Uzasadnienie
W dniu 7 lipca 2009 r. wpłynął do burmistrza wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn.,,EW P.– remont jazu stałego, zasuw i niecki wypadowej."
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W.wyraził opinię, że dla przedsięwzięcia tego, zaliczonego do rodzaju określonego w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Postanowieniem z dnia 3 września 2009 r. burmistrz na podstawie art. 63 ust. 1 i 4 i art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1 pkt 62 cyt. rozporządzenia orzekł o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko w/w przedsięwzięcia oraz określił wymagany zakres raportu. Przedsięwzięcie bowiem zlokalizowane jest w granicach projektowanego Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Natura 2000,,Ostoja nad B."
PLH 020054, a także w granicach Parku Krajobrazowego Doliny B.. Postanowienie zostało doręczone inwestorowi i Regionalnemu Dyrektorowi OŚ. Decyzją z dnia 18 czerwca 2010 r. burmistrz ustalił środowiskowe uwarunkowania.
Organ na wniosek skarżących stwierdził nieważność tej decyzji, gdyż burmistrz nie zapewnił możliwości udziału społeczeństwa w tym postępowaniu.
Kolejno organ umorzył postępowanie burmistrza w kwestii nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia aneksu do raportu, skoro wystarczający jest zakres określony w postanowieniu z dnia 3 września 2009 r., zaś raport został oceniony przez organy uzgadniające.
Skarżący złożyli wówczas wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 3 września 2009 r. na podstawie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na niezapewnienie udziału społeczeństwa.
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności.
W ocenie organu obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu powstał dopiero po wydaniu postanowienia burmistrza (art. 33 ust. 1, art. 79 ustawy).
Skarżący wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionując ocenę, że nie był wymagany udział społeczeństwa w postępowaniu rozstrzygającym kwestie konieczności sporządzenia raportu i jego zakresu.
Zaskarżonym postanowieniem organ utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ ponownie wyraził pogląd, że dopiero po stwierdzeniu konieczności obowiązku sporządzenia raportu (art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z § 3 pkt 62 rozporządzenia) burmistrza miał obowiązek podać do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy). Ustawa nie przewiduje udziału społeczeństwa w fazie postępowania, w której dopiero decyduje się, czy zachodzi konieczność dokonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przekonuje o tym sformułowanie ustawowe,,o przystąpieniu", nie zaś np.,,o zamiarze przystąpienia". Samo zaś niezapewnienie skarżącym udziału w postępowaniu w charakterze strony stanowi przesłankę wznowieniową. Organ nie stwierdził zaistnienia pozostałych przesłanek nieważności, gdyż w szczególności nie zostały naruszone art. 63 ust. 1 i 68 ustawy, zaś burmistrz uzyskał wymagane opinie.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 29, art. 30, art. 33 ust. 1 i art. 79 powołanej ustawy. Pomimo przeprowadzenia przez burmistrza postępowania bez zapewnienia udziału społeczeństwa, pozostało w obrocie prawnym postanowienie rażąco naruszające prawo. Burmistrz powinien podać do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania (art. 33 ust. 1 pkt 2), aby zapewnić możliwość udziału społeczeństwa od samego początku. Postępowanie było wadliwe w całości, nie zaś dopiero po etapie rozstrzygnięcia o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ pominął, że postanowienie burmistrza wydane zostało bez podstawy prawnej, gdyż dotyczyło przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 34 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r.), gdyż przedsięwzięcie jest budowlą piętrzącą wodę o wysokości piętrzenia nie niższej niż 5 m (obecnie § 2 ust. 1 pkt 36 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. Dz. U. Nr 213, poz. 1397). Dlatego udział społeczeństwa powinien być zapewniony od samego początku postępowania, zaś postanowienie burmistrza rażąco naruszało prawo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.
Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Postępowanie w sprawie dokonania oceny oddziaływania na środowisko dzieli się na dwa etapy. W pierwszym rozstrzyga się, czy ocena w ogóle jest wymagana. Gdy ocena środowiskowa jest wymagana, wówczas zawiadamia się społeczeństwo o wszczęciu postępowania.
