Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez N. R. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nr [...], podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), a utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...], nr [...] o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu.
Organ I instancji ustalił, że skarżąca zatrudniona była od 16 sierpnia 1971 r. do 31 soerpnia 2001 r. w Przedszkolu w G. na stanowisku nauczyciela, sprawując opiekę nad dziećmi w wieku 2-6 lat w grupie liczącej od 30 do 50 dzieci, będąc narażona na długotrwały, nadmierny wysiłek głosowy. Ze względu na problemy z gardłem leczyła się w latach 1994-20002 w Poradni Laryngologicznej w G. W wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. w dniu 21 czerwca 2002 r. rozpoznano przewlekły obrzękowy nieżyt krtani, zaburzenia czynnościowe emisji głosu, nie stwierdzając zmian krtani charakterystycznych dla wywołanych przewlekłym wysiłkiem narządu głosu. Na skutek odwołania skarżącej została ona zdiagnozowana przez Instytut Medycyny Pracy w S., gdzie potwierdzono dysfunkcję narządu głosu, rozpoznaną przez Poradnię, wskazując, iż zmiany te nie mają cech uszkodzenia nadmiernym wysiłkiem narządu głosu.
Rozpoznając odwołanie, w którym wskazywano fakt trudnych warunków pracy oraz niekorzystania z urlopów na poratowanie zdrowia pomimo dolegliwości głosowych, jakie ujawniły się już po 10 latach pracy, organ II instancji, podkreślając fakt wieloletniej pracy w narażeniu na większy niż zwyczajny wysiłek głosowy przez 30 lat, oparł się w całości na ustaleniach Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O., podnosząc, że wobec braku rozpoznania zmian chorobowych wywołanych czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy, brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W skardze na powyższą decyzję N. R. wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, że odmowa uznania stwierdzonego u niej niepełnego zwarcia fonacyjnego w tylnej części głośni fałdów głosowych oraz zaznaczony udział fałdów przedsionkowych w trakcie fonacji świadczący o nieprawidłowej technice emisji głosu za objawy przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym z uwagi na brak utrwalonego niedowładu fałd głosowych nie znajduje uzasadnienia w określeniu chorób zawodowych zawartych w wykazie chorób zawodowych, podnosząc, iż wymieniając w poz. 7 niedowład strun głosowych nie wymaga się aby niedowład ten był pod postacią niedowładu utrwalonego. Podniosła, że występująca u niej choroba narządu głosu ma cechy choroby przewlekłej, przy czym brak jest dokumentów w postaci kartotek.
Nadto organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę informacji o wyniki dochodzenia epidemiologicznego, natomiast w orzeczeniu Instytutu wskazano, że pracowała w przedszkolu w G., a nie w G., gdzie były trudne warunki lokalowe i niska temperatura z uwagi na psujący się piec kaflowy.
Podtrzymała ponadto argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Organ wnosił o oddalenie skargi i powołał się na dotychczasowe wywody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa.
Pojęcie choroby zawodowej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji określały wprawdzie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które weszło w życie od dnia 4 września 2002 r., jednak w § 10 rozporządzenie to zawierało przepisy międzyczasowe, stanowiąc, iż postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Do dnia 3 września 2002 r. obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem i te przepisy należało brać pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji, zważywszy, że z akt sprawy wynika, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej zostało wszczęte jeszcze w listopadzie 2001 r.
Stosownie do przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia, chorobą zawodową jest choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
Rozpoznane u skarżącej schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia błony śluzowej gardła i krtani oraz nieprawidłowego hyperfunkcyjnego toru tworzenia głosu (zaburzenia czynnościowe emisji głosu), nie zostały wymienione w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych, aczkolwiek pod poz. 7 wymienione zostały przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacze, niedowład strun głosowych, zmiany przerostowe).
W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., nr OPS 3/02 (Prawo Pracy z 2002 r., nr 7-8, poz.
56) zajęto się problemem zakresu normatywnego oddziaływania tego przepisu, przyjmując, iż wykaz chorób zawarty w nawiasie powołanego wyżej przepisu stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych narządu głosu, których etiologia - według aktualnej wiedzy medycznej - związana jest z nadmiernym wysiłkiem głosowym.
W uzasadnieniu uchwały stwierdzono m. in. że "obowiązujący wykaz chorób zawodowych, zawierający dwadzieścia pozycji tych chorób, stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, o ile spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Konsekwentnie trzeba przyjąć, że zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W powołanej literaturze przedmiotu, podnosi się, że opracowanie wykazu chorób zawodowych (załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych) było wynikiem długoletnich badań dotyczących zagrożeń zawodowych, ustalenia czynników szkodliwych dla zdrowia, oceny ich wpływu na populację oraz obserwacji wyników badań interdyscyplinarnych w kierunku ustalenia zawodowej etiologii schorzeń powstałych w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia."
Rozpoznane u skarżącej schorzenia, uzasadniające występujące zaburzenia głosu, są rodzajowo inne niż te, które zostały wymienione w załączniku do rozporządzenia pod poz. 7, a zatem schorzenia te nie mogą być uznane w świetle powołanych przepisów za chorobę zawodową, nawet, jeżeli zostały spowodowane czynnikiem występującym w środowisku pracy oraz wywołały skutek w postaci choroby narządu głosu.
Przepisy rozporządzenia nie tylko definiują pojęcie choroby zawodowej ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Zgodnie z § 7 - 9 rozporządzenia jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia.
Jednostki te wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej.
Na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8 rozporządzenia oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia.
Z powyższych uregulowań wynika, iż decydujące znaczenie ma orzeczenie medyczne właściwej jednostki służby zdrowia. Orzeczenie to powinno być poprzedzone zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego, dotyczącego przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy.
W rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji posłużyły się orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. z dnia 21 czerwca 2002 r. oraz orzeczeniem lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 20 listopada 2002 r. Wyczerpany został zatem przewidziany w rozporządzeniu tryb postępowania, a ocena całego materiału dowodowego przez organy obu instancji nie może być uznana za dowolną, jako że przedstawiły one właściwym jednostkom służby zdrowia pełne dane dotyczące przebiegu pracy zawodowej skarżącej i występujących w jej środowisku pracy czynników szkodliwych (narażających na powstanie choroby), zaś konkluzja obu orzeczeń (diagnoza) okazała się jednoznaczna i wzajemnie spójna. W ocenie Sądu, błędne wskazanie w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w S. jako miejsca pracy skarżącej przedszkola w G., stanowi oczywistą omyłkę, która nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy.
W ślad za przeprowadzonymi dowodami z opinii właściwych jednostek służby zdrowia organy obu instancji zasadnie przyjęły, że ze względu na nie stwierdzenie żadnej z przewidzianych w rozporządzeniu jednostek chorobowych narządu głosu, nie występuje u skarżącej schorzenie, które należałoby zakwalifikować jako chorobę zawodową. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, iż jej schorzenie jest innego rodzaju, niż te, które rozpoznały orzekające w sprawie jednostki służby zdrowia.
Z tych przyczyn, uznając iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego oraz jakichkolwiek przepisów i zasad postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.