Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczyz 28 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Bd 1/23

Uzasadnienie

W dniu [...] listopada 2022 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. wpłynął wniosek K. W. oraz P. W. o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek ten stanowił odpowiedź na upomnienie PPIS w B. skierowane do K. W., wydane na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), znak sprawy: [...], stanowiącego wezwanie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, dotyczącego stawienia się z dzieckiem I. W., ur. [...] r., w punkcie szczepień. W treści wniosku Wnioskodawcy wskazali, że nie są osobami uchylającymi się od szczepień. Celem wykonania nałożonego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wnioskodawcy zamierzają wnieść o przeprowadzenie przez lekarza badania kwalifikującego dziecka do szczepień ochronnych. Wnioskodawcy wnoszą jednak o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku lub wskazanie, która instytucja je udostępni - osobno dla każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek, które mają być podane dziecku.

Wnioskodawcy wyjaśnili, że wniosą o udostępnienie szczepionek pojedynczych, nie zawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych (nie produkowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i nie zawierających ludzkiego DNA). Wnioskodawcy zapewnili, że wniosą o przeprowadzenie wszelkich badań, na podstawie których można wykluczyć u ich dziecka przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, którymi ma być zaszczepione dziecko, wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności. Szczegółowe badania są konieczne szczególnie z uwagi na fakt, że w Polsce nie stworzono systemu odszkodowawczego dla dzieci i rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, co narusza art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. A to wszystko celem zminimalizowania ryzyka wystąpienia u niego niepożądanych objawów po szczepieniu i wykonania przez lekarza ciążącego na nim obowiązku.

Ponadto, na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Wnioskodawcy wnieśli o udzielenie informacji publicznej w zakresie następujących pytań:

1. 1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2. 2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3. 3. Według informacji od prof. I., ogniska odry związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. 4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
5. 5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
6. 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7. 7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
8. 8. Za ile z nich wypłacono odszkodowanie?
9. 9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
10. 10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
11. 11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. 12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień ? Jeśli tak, to w jakiej formie?

Wniosek został podpisany przez K. W. oraz przez P. W. W piśmie z dnia [...] listopada 2022 r. znak sprawy: [...], PPIS w B. udzielił K. W. odpowiedzi na wniosek z [...] listopada 2022 r. Odpowiedź została doręczona K. W. dnia [...] listopada 2022 r. Organ ustosunkował się do wszystkich 12 pytań w następujący sposób:

Ad 1. "Odporność przeciwko chorobom zakaźnym można uzyskać w sposób naturalny poprzez zakażenie czynnikiem wywołującym chorobę i jej przechorowanie albo w wyniku szczepienia. Odporność po przebyciu choroby zakaźnej bywa trwała i skuteczna, ale wiele szczepionek rozwija odporność porównywalną z tą po przebyciu choroby. Różnicą między naturalnym a sztucznym uzyskaniem odporności jest cena, jaką płaci się za tę odporność bowiem z zachorowaniem wiąże się duże ryzyko ciężkiego przebiegu choroby oraz wystąpienia wielu poważnych powikłań. Uodpornienie przeciwko chorobie zakaźnej możliwe dzięki szczepieniom jest o wiele bezpieczniejsze, niż to uzyskane w wyniku przechorowania. O wyjaśnienia dotyczące utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek jakie Pani wymieniła w piśmie powinna się Pani zwrócić bezpośrednio do producentów danych szczepionek lub Narodowego Instytutu Leków w W., ponieważ Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie jest instytucją prowadzącą działalność naukowo-badawczą i w związku z tym nie posiada informacji w zakresie dotyczącym pochodzenia poszczególnych składników zawartych w preparatach szczepionkowych, które mają wpływ na wytworzenie odporności oraz ich działania na organizm człowieka".

Ad.

2. "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie prowadzi rejestru osób dorosłych uchylających się od szczepień, ponieważ obowiązkowe szczepienia ochronne obarczone przymusem administracyjnym wykonywane są do 19 roku życia. Po tym okresie szczepienia w grupie osób dorosłych realizowane są na zasadzie szczepień ochronnych zalecanych. Wyjątek stanowią szczepienia poekspozycyjne przeciwko wściekliźnie i przeciwko tężcowi, jednak nie stanowią one problemu, żeby była konieczność wszczynania postępowań administracyjnych z powodu uchylania się od ich wykonania".

Ad.

3. "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie dysponuje wiedzą na temat wykonania szczepień u osób narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej. W celu uzyskania informacji na ten temat powinna się Pani zwrócić bezpośrednio do Pani prof. I., skoro prowadzi ona statystyki na temat ognisk występowania odry w tych grupach narodowościowych".

