Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Wojewody O. z dnia 12 grudnia 1998 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 30 września 1998 r. (...) o umorzeniu postępowania dotyczącego wypłaty Alicji R. jednorazowej zapomogi pieniężnej w wysokości 3.000 zł. z tytułu szkód powodziowych, w związku z powodzią, która miała miejsce w lipcu 1997 r.
W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawczyni nie spełnia wymogów z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1997 r. o stosowaniu szczególnych rozwiązań w związku z likwidacją skutków powodzi, która miała miejsce w lipcu 1997 r. /Dz.U. nr 80 poz. 491 ze zm./, ponieważ jej mieszkanie mieści się na I piętrze i nie było zalane wodami powodziowymi Poza tym zgodnie z pismem Ministra Jerzego Widzyka (...) datę 11 maja 1998 r., ustalono jako końcowy termin rozpatrywania wniosków w sprawie wypłat jednorazowych zapomóg w wysokości 3.000 zł z tytułu szkód powodziowych. Wobec tego, że wniosek zainteresowanej mija się z celem ustawy, "prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie cytowanej ustawy staje się bezprzedmiotowe". Zatem decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego - zdaniem organu odwoławczego - jest trafna i prawidłowa.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Alicja R. podniosła, iż zajmuje mieszkanie w budynku dawnego PGR w K. Razem z innymi współwłaścicielami budynku tworzy "wspólnotę mieszkaniową". Część członków tej wspólnoty otrzymała zapomogi powodziowe, a część nie. Czuje się pokrzywdzona zaskarżoną decyzją, gdyż w wyniku powodzi poniosła duże straty. Budynki były zalane i stały w wodzie przez 5-6 tygodni. Wskazując na powyższe argumenty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa. Wojewoda O. nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia swej decyzji w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ i w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Domagając się jednorazowej zapomogi W kwocie 3.000 zł skarżąca oparła swoje roszczenie na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 lipca 1997 r. o stosowaniu szczegółowych rozwiązań w związku z likwidacją skutków powodzi, która miała miejsce w lipcu 1997 r. /Dz.U. nr 80 poz. 491/.
W myśl tego przepisu jednorazowa zapomoga pieniężna w kwocie 3.000 zł przysługuje osobom, które wskutek powodzi poniosły stratę w gospodarstwie domowym w wyniku zalania mieszkań. Zapomogę przyznaje kierownik ośrodka pomocy społecznej w uzgodnieniu z upoważnionymi przedstawicielami rady gminy /art. 1 ust. 3 cyt. ustawy/. Z brzmienia art. 1 ust. 1 powołanej ustawy wynika zatem, że dla uzyskania prawa do jednorazowej zapomogi trzeba spełnić kumulatywnie trzy przesłanki:
- - muszą powstać straty w gospodarstwie domowym,
- - straty te muszą być spowodowane zalaniem mieszkania,
- - zalanie mieszkania musi być następstwem powodzi, która miała miejsce w lipcu 1997 r.
Rzeczą organu rozpoznającego wniosek strony o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu strat powodziowych, spowodowanych zalaniem mieszkania /budynku/ jest zbadanie czy w świetle ustalonego stanu faktycznego zostały spełnione wszystkie wymienione wyżej przesłanki ustawowe, czy nie.
W zależności od wyników postępowania dowodowego i dokonanych ustaleń faktycznych, podejmuje stosowne rozstrzygnięcie w formie decyzji, które w konkretnym przypadku wydaje "w uzgodnieniu z upoważnionymi przedstawicielami rady gminy.
W myśl art. 104 par. 2 Kpa decyzje rozstrzygające sprawę co do istoty /w całości lub w części/ albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.
Rozstrzygnięcie co do istoty oznacza "stworzenie praw nabytych w tym zakresie, w jakim w postępowaniu rozpatrywano interes prawny określonej osoby, albo też odmówienie nabycia prawa" /por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak i J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, CH BECK 1996, str. 454/. A zatem organ rozstrzygając sprawę co do istoty powinien uwzględnić wniosek strony i przyznać jednorazowo zapomogę, o której mowa w art. 1 powołanej ustawy, jeśli stan faktyczny wyczerpuje hipotezę normy cytowanego przepisu lub odnowić przyznania tej zapomogi, jeżeli stwierdził brak przesłanek do jej przyznania.
Nie mógł natomiast umorzyć postępowania z przyczyn formalnych, bo postępowanie to, wbrew domniemanemu poglądowi organu orzekającego, nie stało się bezprzedmiotowe.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego bowiem zachodzi wówczas gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wskutek czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do Istoty /vide. komentarz Kpa j.w. str. 462/. Taka sytuacja w konkretnym przypadku nie zachodzi. W każdym razie nie można uznać za przeszkodę do merytorycznego zakończenia niniejszej sprawy pisma Ministra - Członka Rady Ministrów (...), w którym jako końcowy termin rozpatrywania wniosków o przyznanie jednorazowych zapomóg powodziowych podano dzień 11 maja 1998 r.
Pismem okólnym ministra nie można zmienić treści ustawy, zaś ustawa z dnia 17 lipca 1997 r. o stosowaniu szczególnych rozwiązań w związku z likwidację skutków powodzi takich ograniczeń nie przewiduje. Co się zaś tyczy bezzasadności żądania strony, to w orzecznictwie NSA wskazuje się na szczególne odróżnienie przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Jeżeli żądanie strony jest bezzasadne, to owa bezzasadność musi być wykazana w decyzji załatwiającej oprawę co do istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż byłoby to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy /por. Komentarz do Kpa j.w. str. 463/.
W świetle powyższych wywodów zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania, w sytuacji, gdy nie stało się ono bezprzedmiotowe, jest wadliwa i została wydana z naruszeniem prawa.
Zatem skarga podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust, 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało orzec jak w sentencji.