruchomości rolnej Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w O. położonej na terenie wsi P. z [...].02.1972 r. - na okoliczność przekazania posiadania nieruchomości, na których został posadowiony Kanał N-O A, w szczególności bezpośredniego przekazania na rzecz A uchwałą PPRN nr [...] wymienionych w nim działek we wsi G., 7) pisma Rejonowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich we W. z [...].11.1968 r. - na okoliczność przeznaczenia przez Rejonową Dyrekcję Inwestycji Miejskich we W. dla A m.in. działki nr [...] pod budowę doprowadzalnika wody w ramach inwestycji "Doraźne zasilanie rzeki O. wodami rzeki N." oraz innych działek szczegółowo wymienionych w piśmie Rejonowej Dyrekcji Inwestycji i Miejskich we W. położonych we wsi G.;
8) decyzji uwłaszczeniowej z [...].04.2016 r., 9) odpisu księgi wieczystej numer [...], 10) odpisu księgi wieczystej numer [...] - na okoliczność posiadania prawa użytkowania wieczystego przez A SA do działek znajdujących w miejscowości M., w której zasoby wodne rzeki N. zasilają ujęcia Kanału N-O;
11) odpisu księgi wieczystej numer [...], 12) zestawienia działek będących w użytkowaniu wieczystym A S.A. w Gminie S. - na okoliczność prawa własności przysługującego A S.A. do działek znajdujących się w miejscowości S., które znajdują się w strefie ochrony pośredniej ujęcia wód dla miasta W., 13) wyciągu z rozporządzenia nr [...] DRZGW we W. z [...].02.2013 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody powierzchniowej dla miasta W. zlokalizowanej na terenie miasta W. oraz powiatów w., o. w województwie d. oraz powiatu b. w województwie o. wraz z wyciągiem z załączników - na okoliczność ustanowienia strefy ochronnej m.in. w miejscowości G., na wniosek A, przebiegu strefy ochrony pośredniej, prawa własności przysługującego A do poszczególnych działek w strefie ochronnej.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że zaskarżoną decyzją Kolegium naruszyło powołane w skardze przepisy prawa materialnego. Powołując treść art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. autor skargi podniósł, że spółka już w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego wskazywała, że jest właścicielem Kanał N-O, jak również posiada prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w strefach ochrony pośredniej i bezpośredniej ujęć wody dla miasta W. Spółka posiada prawa rzeczowe do nieruchomości, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, a nieruchomości te stanowią działki, na których zlokalizowane są ujęcia wody dla mieszkańców miasta W. i okolic (ujęcia wody podziemnej) oraz na terenie wsi M. (przepompownia do kanału N-O), jak również działki znajdujące się w strefach ochrony pośredniej i bezpośredniej w/w ujęć wody.
Ponadto spółka, zgodnie z oświadczeniem złożonym przed SKO, posiada uprawnienia rzeczowe do działek znajdujących się m.in. we wsi G., które nabyło w celu wykonania inwestycji w postaci doprowadzalnika do Kanału N-O. Spółka wyjaśniła, że podstawowym źródłem zasilania jej działalności są zasoby wodne zlewni rzeki O. i Kanału P. Występujące deficyty wody na ujęciach są pokrywane z zasobów wodnych rzeki N. oraz na ujęciach wód podziemnych w S. Spółka jest m.in. użytkownikiem wieczystym nieruchomości obejmujących działki położone w strefie bezpośredniej i pośredniej ujęcia wód powierzchniowych dla miasta W. w S. (księga wieczysta [...]). Wykaz innych działek zlokalizowanych w powiecie w. (obręb poza W.), do których prawa rzeczowe przysługują spółce, położonych w granicach strefy pośredniej i bezpośredniej ujęcia wody w Gminie S. zawiera zestawienie załączone do niniejszej skargi. W dalszej kolejności autor skargi zauważył, że spółka jest również użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w M. (powiat b.), obejmującej działki numer [...] i [...] (księga wieczystą [...]) oraz użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w M. obejmującej działki [...], [...], [...] oraz [...] (księga wieczysta [...]).
