Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 17 września 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 543/26

Uzasadnienie

Skarżący A. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w O. w przedmiocie sprostowania aktu małżeństwa.

W treści skargi skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa oraz zwrot kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga podlegała odrzuceniu.

Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego.

Przepisy art. 3 § 2 i 3 oraz art. 5 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej jako: "p.p.s.a.", określają zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;

1. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
2. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
3. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r., poz. 622), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
5. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
6. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
7. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
8. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dalej jako: "k.p.a.", a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Uzupełnieniem wskazanych regulacji jest art. 5 p.p.s.a., który w pkt 1-5 wymienia rodzaje spraw, w których wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych.

W rozdziale 4 ustawy z 28.11.2014 r. Prawo o aktach stanu (Dz. U. z 2026 r., poz. 393) uregulowane zostały przesłanki zmian w aktach stanu cywilnego. Ustawodawca w art. 35 ust. 1 tej ustawy wskazał, że akt stanu cywilnego, który zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził. Przepis ten precyzyjnie określa przesłanki, które muszą być spełnione, aby sprostowania dokonał kierownik urzędu stanu cywilnego w formie czynności materialno-technicznej, o której mowa w art. 35 ust. 3 powyższej ustawy. Omawiany przepis dopuszcza zatem sprostowanie w akcie stanu cywilnego różnego rodzaju niezgodności, które wynikają z porównania treści tego aktu z dokumentami składającymi się na jego akta zbiorowe lub z innymi aktami stanu cywilnego, które stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego.

Jeżeli sprostowanie aktu dokonywane jest z urzędu lub wnioskodawcą nie jest osoba, której akt dotyczy, kierownik urzędu stanu cywilnego ma obowiązek powiadomienia tej osoby o zamiarze sprostowania z urzędu lub o złożeniu wniosku o sprostowanie, stosownie do treści art. 35 ust. 4 omawianej ustawy. Istotą sprostowania aktu stanu cywilnego w świetle powołanego art. 35 ustawy jest doprowadzenie do prawidłowej treści aktu. W przedmiocie sprostowania aktu nie jest prowadzone postępowanie administracyjne. Jeżeli zatem wnioskodawcą nie jest osoba, której akt dotyczy, nie uczestniczy w procesie sprostowania jako czynności materialno-technicznej, zostaje jedynie powiadomiona przez kierownika urzędu stanu cywilnego o złożeniu wniosku lub o zamiarze sprostowania aktu z urzędu. Powiadomienie spełnia wyłącznie funkcję informacyjną – tak jak w niniejszej sprawie zaskarżone pismo. Sprostowanie aktu stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną, zatem nie mają tu zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem postępowania administracyjnego w tym zakresie się nie prowadzi. Jeżeli wnioskodawca spełni wymogi określone w art. 35 ustawy, sprostowanie aktu następuje w trybie natychmiastowym.

W ocenie Sądu, kwestia sprostowania aktu małżeństwa nie należy zatem do żadnej kategorii spraw, które mieszczą się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania określonego aktu (decyzji, postanowienia) lub podjęcia czynności administracyjnej w sprawie indywidualnej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Ponadto, Sąd na marginesie wskazuje, że z dokumentów nadesłanych przez organ wynika, że pismem z dnia 01.07.2026 r., już po wniesieniu skargi, poinformowano skarżącego, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w O. sprostował wskazany przez skarżącego akt małżeństwa, stosownie do jego żądania.