Uzasadnienie
Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wniósł zażalenie na zarządzenie w tym przedmiocie jednocześnie wnosząc o zwolnienie go od wszelkich opłat związanych ze sprawą.
Na urzędowym formularzu wniosku powołał art. 262 Kodeksu wykroczeń i wskazał, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony. Następnie wymienił przyczyny powstania kosztów, które wynikły z decyzji administracyjnych bez winy skarżącego.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem w wieku szkolnym, posiada dom o powierzchni 140 m2 i nieruchomość (0,36 ha). Dysponuje oszczędnościami w kwocie 5.000 zł. Posiada też samochód osobowy marki Marea Weekend o wartości 2.000 zł. Pozostali członkowie rodziny nie mają innego majątku. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości 4.200 zł netto.
Do wniosku załączone zostały zaświadczenia potwierdzające wysokość zarobków, zeznanie podatkowe małżonków za 2014 r. oraz wydruki z rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy. Z dokumentów tych wynika, że za poprzedni rok małżonkowie uzyskali przychody w łącznej wysokości ponad 66.000 zł, saldo rachunku w październiku 2015 r. wynosiło ponad. 6.000 zł.
Powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że podstawą prawną nałożenia na skarżącego obowiązku uiszczenia wpisu od skargi nie są przepisy Kodeksu wykroczeń, lecz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z ich treścią, a konkretnie art. 199, zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych szczególnych regulacji należy zaliczyć art. 239 p.p.s.a., który zawiera zamknięty katalog zwolnień na mocy ustawy i nie przewiduje tutaj zwolnienia w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, a także przepisy dotyczące prawa pomocy, będące podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku, dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych.
Powołać zatem należy w tym względzie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które stanowią, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca nie wypełnia przesłanek przewidzianych w powołanej regulacji prawnej. Przede wszystkim zauważyć trzeba, iż oboje małżonkowie mają stałą pracę, z której łączny dochód wynosi około 4.200 zł netto. Nadto skarżący ma oszczędności w zdeklarowanej kwocie 5.000 zł.
Prawo pomocy tymczasem jest instytucją o wyjątkowym charakterze – jest bowiem stosowana wobec osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Takie obwarowania wynikają z tego, że koszty sądowe są formą daniny publicznej, natomiast powszechny obowiązek ponoszenia takich danin stanowi jedną z konstytucyjnych zasad (art. 84 Konstytucji).
W istocie Konstytucja w art. 45 ust. 1 przewiduje jednocześnie powszechne prawo do sądu, w związku z tym w procesie rozpoznawania prawa pomocy zadaniem rozpoznającego wniosek jest wyważenie pomiędzy uprawnieniem obrony swoich praw przed sądem a możliwością pokrycia kosztów swego udziału w sprawie.
W przypadku skarżącego nie ulega wątpliwości, że jest on w stanie pokryć koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego rodziny. Zwłaszcza mając na względzie fakt, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 100 zł, zaś w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwykle jest to najwyższy koszt sądowy. Dodać wypada, że koszty te stanowią jednorazowe wydatki – nie wiążą się ze stałym miesięcznym obciążeniem budżetu domowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanej wyżej regulacji oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.