Wyjaśniono przy tym, że przepompownia wody w M. tłoczy wody z rzeki N. do kanału przesyłowego do rzeki O. Występujące deficyty wody na ujęciach zlewni rzeki O. i Kanału P. są pokrywane z zasobów wodnych rzeki N. w M. Zgodnie z art. 58 ustawy z 18.07.2001 r. Prawo wodne spółka, jako właściciel ujęcia wody, zwróciła się do DRZGW o ustanowienie strefy ochronnej w drodze aktu prawa miejscowego. Strefa ochronna została ustanowiona rozporządzeniem nr [...] z [...].02.2013 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody powierzchniowej dla miasta W. zlokalizowanej na terenie miasta W. oraz powiatów w., o. w województwie d. oraz powiatu b. w województwie o. Na tej podstawie autor skargi podkreślił, że obszar planowanej inwestycji znajduje się w bezpośrednim niemal sąsiedztwie stref ochronny ujęcia wód powierzchniowych dla miasta W. Granica strefy ochronnej pośredniej ujęcia przebiega bowiem około 500 m na południowy zachód od planowanej inwestycji.
Z kolei za opinią hydrogeologiczną sporządzoną przez pracowników Uniwersytetu W., która została przedłożona organowi I instancji, skarżąca spółka wskazała, że w naturalnych warunkach wody infiltrujące na obszarze działki, na której planowana jest inwestycja trafiają do lokalnych baz drenażu: P. i Kanału P. za pośrednictwem spływu powierzchniowego oraz odpływu podziemnego zgodnie z nachyleniem terenu. Czynnikiem, który może silnie wpływać na migrację wód zanieczyszczonych są sieci melioracji szczegółowej, a wśród nich sieci drenarskie. Mają one bowiem dwojakie działanie: z jednej strony skracają czas migracji wód ograniczając zdolność samooczyszczania środowiska gruntowo-wodnego, a z drugiej strony zmieniają kierunki naturalnych przepływów. Sieć drenarska oraz melioracyjna badanego obszaru powinna być zatem poddana wnikliwej analizie przed realizacją jakiegokolwiek przedsięwzięcia w tym obszarze lub w bliskim mu położeniu.
Niekorzystny układ sieci drenarskiej może bowiem spowodować, że zanieczyszczenia dostaną się do cieków powierzchniowych w ciągu kilku godzin zamiast kilku lat. Według spółki, to zagadnienie jest niezwykle istotne ze względu na nieznaczną odległość inwestycji (ok. 800 m) do Kanału P., zasilającego pośrednio tereny wodonośne W. Dalej autor skargi podkreślił, że potencjalne zanieczyszczenia z terenu projektowanego zakładu, przemieszczające się po powierzchni terenu, trafią w kierunku południowo wschodnim, południowym i południowo-zachodni do zlewni Kanału P. oraz P. W związku z tym, że na opisanym obszarze panują warunki dobrej infiltracji, istnieje wysokie prawdopodobieństwo szybkiej potencjalnej migracji zanieczyszczeń do zwierciadła wód podziemnych z powierzchni terenu.
W ocenie skarżącego, która opiera się na przywoływanej już wcześniej opinii hydrogeologicznej, raporty oddziaływania na środowisko przedłożone przez inwestora w ramach postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, bardzo powierzchownie dokonywały analizy zagadnień hydrologicznych i hydrogeologicznych w tym obszarze, co w świetle możliwości przedostania się substancji niebezpiecznych dla środowiska wodnego w strategicznym dla miasta W. źródle zaopatrywania w wodę obszarze wydaje się daleko niewystarczające. W świetle bliskości strefy pośredniej ujęcia wód dla miasta W., w której prawa rzeczowe do nieruchomości spółce (wskazana wyżej nieruchomość w S. [...]) oraz obiektu strategicznego w M. kwestie potencjalnego zagrożenia wód podziemnych i powierzchniowych powinny być w raportach oceny oddziaływania na środowisko potraktowane dużo bardziej wnikliwie.
Za istotne w sprawie spółka uznała również zbadanie prawidłowości zawężenie obszaru oddziaływanie na środowisko wodne planowanej inwestycji wyłącznie do działki, na której planowane jest przedsięwzięcie. W ocenie skarżącej strony, takie założenie jest nierealne i nieprawdopodobne, biorąc pod uwagę okoliczność, że zarówno wody powierzchniowe, jak i wody podziemne znajdują się w ciągłym ruchu, przemieszczając się od strefy zasilania do strefy drenażu. Z uwagi na okoliczność, że inwestycja znajduje się w niewielkiej odległości od strefy pośredniej ujęcia wód dla miasta W. należy dokonać wnikliwej analizy wpływu jej oddziaływania na całą strefę ochrony ujęć wody.
