Uzasadnienie
Stan faktyczny przedstawiał się następująco. T. Z. i H. H. złożyli 21 maja 2003 r. do Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] wniosek o udzielenie informacji. Podkreślili w nim, że 4 lutego 2003 r. Z. C. - kierownik Działu Samorządowo-Ogólnego odmówił im udostępnienia do wglądu protokołów z posiedzeń plenarnych Rady Nadzorczej za ostatnie 4 miesiące. Uzasadnił to tym, że zgodnie z ustaleniami Rady Nadzorczej nie wywiesza się do wiadomości ani nie wydaje protokołów z posiedzeń plenarnych. W związku z tym, wystąpili o przedstawienie na piśmie uchwały RN wraz z podaniem numeru i daty jej podjęcia lub innych wiążących ustaleń prawnych stanowiących o tajności posiedzeń plenarnych oraz protokołów z posiedzeń plenarnych Rady Nadzorczej a także opinii prawnej radcy prawnego Spółdzielni Mieszkaniowej [...] mówiącej o zgodności z prawem odmowy udostępnienia do wglądu protokołów z posiedzeń plenarnych RN na żądanie przedstawiciela OPZ, jak również zgodności z prawem ustaleń stanowiących o tajności posiedzeń plenarnych oraz protokołów z posiedzeń RN.
W dniu 10 października 2003 r. T. Z. złożył do NSA skargę na bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w przedmiocie nieudzielenia mu odpowiedzi na pismo z 21 maja 2003 r. stanowiące wniosek o informację publiczną.
W odpowiedzi na skargę Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wniosła o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości NSA do jej rozpoznawania, względnie jej oddalenie. Powołała się przy tym na fakt, że w myśl art. 1 § 1 Prawa Spółdzielczego jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Jej cel wyczerpująco określa art. 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Nie jest więc, ani organem władzy publicznej, ani podmiotem pełniącym funkcje publiczne. Jej zadań nie można traktować jako działań publicznych realizowanych dla dobra wspólnego. Nie wydaje się, aby informacja o działalności spółdzielni miała być dostępna dla wszystkich, w tym dla osób niezrzeszonych. Prawa członków określa § 9 statutu zgodnie z art. 10 prawa spółdzielczego. Gdyby zaś przyjąć, że spółdzielnia objęta jest obowiązkiem informacyjnym, to żądane dane nie są żadną informacją, gdyż są zawarte w statucie spółdzielni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że:
Po pierwsze sąd ustosunkował się do zarzutu braku właściwości w przedmiotowej sprawie.
Należy w związku z tym zauważyć, że zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka, zaś sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Jednocześnie należy podkreślić, że zarówno na tle art. 16 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), jak i art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270) nie budziła wątpliwości kompetencja sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Wynika ona bowiem z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198), przy czym nie zachodzi tu przypadek właściwości sądu powszechnego na podstawie art. 22 tej ustawy.
Jednocześnie, już Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach, m.in. w wyroku z dnia 20 czerwca 2002 r. II SAB 113/02 czy w wyroku z 14 listopada 2003 r. II SAB 119/03 podkreślał, że spółdzielnie mieszkaniowe są podmiotami zobowiązanymi do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
Podkreślił on przy tym, że spółdzielnie nie tylko reprezentują swoich członków i nie stanowią typowych spółdzielni nastawionych wyłącznie na działalność gospodarczą w celu osiągnięcia zysku, ale mają na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych społeczeństwa. Mieści się to w kategorii szeroko pojętych zadań publicznych, gdyż zgodnie z art. 75 konstytucji RP władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. Z tego też względu spółdzielnie mieszkaniowe korzystają w szerokim stopniu z pomocy państwa i pomocy jednostek samorządu terytorialnego, m.in. w postaci uzyskiwania terenów pod budownictwo.
Państwo udziela też pomocy w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych - na podstawie ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (Dz.U. 2003 r. Nr 119, poz. 1115), obejmuje poręczeniem niektóre spłaty kredytów – z godnie z ustawą z 29 listopada 2000 r. o objęciu poręczeniami Skarbu Państwa spłaty niektórych kredytów mieszkaniowych (Dz. U. 2000 r. Nr 122, poz. 1310 ze zm.), a także popiera niektóre formy budownictwa mieszkaniowego – por. ustawa z dnia 26
Na podstawie tej ostatniej ustawy utworzono m.in. Krajowy Fundusz Mieszkaniowy służący realizacji zadań wynikających z polityki państwa w zakresie gospodarki mieszkaniowej oraz rozwoju budownictwa mieszkaniowego (art. 16 ustawy). Jego środki mogą być przeznaczone, zgodnie z art. 18 m.in. na pośrednie formy pomocy spółdzielniom mieszkaniowym na przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlane mające na celu budowę lokali mieszkalnych na wynajem itp.
Państwo wspiera też budownictwo mieszkaniowe poprzez różnorodne formy kredytowania oraz ulgi podatkowe związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Z tego względu spółdzielnie mieszkaniowe można uznać za objęte obowiązkiem informacyjnym na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jednocześnie wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej, którą art. 1 ust. 1 ustawy określa bardzo szeroko, jako każdą informację o sprawach publicznych, a precyzując w art. 6 ust. 1 pkt 2 zalicza do niej w szczególności informacje o podmiotach wymienionych w art. 4 ust. 1, więc m.in. o spółdzielniach, w tym o ich statusie, organizacji, przedmiocie działalności itp.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i 15 ust.
2. W przeciwnym razie organ winien wydać decyzję o odmowie udzielenia informacji z tego powodu, że np. jest ona objęta określoną tajemnicą (art. 16 ust. 1 ustawy). Zdaniem sądu, również odmowa informacji, z uwagi na to, że nie stanowi ona informacji publicznej powinna być dokonana w drodze decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał bowiem w swoim orzecznictwie, że odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna zawsze następować w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 25 lutego 1983 r. II SA 2083/82, ONSA 1983 r. nr 1, poz. 14, czy wyrok NSA z 14 czerwca 1983 r. SAB Wr 6/83 za: Materiały do nauki prawa administracyjnego, pod red. M. Kuleszy, Warszawa 1985 r. s. 245-249).
W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek w dniu 21 maja 2003 r. i do dnia orzekania spółdzielnia ani nie udzieliła mu informacji, ani nie wydała decyzji ojej odmowie. Pozostawała więc w bezczynności.
Sąd nie podzielił stanowiska spółdzielni o oddalenie skargi z uwagi na to, że żądane informacje znajdują się w statucie spółdzielni. Nie dopatrzył się przy analizie treści statutu, aby zawierał on opinię radcy, treść uchwał, protokołów, itp.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 149 w związku z art. 132 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 2 i 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.