Uzasadnienie
4 lI SA/Wr 969/2001 2
Uzasadnienie.
J. B. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w. w dniu [...]r., uzyskując status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 [...]r. na okres nie przekraczający 12 miesięcy. Z dniem [...]r. upłynął 12 miesięczny okres pobierania zasiłku i Powiatowy Urząd Pracy decyzją z dnia [...]r. orzekł o utracie prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania.
J. B. odwołała się od tej decyzji i w piśmie tym z dnia [...]roku wniosła o przyznanie stałego zasiłku przedemerytalnego.
Wojewoda D. przekazał to pismo organowi I instancji i wskazał, że dotychczas nie została wydana decyzja tego organu w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego.
Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w G. - działając z upoważnienia Starosty G. - decyzją z dnia [...]r. odmówił J. B. przyznania zasiłku przedemerytalnego.
Organ I instancji stwierdził, że J. B. nie spełnia warunków określonych w art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uznał bowiem, że wnioskodawczyni udokumentowała okres uprawniający do zasiłku w wymiarze ponad [...] lat, a jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 371 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001 r.) okresu aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych nie wlicza się do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego.
Wojewoda D. decyzją z dnia [...]roku (Nr [...]) - wydaną na podstawie art. 37j ust. 1, art. 371 ust. 2, art. 6 c ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zmn.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający 4 II SA/Wr 969/2001 3 do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
J. B. udokumentowała w dniu rejestracji okres uprawniający do zasiłku wynoszący [...] lat, [...] miesiąc i [...] dni. W związku z tym nie spełnia warunków, o których mowa w cytowanym przepisie. Nadto organ stwierdził, że w myśl postanowień art. 371 do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego nie zalicza się okresu aktualnie pobieranego zasiłku.
Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze J. B. zarzuciła, że zgodnie z obowiązującymi w 2000 r. przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych był wliczany do okresu zatrudnienia. W związku z tym według stanu istniejącego w dniu [...]r. posiadała udokumentowany [...] letni okres zatrudnienia. Jej zdaniem organ I instancji miał obowiązek dokonać zmiany decyzji z dnia [...]r. dotyczącej utraty prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania i przyznać stały zasiłek przedemerytalny.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołał się na swoją poprzednią argumentację i dodatkowo zarzucił, że przedmiotem rozpoznania organu I instancji było prawo do zasiłku dla bezrobotnych /art. 23 i art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/, a następnie jego utrata z powodu upływu ustawowego okresu jego pobierania /art. 25 ust. 1 /, a nie przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego /art. 37 j ustawy/. Podstawy materialnoprawne przyznania każdego z tych świadczeń są odmienne i organ I instancji nie mógł dokonać zmiany podstawy rozstrzygnięcia, przez orzeczenie o prawie do zasiłku przedemerytalnego. W sprawie niespornym natomiast jest, że strona rejestrując się w dniu [...] roku uzyskała status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 12 miesięcy. Decyzji tych J. B. nie kwestionowała, stały się zatem ostateczne i prawomocne.
W dniu [...] Starosta G. orzekł o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] roku, uzasadniając tę decyzję tym, że utrata prawa do zasiłku nastąpiła z powodu upływu okresu, na który zasiłek 4 II SA/Wr 969/2001 4 przysługiwał. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie oczekując przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W rezultacie z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku przedemerytalnego wystąpiła w dniu [...] roku. Zgodnie z art. 371 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001 roku/ prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia; do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego nie zalicza się okresu aktualnie pobieranego zasiłku.
Organ odwoławczy wskazał także, że organy orzekające w sprawie zobowiązane są rozpoznać sprawę, co do jej istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. W związku z tym organ ponownie stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniała warunków z art. 37j ani w dniu rejestracji, tj w dniu [...], ani w dniu złożenia wniosku o przyznanie jej prawa do zasiłku przedemerytalnego, tj. w dniu [...] roku. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżąca występowała z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku przedemerytalnego w miesiącu [...]r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy prawa materialnego.
4 II SA/Wr 969/2001 5
Błędnie bowiem przyjęły organy, że skarżąca nie nabyła prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 371 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. Nr 25 poz. 128 z 1997 r. ze zmn.), w brzmieniu wynikającym z art. 1 pkt. 25 ustawy z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 31 poz. 384).
