Uzasadnienie
rU Z A S A D N I E N I E
Decyzją z [...] VII 2019 r. (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "DWINB"), po rozpatrzeniu odwołania M. B. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję z [...] V 2019 r. (nr [...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej jako "PINB") nakazującą skarżącemu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, poprzez demontaż pieca (kominek) na opał stały oraz zamurowanie otworów w kominie, do którego podłączono piec, w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku wielorodzinnym położonym w W. przy ul. [...] (działka nr [...], [...]).
Jak wynika z wydanych decyzji oraz akt administracyjnych postępowanie w sprawie było prowadzone na podstawie art. 50 - 51 ustawy z 7 VII 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm.) – dalej jako "PB". Po przeprowadzeniu w dniu [...] IX 2018 r. kontroli lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym trzykondygnacyjnym ustalono, że w lokalu skarżący zainstalował kominek z wkładem żeliwnym zamykanym, wpięty przewodem odprowadzania spalin do kanału kominowego. W pomieszczeniu z kominkiem jest wykonany nawiew powietrza przez ścianę zewnętrzną, natomiast brak jest wentylacji pomieszczenia (otworu wywiewnego do przewodu kominowego). Ustalono też, że kominek zamontowano w 2003 r. w miejsce rozebranego pieca kaflowego. Moc grzewcza kominka wynosi 8 kW i jest to jedyne źródło ciepła w lokalu. Na wykonanie pieca nie uzyskano pozwolenia na budowę.
Skarżący, mimo wezwania przez PINB, nie przedłożył protokołu kominiarskiego (opinii kominiarskiej) wskazującego możliwość wpięcia pieca do komina wielokanałowego. Zarazem w równolegle prowadzonym postępowaniu w sprawie stanu technicznego budynku wielorodzinnego w Wołowie przy ul. [...] ustalono, że wykonany samowolnie piec jest podłączony do kanału kominowego nr [..], do którego podłączona jest również nieużywana kuchnia węglowa w lokalu nr [...]. Nadto z opinii kominiarskiej z [...] I 2016 r. (nr [...]) wynika, że do przedmiotowego kanału dymowego podłączony jest także piec stalowy w lokalu nr [...].
W konsekwencji zarówno w ocenie PINB jak i DWINB zachodzi konieczność demontażu pieca wykonanego w lokalu nr [...] ze względu na kolizyjne wpięcie pieca do kanału kominowego wykorzystywanego już przez kuchnię węglową (nieużywaną) w lokalu nr [...] i brak wentylacji wywiewnej do kanału kominowego, co narusza istotnie wymagania określone w § 51, § 132 ust. 1 i § 145 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 IV 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065, ze zm.) – dalej jako "RWT".
Jednocześnie, w ocenie organów, nie wystąpiły możliwości doprowadzenia samowolnych robót do stanu zgodnego z prawem, gdyż wymagałoby to wybudowania dwóch dodatkowych przewodów kominowych (dymowy i wentylacyjny), jednakże na wykonanie takich robót wymagane byłoby uzyskanie pozwolenia budowlanego (wiązałyby się one z ingerencją w przegrody budowlane i elementy konstrukcyjne budynku), dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane oraz uzyskania uzgodnienia z organem ochrony zabytków.
W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że w 2003 r. postawił w swoim mieszkaniu (lokal nr [...]) kominek zamknięty z wkładem żeliwnym w miejsce uprzednio rozebranego pieca kaflowego. Wpięcie nowego kominka nastąpiło dokładnie w to samo miejsce (kanał kominowy), do którego uprzednio wpięty był piec kaflowy. Jakkolwiek już w grudniu 2003 r. właścicielka lokalu nr [...] zaczęła zgłaszać problemy dymu wydobywającego się z pieców znajdujących się w jej mieszkaniu, to jednak – w ocenie skarżącego – nie były one wówczas podłączone do kanału dymowego, z którego korzystał skarżący (kanał nr [...]). Piece znajdujące się w lokalu nr [...] podłączone wówczas były do kanału nr [...], co potwierdza protokół kominiarski z [...] I 2004 r. (załączony do skargi). Do kanału nr [...] podłączony zaś był kominek skarżącego oraz kuchenny piecyk stałopalny w mieszkaniu nr [...].
Skarżący oświadczył, że dopiero w styczniu 2016 r. słyszalne były przez niego od strony mieszkania nr [...] odgłosy prac murarskich w okolicy kanałów kominowych, zaś następnie dowiedział się, że do kanału nr [...] podłączony jest kuchenny piec stałopalny w mieszkaniu nr [...] (opinia kominiarska z [...] I 2016 r.). Skarżący stwierdził, że to właścicielka mieszkania nr [...] dokonała wpięcia do kanału kominowego, z którego wcześniej korzystał skarżący, a nie odwrotnie. Skarżący podniósł, że wcześniejsze kontrole i postępowania nie wykazywały nieprawidłowości funkcjonowania urządzenia grzewczego w jego mieszkaniu.