Odnosząc się do kwestii posiadania praw rzeczowych do nieruchomości znajdujących się w obszarze Kanału N-O, autor skargi przyznał, że uprawnienia te wynikają z dokumentacji wewnętrznej i archiwalnej posiadanej przez spółkę. W tym zakresie podkreślił, że zgodnie z posiadanymi przez spółkę uchwałami PPRN w O. z [...].10.1968 r., nr [...], [...] i [...] na rzecz spółki została przekazana część nieruchomości niezabudowanych stanowiących własność Państwowego Funduszu ziemi, przeznaczonych na kanał doprowadzalnik wody "doraźne zasilenie rzeki O. wodami N.", położonych we wsiach O., M., C. oraz G. Ponadto część nieruchomości leśnych i rolnych w miejscowości P. została przekazana spółce na podstawie protokołów z: [...].01.1972 r., [...].01.1972 i [...].02.1972 r. W ocenie spółki przekazanie na jej rzecz nieruchomości pod doprowadzalnik wody potwierdza, że budowa Kanału N-O była inwestycją przez nią realizowaną.
Wskazano przy tym, że w okresie funkcjonowania zasady jednolitej władzy państwowej nie istniała potrzeba prawna ani gospodarcza wyodrębniania własności poszczególnych przedsiębiorstw państwowych. Nie oznacza to jednak, że aktualnie spółka nie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości na których znajduje się Kanał N-O.
Autor skargi podkreślił raz jeszcze, że część nieruchomości w O. i G. m.in. działka nr [...], znajdująca się w odległości 800 m od granicy działki obejmującej przedsięwzięcie, wymieniona w piśmie z [...].06.2020 r. z całą pewnością została przeznaczona przez Rejonową Dyrekcję Inwestycji Miejskich we W. dla A pod budowę doprowadzalnika wody w ramach inwestycji "Doraźne zasilanie rzeki O. wodami rzeki N.". Ponadto wskazał, że wykonywane przez spółkę czynności w stosunku do działek, na których został posadowiony kanał odpowiadają czynnościom, które w stosunku do nieruchomości wykonywałby posiadacz zależny. Nadto spółka legitymuje się aktualnie dwoma dokumentami, które wykazują prawa do Kanału N-O, tzn. kartą środków trwałych: "doprowadzalnika wody z rz. N. do rz. O. zbudowanego w 1967 r." oraz kartą środków trwałych "doprowadzalnika wody z rzeki N. do rz. O. zbudowanego w 1971 r."
Powołując się z kolei na treść art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. autor skargi dowodził, że dla statusu strony wymaga przysługiwania jej prawa rzeczowego do nieruchomości. Zatem wskazał, że posadowienie części Kanału N-O na określonych nieruchomościach nie będących własnością A spowodowało, że spółka stała się posiadaczem zależnym nieruchomości, na których został posadowiony Kanał N-O, tzn. uprawnionym z innego prawa niż prawo własności, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Posiadanie zależne nieruchomości przez spółkę było w okresie budowy i eksploatacji kanału odpowiednikiem służebności. Spółka mogła bowiem korzystać z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem posadowionych na niej urządzeń. Interpretację, zgodnie z którą przedsiębiorstwo państwowe może nabyć na nieruchomościach przejętych w celu budowy urządzeń przesyłowych służebność gruntową o treści służebności przesyła, potwierdza orzecznictwo.
W orzecznictwie przyjmuje się, że objęcie przez przedsiębiorstwo państwowe (a taki status miało spółka) cudzych nieruchomości w posiadanie, na podstawie art. 35 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) w celu budowy urządzeń przesyłowych, uzasadnia przyjęcie dobrej wiary tego przedsiębiorstwa jako posiadacza służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu (art. 292 w zw. z art. 172 § 1) - postanowienie SN z 17.12.2008 r., I CSK 171/08, OSNC 2010, nr 1, poz.
15. W obliczu przedstawionych okoliczności w ocenie spółki, przynajmniej do części nieruchomości, na których został posadowiony kanał, niezależnie od innych praw rzeczowych przysługujących jej do poszczególnych nieruchomości opisanych w skardze, posiada prawo służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu.
