Uzasadnienie
27 marca 1998 r. Rada Gminy Ś. podjęła uchwałę (...) w sprawie przyznania nagród. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./. W par. 1 tej uchwały postanowiono przyznać Przewodniczącemu Rady Gminy Ś. nagrodę w wysokości 3-krotnej miesięcznej diety dla Przewodniczącego Rady Gminy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda W., powołując się na przepis art. 93 ust. 1 w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, wniósł o stwierdzenie nieważności par. 1 uchwały, jako sprzecznego z prawem. Zdaniem Wojewody, przepis art. 18 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy nie może stanowić podstawy do przyznania radnemu dodatkowych uprawnień, wykraczających poza zakres uprawnień radnego - wyczerpująco uregulowanych w art. 25 tej ustawy. Art. 25 ust. 4 stanowi, że radnemu przysługuje dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowych na zasadach uregulowanych przez radę. Przyznana zaś nagroda na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy wykracza, w ocenie Wojewody, poza ten zakres.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Ś. oświadczyła, że uznaje ją w całości, albowiem zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym radnemu, w tym także przewodniczącemu rady gminy przysługuje jedynie dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowych na zasadach uregulowanych przez radę. Przepis ten nie przewiduje nagrody lub innego rodzaju gratyfikacji dla radnych.
Przyznanie więc nagrody dla Przewodniczącego jest sprzeczne z prawem i jako takie nieważne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przewidziana w art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ skarga do sądu administracyjnego przysługuje organowi nadzoru, który przed upływem 30 dni od daty doręczenia mu uchwały organu gminy nie skorzystał ze środka nadzoru określonego w art. 91 ustawy, tj. nie stwierdził nieważności tej uchwały we własnym zakresie.
Po upływie powyższego terminu, organ nadzoru, chcąc spowodować wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej uchwały, musi ją zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi na uchwałę rady gminy, w razie jej uwzględnienia orzeka - stosownie do art. 94 w związku z art. 93 ust. 1 ustawy - o nieważności uchwały bądź o jej niezgodności z prawem.
Zgodnie bowiem z art. 94 ustawy, nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od daty jej podjęcia, lecz orzeka się o jej niezgodności z prawem, jeżeli istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności takiego aktu.
Nieważna natomiast jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem, przy czym naruszenie prawa musi być istotne /art. 91 ust. 1 i ust. 4 omawianej ustawy/.
Powołany w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały przepis art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, mający uzasadniać postanowienia par. 1 tej uchwały, stanowi jedynie, że do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy mówi, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Oznacza to zatem, że rada gminy tylko wówczas może skorzystać z tego uprawnienia i podjąć stosowną uchwałę, gdy nadano jej ustawą określone kompetencje.
Przepis art. 25 ust. 4 stanowi, że na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowej. A zatem, radnemu z tytułu pełnienia tej funkcji przysługują określone świadczenia, których zakres jest jednak ustalony przedmiotową ustawą.
Tym samym należy stwierdzić, że kompetencje rady gminy w tym zakresie są wyraźnie ograniczone, jako że rada gminy uprawniona jest jedynie do:
- - ustalenia zasad przyznawania radnym diet oraz
- - zwrotu kosztów podróży.
A zatem, należy zgodzić się z zarzutem Wojewody zawartym w skardze, że przyznanie radnemu - Przewodniczącemu Rady Gminy Ś. nagrody pieniężnej, czyli dodatkowego świadczenia, ponad przyznane ustawą diety i zwrot kosztów podróży, jest przekroczeniem upoważnienia udzielonego radzie gminy w cytowanym wyżej art. 25 ust. 4 ustawy, a w konsekwencji, działanie to nie ma podstawy prawnej.
W tym miejscu należy odwołać się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym Sąd przyjął, powołując się na regulację ww. art. 25 ust. 4 ustawy, że uprawnienie rady gminy określone w tym przepisie wyklucza możliwość przyznania radnemu bądź przewodniczącemu rady nagród pieniężnych za wkład pracy i osiągnięcia w działalności rady /por. wyroki z dnia 14 października 1997 r., II SA/Wr 698/97 i II SA/Wr 1109/97 - nie publikowane/.
W tym stanie faktycznym i prawnym, na zasadzie art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, należało stwierdzić niezgodność z prawem par. 1 uchwały (...) Rady Gminy Ś. z 27 marca 1998 r., mając na względzie to, że upłynął już rok od daty jej podjęcia.