Skarżący nadmienił, że wydaną w postępowaniu w sprawie stanu technicznego budynku decyzją z [...] VII 2017 r. (nr [...]) PINB nakazał usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego budynku, poprzez odłączenie kuchni węglowej w lokalu nr [...] od komina (utrzymana w mocy decyzją DWINB z [...] VIII 2017 r., nr [...]). Dopiero po wniesieniu skargi na tę decyzję przez właścicielkę lokalu nr [...] i korzystnym dla niej wyroku tut. Sądu z 25 IV 2018 r. (II SA/Wr 728/17), organy zmieniły zdanie, wszczęły postępowanie w sprawie nieprawidłowych robót budowlanych wydając decyzje niekorzystne dla skarżącego.
Skarżący podkreślił, że nie ma możliwości wpięcia się do kanału kominowego z wentylacją wywiewną, skoro w całym budynku są tylko dwa kanały kominowe i służą one jako kanały dymowe. Jakkolwiek skarżący nie dysponuje pozwoleniem na budowę czy opinią kominiarską stwierdzającą możliwość wpięcia kominka do kanału kominowego nr [...], to jednak zwrócił on uwagę, że również właścicielka lokalu nr [...] taką dokumentacją nie dysponuje, zaś wpięła się do kanału kominowego nr [...] po 2004 r. W rezultacie skarżący ma zostać pozbawiony możliwości korzystania z komina, zaś właścicielce lokalu nr [...] pozostawia się możliwość korzystania z wszystkich kanałów kominowych.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Z zestawienia art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 PB - wynika, że w przypadku wykonania robót budowlanych (niebędących budową z art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 PB) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Oczywiście wydanie decyzji rozbiórkowej z art. 51 ust. 1 pkt 1 PB będzie uprawnione jedynie w przypadku, gdyby nie było możliwości dostosowania wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem lub też gdyby strona z takiej możliwości nie skorzystała (art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 PB).
W okolicznościach sprawy opisane wyżej przesłanki zostały poparte zebranym materiałem dowodowym, tak więc zasadnie organy obu instancji uznały je za spełnione.
Przede wszystkim nie budzi wątpliwości fakt przeprowadzenia przez skarżącego w 2003 r. robót polegających na wykonaniu w lokalu nr [...] kominka z wkładem żeliwnym zamykanym o mocy 8 kW i wpięcia go przewodem odprowadzania spalin do kanału kominowego nr [...]. Okoliczność tę skarżący sam potwierdzał w toku postępowania administracyjnego (akta PINB, k.
- 7) jak i w skardze do tutejszego Sądu.
Zarówno PINB jak i DWINB przyjęły, że wykonane przez skarżącego roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę. Sąd zaznacza jednak, że niezależnie od tego, czy wykonana przez skarżącego inwestycja wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia czy też nie była objęta żadną z tych form reglamentacji, jej realizacja w każdym przypadku musi spełniać wymagania wynikające z warunków techniczno-budowlanych. Spełnienie takich warunków podlega sprawdzeniu w ewentualnym postępowaniu nadzorczym z art. 50 ust. 1 pkt 4 PB, a więc pod kątem istotnego odstępstwa robót od warunków określonych w przepisach.
W kontrolowanej sprawie takiego sprawdzenia dokonano. Ustalono, że oprócz kominka wykonanego przez skarżącego do przewodu kominowego nr [...] podłączone są ponadto: urządzenie grzewcze z lokalu nr [...] (piec stalowy całopalny) i z lokalu nr [...] (kuchnia węglowa), co potwierdza opinia kominiarska i zeznania autora opinii J. B. (akta PINB, k. 9, 11).
Trafnie organy obu instancji oceniły istniejący stan rzeczy jako niezgodny z § 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 145 ust. 1 RWT. Powołane przepisy wymagają podłączenia kominka z zamkniętym wkładem kominowym do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego. Jest to warunek dopuszczalności realizacji kominka opalanego drewnem. Według bowiem § 145 ust. 1 RWT, trzony kuchenne i kotły grzewcze na paliwo stałe oraz kominki z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym o wielkości otworu paleniskowego kominka do 0,25 m2 mogą być przyłączone wyłącznie do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego, posiadającego co najmniej wymiary 0,14 x 0,14 m lub średnicę 0,15 m, a w przypadku trzonów kuchennych typu restauracyjnego oraz kominków o większym otworze paleniskowym - co najmniej 0,14 x 0,27 m lub średnicę 0,18 m, przy czym dla większych przewodów o przekroju prostokątnym należy zachować stosunek wymiarów boków 3:2.
Należy zaznaczyć, że powyższy warunek obowiązywał już od 16 XII 2002 r., a więc powinien zostać uwzględniony w dacie wykonania przez skarżącego inwestycji. Wyjątek od konieczności podłączenia urządzenia grzewczego do odrębnego przewodu kominowego prawodawca wprowadził jedynie w przypadku pieców na paliwo stałe, posiadających szczelne zamknięcie oraz urządzeń gazowych (zob. § 145 ust. 2 i 3 i § 174 ust. 3 RWT). Kominek opalany drewnem stanowi jednak odrębną kategorię urządzeń ogrzewczych w rozumieniu przepisów RWT i nie może być uznany za piec na paliwo stałe, ani tym bardziej za urządzenie gazowe (zob. § 132 ust. 1 RWT).