Według skarżącego nie należy tracić z pola widzenia okoliczności dotyczących tego, że rodzaj i zakres inwestycji stwarza zagrożenie dla działalności spółki, która jest odpowiedzialna za zapewnienie dostaw wody. W związku z powyższym na etapie postępowania środowiskowego spółka przedstawiała liczne uwagi dotyczące wystąpienia przekroczenia standardów jakości środowiska dla Kanału N-O - dotyczące zagrożenia dla wód podziemnych i powierzchniowych. Dla potrzeb analizy zagrożenia dla wód podziemnych i powierzchniowych związanego z planowaną inwestycją spółka zleciła wykonanie opinii hydrogeologicznej, która została sporządzona przez pracowników Wydziału [...] Uniwersytetu W. w październiku 2019 r. i przedstawiona na etapie postępowania środowiskowego. Powyższy dokument potwierdza, że realizacja i funkcjonowanie przedsięwzięcia spowoduje przekroczenie standardów środowiska na nieruchomościach opisanych w skardze, do których spółce przysługują prawa rzeczowe, tj. na nieruchomościach, na których znajdują się ujęcia wody służące zaopatrywaniu mieszkańców W. w wodę oraz na nieruchomościach położonych w strefach ochrony tych ujęć, które przebiegają w sąsiedztwie planowanej inwestycji (500m od jej granic), jak również na nieruchomościach wykorzystywanych do posadowienia i obsługi głównego kanału przerzutowego wody dla mieszkańców W. i gmin ościennych tj. Kanału N-O.
Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, autor skargi wskazał m.in., że wobec faktu, że spółka nie była dotychczas reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, Kolegium w obliczu niejasnego stanowiska nie wezwało spółki do sprecyzowania odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej odrzucenie, wskazując na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi, albowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji nie pociąga za sobą braku przedmiotu zaskarżenia objętego niniejszą skargą.
Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji administracyjnej w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o umorzeniu postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem A SA z siedzibą we W. od decyzji Wójta Gminy O. z [...].04.2020 r., nr [...], którą określono środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu produkcji elektrolitu do baterii elektrycznych na działce nr [...] ([...], obręb G.) w miejscowości G., gmina O. Spór prawny zainicjowany wniesieniem tej skargi sprawdza się zatem do zbadania kwestii prawidłowości umorzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania odwoławczego.
Zdaniem skarżącej spółki, Kolegium wadliwie uznało, że nie przysługiwał jej status strony postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji, głównie z uwagi na nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy spółce przysługiwały prawa rzeczowe do nieruchomości wykorzystywanych do posadowienia i obsługi głównego kanału przerzutowego wody dla mieszkańców W. i gmin ościennych tj. Kanału N-O, jak również nieruchomości, na których znajdują się ujęcia wody służące zaopatrywaniu mieszkańców W. w wodę oraz nieruchomości położonych w strefach ochrony tych ujęć, które przebiegają w sąsiedztwie planowanej inwestycji (500m od jej granic).
Z kolei Kolegium stwierdziło, że w świetle art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. spółce nie przysługuje status strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji pierwszej instancji, albowiem nie posiada ona praw rzeczowych do działek: przylegających bezpośrednio do działki nr [...] ([...], obręb G.); na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Kolegium uznało za zasadne w takiej sytuacji umorzyć postępowanie odwoławcze, jako zainicjowane przez podmiot nieposiadający legitymacji procesowej. Brak interesu prawnego spółki wnoszącej odwołanie wypełnia przesłankę bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych, co uzasadnia umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Zmierzając do rozstrzygnięcia tak kształtującego się sporu między stronami przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z powołanym art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiącym podstawę zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Na tle tego przepisu w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada, gdy organ odwoławczy ustali, iż postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, a sytuacja ta wystąpi wówczas, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot niebędący stroną. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie może wnieść wyłącznie strona postępowania.
Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma kwestia prawidłowości zweryfikowania przez Kolegium posiadania przez skarżącą spółkę przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przypomnieć zatem w pierwszym rzędzie należy, że zgodnie z art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w dacie orzekania przez organ odwoławczy), stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;
- 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;
- 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium motywując przyjęte w sprawie stanowisko, oparło swoje ustalenia na oświadczeniu spółki z [...].06.2020r., z którego jednoznacznie wynika, że nie posiada ona praw rzeczowych do działek znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie związane z budową zakładu produkcji elektrolitu. Spółka jednocześnie przyznała, że jest właścicielem Kanału N-O, ale znajduje się on na działkach niebędących w jej posiadaniu. Zaznaczyła też, że najbliżej położona działka przez którą przebiega Kanał N-O znajduje się w odległości około 800 m od granicy działki nr [...] obręb G. Jest to działka nr [...] obręb G. Wskazała również, że obszar planowanej inwestycji znajduje się w odległości ok. 500 m od granicy strefy ochronnej ujęcia wód dla miasta W. W ocenie Sądu, podjęte na podstawie tych informacji rozstrzygnięcie organu odwoławczego, pomimo lakoniczność w jego uzasadnieniu, zasługuje na aprobatę.
