Uzasadnienie
W sprawie, Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem A. w B. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku strona skarżąca podała, że jej sytuacja finansowa jest zła. Zarządza czterema obiektami kościelnymi, które są w złym stanie faktycznym. Nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje żadnego dochodu i nie ma z czego pokryć kosztów sądowych.
W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że w kasie parafii znajduje się kwota 15.000 zł, pochodząca z darowizn parafian z przeznaczeniem na remont budynku kościoła, oraz że utrzymuje się z ofiar parafian "składanych na tacę".
W dniu 29 września 2016 r. skarżącej doręczono wezwanie do przedłożenia do akt sprawy w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania kserokopii parafialnej księgi rachunkowej za pierwsze siedem miesięcy roku 2016 (pkt 1.), kserokopii sprawozdania ekonomicznego za rok 2015 (pkt 2.), informacji w przedmiocie prób uzyskania wsparcia materialnego ze strony Kurii Diecezjalnej (pkt 3.) oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku strony skarżącej (pkt 4). Jednocześnie strona została poinformowana, że w przypadku nie złożenia tych informacji i dokumentów w zakreślonym terminie jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie rozpoznany w oparciu o dane wynikające z akt sprawy.
W odpowiedzi na to wezwanie strona skarżąca przesłała pismo z dnia 3 października 2016 r., w którym zawarła wywód na temat zasad rachunkowości prowadzonej przez kościelne osoby prawne.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) cyt. wyżej ustawy).
Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.
Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wykazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca parafia w sposób lakoniczny umotywowała swoje żądanie, a nadto nie dostarczyła mimo wezwania informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiła innych dokumentów, których treść wskazywałaby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Niemniej jednak, w związku z rygorem określonym w wezwaniu doręczonym stronie skarżącej w dniu 29 września 2016 r. ocenie podlegał stan faktyczny wynikający z oświadczeń zawartych w samym wniosku.
Mając na uwadze powołane przepisy ustawy procesowej, wynikające z niej zasady oraz treść materiału aktowego niniejszej sprawy referendarz sądowy stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej parafii prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych określona w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera, w ocenie referendarza sądowego, dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych, aktualnych możliwości płatniczych. W treści wniosku skarżąca ograniczyła się jedynie do przyznania posiadania kwoty 15.000 zł przeznaczonej na remont budynku kościoła i określenia swojej sytuacji materialnej jako zła. Uchyliła się natomiast od uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób określony w doręczonym jej wezwaniu.
W konsekwencji, w ocenie referendarza sądowego, zasadne jest stwierdzenie, że wnioskodawca na obecnym etapie postępowania nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Do ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie doprowadzić miało wezwanie skierowane przez referendarza sądowego do wnioskującej parafii.
Wskazania wymaga, że doręczone wnioskującej parafii w dniu 29 września 2016r. wezwanie do przedstawienia informacji i dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej obejmowało dokumenty związane z rachunkowością kościelnych osób prawnych prowadzonej na zasadach wynikających z wewnętrznych przepisów kościelnych (pkt 1., 2. I 3.). Jeżeli natomiast wnioskująca Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem A. w B. prowadzi rachunkowość w ramach innych dokumentów niż wskazane w pkt 1., 2. i 3. wezwania, była obowiązana do przedłożenia innych dokumentów i informacji zgodnie z brzmieniem pkt 4. wezwania. Zaniechanie parafii w tym zakresie rodzi skutki procesowe w postaci oceny jej wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie akt sprawy, która uzasadniała, w ocenie referendarza sądowego, odmowę zwolnienia parafii z kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.