Nie można natomiast zgodzić się przyjętą przez PINB jak i DWINB oceną w zakresie naruszenia § 51 i § 132 ust. 1 RWT.
Według § 51 RWT, budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewnioną wentylację lub klimatyzację, stosownie do ich przeznaczenia. Organy nie wykazały, w jakim stopniu inwestycja przeprowadzona przez skarżącego w 2003 r. naruszyła wskazany przepis. Jasne jest, że lokal nr [...] nie jest wyposażony w instalację nawiewno-wywiewną. Nie jest to jednak konsekwencja inwestycji przeprowadzonej przez skarżącego w 2003 r. ale okoliczność wynikająca z wieku i stanu technicznego budynku, który nigdy nie był w taką instalację wyposażony. Nie sposób zatem utrzymywać, że wymieniając w 2003 r. piec kaflowy na kominek z zamkniętym wkładem kominkowym skarżący naruszył § 51 RWT.
Według zaś § 132 ust. 1 RWT, budynek, który ze względu na swoje przeznaczenie wymaga ogrzewania, powinien być wyposażony w instalację ogrzewczą lub inne urządzenia ogrzewcze, niebędące piecami, trzonami kuchennymi lub kominkami. Również tego warunku nie mógł skarżący naruszyć, skoro zdecydował się na rozwiązanie alternatywne określone § 132 ust. 3 RWT, a więc ogrzewanie za pomocą kominka w miejsce dotychczasowego pieca kaflowego. Jakkolwiek organy zasadnie uznały, że skarżący nie spełnił w tym przypadku warunku określonego w § 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 145 ust. 1 RWT, jednak taki stan rzeczy stanowi naruszenie § 132 ust. 3 pkt 3, nie zaś naruszenie § 132 ust. 1 RWT.
Doprowadzenie wykonanych przez skarżącego w 2003 r. robót do stanu zgodnego z prawem wymagałoby wykonania dodatkowego pionu kominowego (dymowego i możliwe, że także wentylacyjnego). Tego rodzaju prace stanowiłby w istocie realizację odrębnej inwestycji w postaci przebudowy istniejącego komina lub budowy nowego, a więc w obrębie nieruchomości wspólnej jak i innych lokali. Nie mieściłyby się więc w granicach prac dostosowawczych, które organy nadzoru mogłyby nakazać w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 PB.
Odnosząc się do zarzutów skargi, należy podkreślić, że dla oceny prawidłowości decyzji nie ma istotnego znaczenia rozstrzygnięcie, czy właścicielka lokalu nr [...] dokonała wpięcia do kanału dymowego nr [...] dopiero w 2016 r. (jak to podnosi skarżący), czy też wpięcie to istniało już w momencie realizacji przez skarżącego problemowego kominka. Załączony do skargi protokół kominiarski z [...] I 2004 r., na który powołuje się skarżący, wskazuje jednoznacznie, że już w tym okresie do kanału dymowego nr [...] podłączony był co najmniej piec kuchenny z lokalu mieszkalnego nr [...]. Już ten fakt wykluczał dopuszczalność realizacji inwestycji wiążącej się z koniecznością podłączenia kolejnego urządzenia grzewczego do kanału dymowego nr [...]. Dla oceny prawidłowości decyzji nie ma również znaczenia, że skarżący dokonał wpięcia kominka w tym samym miejscu, w którym uprzednio wpięty był stary piec kaflowy.
Nie budzi wątpliwości, że gros rozwiązań przyjętych w konkretnym budynku z uwagi na jego wiek nie odpowiada aktualnym standardom technicznym, w tym funkcjonująca dotychczas instalacja kominowa oparta na niedopuszczalnej obecnie koncepcji zbiorczych kanałów dymowych. Taki stan rzeczy nie uprawnia jednak do podejmowania w obrębie budynku nowych inwestycji, które nie odpowiadałyby aktualnie obowiązującym warunkom technicznym. Co do rozstrzygnięć wydanych przez organy w poprzednio prowadzonym postępowaniu z art. 66 ust. 1 PB, w sprawie dotyczącej stanu technicznego budynku, to oczywiście Sąd ma świadomość, że w wydanych wówczas decyzjach nie zgłaszano zastrzeżeń wobec wykonanego przez skarżącego kominka. Decyzje te zostały jednak uchylone wyrokiem tutejszego Sądu z 25 IV 2018 r. (II SA/Wr 728/17), w którym nakazano m.in. uprzednie sprawdzenie legalności robót przeprowadzonych w poszczególnych lokalach.
Zaskarżona decyzja jest poniekąd konsekwencją realizacji wskazań określonych w powołanym wyroku. Zaskarżona decyzja nie rozstrzyga przy tym o legalności robót, jakie ewentualnie zostały wykonane w lokalu nr [...]. Jeśli w istocie przeprowadzono tam roboty budowlane w 2016 r., jak to podnosi skarżący, to weryfikacja ich prawidłowości może nastąpić tylko w odrębnym postępowaniu dotyczącym lokalu nr [...].
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.
O przyznaniu wynagrodzenia Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 ppsa w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 X 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 68).