W świetle złożonego przez spółkę oświadczenia, wbrew zarzutom skargi, Kolegium nie miało podstaw do czynienia dodatkowych ustaleń, potwierdzających brak posiadania przez spółkę przymiotu strony w postępowaniu środowiskowym. W postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji środowiskowej możliwość pozytywnej weryfikacji legitymacji procesowej podmiotu, który powołuje się na swój interes prawny, uwarunkowana jest dowodem, a przynajmniej informacją pozwalającą zidentyfikować nieruchomość, do której ma on prawo rzeczowe i którą uważa za dotkniętą oddziaływaniem przedsięwzięcia (nieruchomość znajdująca się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie). Jeżeli w niniejszej sprawie spółka, aspirując do roli strony postępowania, takiej informacji nie podała - mimo stosownego wezwania, to nie może później, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, skutecznie zarzucać organowi, który poczynił ustalenia negatywne, naruszenia przepisów statuujących zasadę prawdy obiektywnej.
Ponadto abstrahując już nawet od tego, że postępowanie dowodowe na etapie postępowania sądowego nie służy ustaleniu stanu faktycznego, ale wyłącznie ocenie legalności kwestionowanego aktu, tym niemniej przyjdzie zauważyć, że poprawności rozstrzygnięcia Kolegium w niczym nie podważają zarzuty skargi oraz załączone do niej dowody. Nadal wskazywaną najbliżej inwestycji nieruchomością jest działka nr [...], która znajduje się 800 m od granicy działki obejmującej przedsięwzięcie. O przymiocie strony postępowania nie świadczy również okoliczność, że obszar inwestycji znajduje się w ″bezpośrednim niemal″ sąsiedztwie stref ochronnych ujęcia wód powierzchniowych dla miast W. Również w pozostałych przypadkach spółka nie wykazała, że przysługuje jej prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Nie jest przy tym rolą ani sądu ani organu administracji badanie tytułów prawnorzeczowych do działek, na których został posadowiony Kanał N-O.
Jak zresztą przyznała to sama spółka, wykazanie szczegółowych praw do tych działek w chwili obecnej jest niemożliwe. Z całą pewnością jednak o tytule prawnorzeczowym, który mógłby honorować organ administracji, nie świadczy dowód w postaci karty przekazania środków trwałych. Przymiotu strony postępowania w sprawie decyzji środowiskowej nie można w końcu wywodzić ze sprawowania władztwa i nadzoru nad stanem gruntów pokrytych kanałem oraz otaczających kanał oraz z faktu, że spółka czyni nakłady na te nieruchomości. Interes prawny trzeba bowiem odróżnić od interesu faktycznego, który nie korzysta z ochrony prawnej.
Sąd nie badał natomiast zaskarżonej decyzji w kontekście tych zarzutów skargi, które odnosiły się do kwestii merytorycznych, niezwiązanych z istotą rozpoznawanej sprawy, czyli oceną, czy skarżącej spółce przysługiwał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Aby można było konstruować tego rodzaju merytoryczne zarzuty, w szczególności związanych z zagrożeniem dostaw wody dla mieszkańców W., najpierw należy wykazać się przymiotem strony. Dodać również należy, że w sytuacjach wymagających działań w obronie interesu publicznego legitymowanym do inicjowania postępowań administracyjnych jest Prokurator, któremu służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygniecie sprawy było zgodne z prawem.
Skoro z treści odwołania oraz odpowiedzi z [...].06.2020 r. wynikało, że odwołanie nie pochodzi od strony postępowania administracyjnego, to tym samym Kolegium prawidłowo rozstrzygnęło o umorzeniu postępowania odwoławczego. W motywach uzasadnienia zaskarżonej decyzji - pomimo jej lakoniczności, co niewątpliwie wynikało z jednoznacznej kwalifikacji ustalonego stanu faktycznego pod normę prawna wynikającą z przepisu art. 74 ust. 3a u.o.o.ś. - w sposób wystarczający wyjaśniono przesłanki, które przesądziły o wydaniu takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Powyższe orzeczenie w żadne sposób nie zamyka przy tym stronie skarżącej możliwości wykazania w powtórzonym postępowaniu, że przysługuje jej prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać sporne przedsięwzięcie.
Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.