Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 V 2022 r. (nr 546/2022) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "DWINB"), po rozpatrzeniu wniosku D. C. (dalej jako "skarżąca"), odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej "PINB") z dnia 2 II 2022 r. (nr 197/2022) w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego.
Jak wynika z akt administracyjnych powyższe postanowienie wydano w następujących okolicznościach:
W dniu 2 II 2022 r. PINB wydał decyzję (nr 197/2022) nakładającą na F. S. - inwestora robót budowlanych polegających na remoncie przegród zewnętrznych w budynku przy ul. [...] we W. wykonanych bez wymaganego zgłoszenia - obowiązek doprowadzenia do stanu poprzedniego: 1) połaci dachowych (przegrody zewnętrznej), poprzez odtworzenie izolacji termicznej w obszarze od ścianki kolankowej do stropu nad lokalem mieszkalnym nr [...], 2) ścianki kolankowej (przegrody zewnętrznej) w lokalu mieszkalnym nr [...], poprzez odtworzenie izolacji termicznej.
Decyzję powyższą doręczono skarżącej w dniu 16 II 2022 r.
W dniu 1 III 2022 r. skarżąca przesłała na adres poczty elektronicznej PINB wiadomość mailową w przedmiocie odwołania od decyzji PINB nr 197/2022.
PINB, pismem z dnia 7 III 2022 r., przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do DWINB.
DWINB, zawiadomieniem z 29 III 2022 r., poinformował skarżącą o pozostawieniu jej odwołania bez rozpoznania na podstawie art. 63 § 1 zdanie trzecie kpa, w wersji obowiązującej od 5 X 2021 r. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania.
Zawiadomienie z dnia 29 III 2022 r. doręczono skarżącej w dniu 4 IV 2022 r.
Skarżąca w dniu 7 IV 2022 r. nadała w placówce operatora wyznaczonego odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podniosła przy tym, że DWINB niekonsekwentnie stosuje przepis art. 63 § 1 kpa. Skarżąca zwróciła uwagę, że na wcześniejszym etapie postępowania pierwszoinstancyjnego w tej samej formie (mail z dnia 22 XII 2021 r.) wniosła zażalenie na postanowienie PINB (z 6 XII 2021 r., nr 2917/2021, w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych), a mimo to DWINB wezwał ją do sprecyzowania żądania i umożliwił jej uzupełnienie braków formalnych zażalenia, poprzez złożenie podpisu. W ocenie skarżącej w takich okolicznościach kontynuowanie przez nią wnoszenia pism w formie mailowej na adres poczty elektronicznej nie było zawinione i wynikało z przeświadczenia, że będą one traktowane w taki sam sposób jak wcześniejsze zażalenie.
DWINB, postanowieniem z 25 V 2022 r. (nr 546/2022), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził przy tym, że powołane przez skarżącą okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy skarżącej i nie pozwalają na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślono, że w świetle art. 63 § 1 kpa, podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Powyższa regulacja wyraźnie wskazuje na brak skuteczności wniesienia podania za pośrednictwem poczty elektronicznej - wskutek tego w postępowaniu administracyjnym podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania.
Tym samym, na gruncie ww. przepisu, organ administracji publicznej nie jest zobligowany do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 kpa i właściwego podpisania złożonego w formie wiadomości e-mail podania.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że zarówno ona jak i inni współwłaściciele budynku nr [...] przy ul. [...] od lat mierzą się z problemem samowolnie i nieprawidłowo realizowanych robót budowlanych przez właściciela lokalu nr [...]. Podkreślono, że w konsekwencji ich realizacji niszczone są części wspólne budynku, temperatura w mieszkaniu skarżącej wynosiła zimą 16oC, a nadto nastąpiło bezprawne pozbawienie mieszkańców dostaw gazu.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Zgodnie z art. 59 § 2 kpa, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Przy ocenie zawinienia, mającego kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu, istotny jest z jednej strony miernik należytej staranności, jakiej w danych okolicznościach należałoby oczekiwać od strony, z drugiej jednak, nie bez znaczenia jest także zachowanie organu, w szczególności w zakresie ciążących na nim obowiązków procesowych.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy niewątpliwie rację ma DWINB podkreślając, że zgodnie z art. 63 § 1 in fine kpa, w wersji od dnia 5 X 2021 r., jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Przepis ten miał zastosowanie do prowadzonego postępowania administracyjnego, uruchomionego zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia 6 XII 2021 r.
Przy ocenie zawinienia skarżącej pominięto jednak, że zgodnie z art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Przepis powyższy konstytuuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego określaną mianem "zasady informowania". Z woli ustawodawcy w toku postępowania administracyjnego organy nie mogą sugerować się domniemaniem powszechnej znajomości prawa, ale zobligowane są do poinformowania stron m.in. o istotnych okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przepis ten nie ogranicza obowiązku informacyjnego wyłącznie do przepisów prawa materialnego, przez co należy uznać, że obejmuje on również regulacje procesowe.
Z akt administracyjnych wynika, że zarówno PINB jak i DWINB na żadnym etapie postępowania nie informowali stron, w tym skarżącej, o treści art. 63 kpa, mimo że jest to przepis dla stron istotny, regulujący dopuszczalne formy wnoszenia podań. W aktach PINB znajduje się jedynie pismo PINB z 6 XII 2021 r. informujące strony o treści przepisów z art. 33, art. 40 i art. 41 kpa (akta PINB, k. 16). W takich okolicznościach skarżąca miała prawo nie wiedzieć, że wnioski i oświadczenia złożone w formie mailowej na adres poczty elektronicznej organu są procesowo bezskuteczne. Jeśli do tego uwzględnić niekonsekwentne postępowanie DWINB, który na etapie wcześniejszego zażalenia złożonego w tej samej formie nie zastosował art. 63 § 1 in fine kpa i umożliwił skarżącej usunięcie braków formalnych zażalenia (akta PINB, k. 28), uznać należało, że skarżąca w dostatecznym stopniu uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu.
Pozostawała bowiem w usprawiedliwionym okolicznościami sprawy przeświadczeniu, że ta forma podania jest procesowo dopuszczalna. To zaś w świetle art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 kpa, usprawiedliwiało przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W konsekwencji Sąd zobligowany był do uchylenia postanowienia DWINB na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa z uwagi na istotne naruszenie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 kpa.
Rozpatrując sprawę ponownie należy przeprowadzić ponowną ocenę wniosku skarżącej przy uwzględnieniu wyrażonego wyżej stanowiska.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 ppsa, uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 100 zł (wpis od skargi).
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.