Ad.

4. O podaniu szczepionki każdorazowo decyduje lekarz na podstawie prawidłowo przeprowadzonej kwalifikacji. Istotne jest zebranie wywiadu epidemiologicznego z rodzicami bądź opiekunami prawnymi dziecka dotyczącego ewentualnych przeciwwskazań przed szczepieniem. Bardzo rzadko występują rzeczywiste przeciwwskazania do podania szczepionki. Są to m.in. silne reakcje alergiczne na składniki szczepionki (w tym wstrząs anafilaktyczny) lub poważny odczyn po poprzedniej dawce tej samej szczepionki. Zabezpieczeniem przed ewentualnymi niepożądanymi skutkami szczepień ochronnych stanowi poprzedzające samo szczepienie badanie kwalifikacyjne, wykonywane najpóźniej na 24 godziny przed zastosowaniem szczepionki. Badanie przeprowadza lekarz, stosując się do postanowień art. 17 ust. 2-5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022r. poz. 1657), który orzeka o możliwości przeprowadzenia szczepienia lub wskazania przyczyny uzasadniającej odmowę jego wykonania. Lekarz kwalifikujący do szczepienia ponosi odpowiedzialność za ewentualne negatywne skutki swojej decyzji. Ponadto, lekarz dokonujący kwalifikacji do szczepienia powinien każdy przypadek rozpatrywać indywidualnie, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej oraz rozważyć ewentualne przeciwwskazania. Z uwagi na zakres odpowiedzialności lekarza kwalifikującego do szczepienia, badanie powinien przeprowadzić lekarz z poradni, w której będzie przeprowadzone szczepienie, jednak ustawa nie przewiduje takiego obowiązku. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie dysponuje wiedzą ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat.

Ad.

5. "Na terenie działania urzędu, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. w ciągu ostatnich 5 lat nie zarejestrowano przypadku nie wywiązania się z ustawowego obowiązku nie zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego przez lekarza w związku z tym nie było podstaw prawnych do nałożenia grzywny".

Ad.

6. "Do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. w ciągu ostatnich 5 lat nie został zgłoszony żaden przypadek śmiertelny po podaniu preparatów szczepionkowych. Dane na podstawie rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych prowadzonych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. o niepożądanych odczynach poszczepiennych, nowelizacja z dnia 31 grudnia 2020 r. (Dz. U z 2022 r., poz. 2172)".

Ad. 7 i 8 "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. na podstawie rejestrów niepożądanych odczynów poszczepiennych informuje, że od 2016 roku zanotowano 2 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne (drgawki gorączkowe i niegorączkowe, reakcja poalergiczna, epizod hypotoniczno-hyporeaktywny, ciągły płacz, podwyższona temperatura ciała). Odnośnie wypłaconych odszkodowań, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie prowadzi tego typu statystyk".

Ad.

9. "art. 47 Konstytucji RP, Prawo decydowania o swoim życiu osobistym nie ma bowiem absolutnego charakteru i doznaje ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia o czym stanowi art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Ponadto zgodnie z art. 68, każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Natomiast władze publiczne są zobowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom. Tym samym, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym czyni zadość wskazywanym powinnościom państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.12.2020 r.".

Ad.

10. "W sprawie ewentualnego odszkodowania za szkody spowodowane negatywnym skutkiem szczepienia odpowiada lekarz kwalifikujący do szczepienia o ile popełnił błąd, oraz Skarb Państwa, który działa na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r. poz. 1866 ze zm.). Zakres odpowiedzialności obejmuje również ponoszenie ewentualnych kosztów rehabilitacji".

Ad.

11. "Wykluczanie nadwrażliwości na składniki szczepionki należy rozpocząć od ustalenia faktu występowania takiego stanu. Stopień wrażliwości organizmu na szczepionki jest indywidualny i może zostać ustalony podczas badania kwalifikacyjnego do szczepienia ochronnego prowadzonego w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657). W tej sprawie proszę się zwrócić do lekarza przeprowadzającego kwalifikacje do szczepień, bądź w razie potrzeby do lekarza specjalisty w danej dziedzinie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie prowadzi badań o takim charakterze i nie posiada wiedzy kto oczekiwane przez Panią badania prowadzi oraz jakie rejestruje wyniki".

Ad.

12. "Światowa Organizacja Zdrowia systematycznie opracowuje i aktualizuje rekomendacje dotyczące polityki zdrowotnej, w tym szczepień ochronnych. Jeżeli chodzi o drugi człon pytania proszę się zwrócić bezpośrednio do ww. organizacji".

W dniu [...] grudnia 2022 r. (data nadania) K. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. podnosząc zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi.