Nie było istotne, czy na wcześniejszym etapie przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko byłoby zaliczone jako potencjalnie czy zawsze tak oddziaływujące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak wynika z dołączonej przez inwestora karty przedsięwzięcia, proponował on zaliczenie planowanego remontu do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jako budowli piętrzącej wodę niewymienionej w § 2 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. lub innego urządzenia mającego na celu piętrzenie wody na wysokość nie mniejszą niż jeden metr (brzmienie § 3 ust. 1 pkt 62 tego rozporządzenia). W § 2 rozporządzenie wymieniało budowle piętrzące wodę o wysokości piętrzenia nie niższej niż 5m, dla którego to przedsięwzięcia zawsze wymagane było sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Jednocześnie inwestor podkreślał charakter robót budowlanych jako remontu jedynie, po którym nie ulegnie zmianie sposób oddziaływania urządzenia na środowisko. Remontowany jaz składa się z progu stałego o rzędnej korony 236,05 m npm, jazu ruchomego z zasuwami w światłach po 5,1 mi rzędnej progu 233,9 m npm. Remont będzie realizowany pod osłoną grodzy (szczelnej ścianki). Mając zapewne na uwadze charakter robót Powiatowy Inspektor Sanitarny w postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2009 r. wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zalecając przeprowadzenie takiej oceny również zakwalifikował przedsięwzięcie do wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia. Materiał ten, powołany w postanowieniu burmistrza z dnia 3 września 2009 r. oraz w zaskarżonym postanowieniu, dowodzi trafności ustalenia braku podstaw do zaliczenia przedsięwzięcia inwestora do przedsięwzięć wymagających zawsze sporządzenia raportu, czyli z mocy ustawy (art. 59 ust. 1 pkt powołanej ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Nie był zatem trafny nowy i niczym nieudokumentowany zarzut skarżących, jakoby kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym postanowienie burmistrza zostało wydane bez podstawy prawnej w postaci art. 63 ust. 1 ustawy, skoro planowane przedsięwzięcie musiało z mocy prawa podlegać ocenie oddziaływania na środowisko. Było to bowiem przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i podlegało ocenie oddziaływania na środowisko dopiero w wyniku nałożenia takiego obowiązku przez burmistrza.
Należy przypomnieć, że ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko to postępowanie obejmujące weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (określenie zawarte w art. 3 pkt 8 cyt. ustawy). Sam ustawodawca przesądził zatem, że udział społeczeństwa stanowi element oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. O konieczności dokonania tej oceny orzekł burmistrz i dopiero postanowienie uruchomiło postępowanie, o którym mowa w art. 3 pkt 8 ustawy, a w konsekwencji uaktualniło wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa.
Jak wiadomo, niespełnienie tego wymogu wywołało stwierdzenie nieważności zapadłej w tym postępowaniu decyzji. Skoro wydanie postanowienia przez burmistrza w ogóle wywołało przeprowadzenie oceny, a w konsekwencji potrzebę zapewnienia udziału społeczeństwa, to postulat stwierdzenia nieważności tego postanowienia nie wydaje się logicznie związany z deklarowanym przez skarżących dążeniem do osiągnięcia tych celów. O sposobie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji traktuje art. 33 ustawy. Z uwagi na przytoczenia skarżących należy do razu zastrzec, że udział społeczeństwa w postępowaniu jest czymś innym niż udział strony. Było niewątpliwe, że skarżący są stronami postępowania (merytorycznego i nieważnościowego) i dlatego mogą się powoływać na naruszenie zasady udziału społeczeństwa w postępowaniu, jednak uchybienia procesowe organu wywołujące ograniczenie prawa skarżących do udziału w postępowaniu nie mają nic wspólnego z zagadnieniem udziału społeczeństwa i nie wpływają na ocenę ważności postanowień lub decyzji zapadłych w tym postępowaniu.
Organ prowadzący postępowanie obowiązany jest podać do publicznej wiadomości informację o poszczególnych czynnościach procesowych wymienionych w art. 33 ustawy, w tym o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (ust. 1 pkt 1) oraz o wszczęciu postępowania (pkt 2). Nie budził zastrzeżeń Sądu pogląd organu, że przystąpienie do przeprowadzenia oceny nastąpiło w wyniku wydania przez burmistrza postanowienia stwierdzającego konieczność tej czynności (art. 63 ust. 1 ustawy). Dlatego i zgodnie z art. 151 p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzeczono jak w sentencji.
PM 3.12.2012 r.