Przepis ten miał wówczas następujące brzmienie:
"...Prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia; do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku..."
Warunki do nabycia prawa do zasiłku emerytalnego regulował art. 37j ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:
posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W sprawie nie jest sporne, że skarżąca zarejestrowała się jako bezrobotna w dniu [...] roku i od [...] roku uzyskała prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 12 miesięcy. W dacie rejestracji skarżąca udowodniła staż pracy wynoszący [...] lat [...] miesiąc i [...] dni. Do uzyskania w tym momencie uprawnień do zasiłku przedemerytalnego zabrakło jej okresu [...] miesięcy i [...] dni.
W okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych skarżąca jednak uzyskała staż wymagany do zasiłku przedemerytalnego. W tym bowiem czasie art. 37 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. Nr 25 poz. 128 z 1997 r. ze zmn.) zezwalał na zaliczenie okresu 4 II SA/Wr 969/2001 6 aktualnie pobieranego zasiłku do stażu, od którego uzależnione było prawo do zasiłku przedemerytalnego. W roku [...] skarżąca zasiłek dla bezrobotnych pobierała przez [...]dni, miesięcy więc okres dłuższy, aniżeli [...] miesięcy i [...] dni, brakujące jej w dniu rejestracji.. Zaliczenie zatem okresu pobieranego w roku [...] zasiłku dla bezrobotnych do stażu wymaganego przy zasiłku przedemerytalnego tworzyłoby taki stan, w którym skarżąca mogła wykazać okres ponad [...] lat, zaliczalny do okresu dającego uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego.
W rezultacie uzasadniony jest pogląd, że skarżąca w roku [...] spełniła warunki, od których zależało przyznanie zasiłku przedemerytalnego, w rozumieniu art. 371, w brzmieniu wynikającym z art. 1 pkt. 25 ustawy z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 31 poz. 384).
Wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia okoliczność, że wniosek o przyznanie zasiłku emerytalnego skarżąca zgłosiła dopiero w odwołaniu z dnia [...] roku.
Jeżeli bezrobotny w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniał warunki do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, data złożenia wniosku o przyznanie tego zasiłku nie ma decydującego znaczenia.
"..Osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.,) przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 371 ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego..." Stanowisko takie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Siedmiu Sędziów NSA z dnia 11 marca 2002 r. OPS 14/01 - ONSA z 2002 r. Nr 4 poz. 133. Pogląd ten podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie.
W związku z tym, pomimo złożenia przez skarżącą wniosku po upływie okresu, na jaki został jej przyznany zasiłek dla bezrobotnych, należało uznać, że nie utraciła 4 II SA/Wr 969/2001 7 ona prawa do zasiłku przedemerytalnego, gdyż w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniła warunki, od których zależy prawo do zasiłku przedemerytalnego.
Organy administracyjne odmawiające w tych warunkach przyznania zasiłku przedemerytalnego naruszyły cytowane wyżej przepisy.
Wniosku tego nie zmienia okoliczność, że decyzją Starosty G. z dnia [...] roku (Nr [...]) organ przyznał skarżącej zasiłek przedemerytalny od dnia [...]r., a decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) orzekł o prawie skarżącej do zasiłku przedemerytalnego za okres od [...] roku do dnia [...]roku. Decyzje te zostały bowiem wydane w oparciu o nowy wniosek skarżącej i na podstawie innej regulacji prawnej, tj. na podstawie art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 roku o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 89 poz. 973). Na podstawie ostatnio wskazanych decyzji skarżąca ostatecznie uzyskała prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, tj. od dnia [...] roku. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia legalność zaskarżonej decyzji, w tej więc sprawie ocenie Sądu podlegała decyzja Starosty
G. z dnia [...] roku i decyzja Wojewody D. z dnia [...] roku. Stwierdzając, że decyzje te naruszały prawo - Sąd jest zobowiązany wypowiedzieć się co do możliwości dalszego funkcjonowania tych decyzji w obrocie prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organy administracyjne naruszyły przepisy prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.
Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie Sąd pomiął to orzeczenie, gdyż skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy, zaś inne wydatki w tej sprawie nie wystąpiły.
4 II SA/Wr 969/2001 8
Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie tworzyły po stronie skarżącej żadnych praw.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.