Na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173, w zw. z art. 149 p.p.s.a.), wniosła o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wniosła o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca uważa, że do dnia jej wniesienia organ nie udzielił odpowiedzi na pismo z [...] listopada 2022 r. i nie udostępnił żądnej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, twierdząc że udostępnił informację we właściwej formie i terminie, zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu była skarga na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. w sprawie wniosku K. W., który wpłynął do organu [...] listopada 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Z uwagi na przedmiot zaskarżenia, zastosowanie w prawie miały przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.", która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1-2 u.d.i.p.).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Na podstawie art. 119 pkt 4 i 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., szczególne uregulowanie w zakresie właściwości sądów administracyjnych wynika z art. 21 u.d.i.p.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu, sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że wniesiona przez skarżącą skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wynika, że realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1-3), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot obowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 tej ustawy, a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3). Powołana ustawa reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej, stanowiąc realizację zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP jednego z praw - prawa do informacji o sprawach publicznych.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w B. bezczynność w udzieleniu informacji publicznej na jej wniosek z dnia [...] listopada 2022 r., który wpłynął do organu [...] listopada 2022 r.

Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Istotne jest przy tym wskazanie, że na gruncie przepisów u.d.i.p. o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i w terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku jakiejkolwiek reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami u.d.i.p., jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie u.d.i.p.

Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: polityce wewnętrznej i zagranicznej; podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 (statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują); zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych); danych publicznych (treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej, i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego; treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej; informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych); majątku publicznym.

Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odnosi się w pierwszym rzędzie do informacji publicznej dotyczącej sfery faktów. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Należy mieć na względzie, że pojęcie informacji publicznej, o którym mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji i art. 1 ust. 1 u.d.i.p., odnosi się do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organu, tj. tego, że dotyczą realizacji zadań publicznych. Prawo do informacji publicznej co do zasady dotyczy sfery faktów, a więc informacji, która realnie istnieje w dniu składania wniosku. Chodzi tutaj o obiektywne dane, fakty, wiadomości, czy wydarzenia (por. wyrok NSA z 7 października 2022 r. III OSK 1479/21), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Oznacza to, że nie wszystko to, o co wnioskodawcy zwracają się do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o opinię, czy stanowisko organu co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacją publiczną nie będą także kierowane do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej pytania z zakresu wiedzy medycznej (por. prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 24 listopada 2022 r. III SAB/Gd 160/22).

W ocenie Sądu większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczało poza zakres jego kompetencji, w tym zostały sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie przez skarżącą, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa i etyczności szczepionek, a także udzieli skarżącej różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżącej nie mogły być zrealizowane jako wykraczające poza instytucję mającą służyć dostępowi społeczeństwa do informacji publicznej.

Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 195 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.i.s.". Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust.1 pkt 3 u.p.i.s.). Skarżony organ, jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Jak zatem wskazano wyżej, jeżeli żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej lub też organ tego rodzaju informacji nie posiada i poinformuje o tym wnioskodawcę w terminie właściwym dla rozpoznania otrzymanego od strony wniosku, organowi nie można skutecznie przypisać pozostawania w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

W judykaturze ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1-3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (zob. w tej materii m.in.: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r.; sygn. akt II SAB/Po 96/17 oraz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r.; sygn. akt II SAB/Sz 119/18). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że informację publiczną stanowią informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.z.z.ch.z." oraz § 8 i następnych rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1711), zwanej dalej w skrócie; "r.n.o.p.". Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze.

Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z., podlega karze grzywny. Z uwagi na to, że uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, mają one również wiedzę o ilości nałożonych przez nie kar, która to informacja ma zatem walor informacji publicznej jako związanej z działalnością wskazanych organów.

W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że jak wynika z art. 17 u.z.z.ch.z., organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Jak wynika zaś ze wzorów tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia, jedynie zbiorczo wskazują one liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz zbiorczą liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień.

W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób.

Żądając informacji publicznej w zakresie nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z., właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Jak twierdzi w skardze skarżąca, wniosek do organu skierowała w odpowiedzi na wezwanie do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Powyższe oznacza, że skarżąca posłużyła się instytucją dostępu do informacji publicznej, nie w sprawie publicznej, lecz we własnej indywidualnej sprawie administracyjnej, w postępowaniu prowadzonym przez organ, gdzie korzysta ona z uprawnień strony.

Akta sprawy potwierdzają, że skarżąca wniosek złożyła w związku z upomnieniem skierowanym do niej przez organ na podstawie art. 15 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2022 r. poz. 479 ze zm.). Twierdzi, że do dnia wniesienia skargi nie dostała odpowiedzi na wniosek. Organ nie wydał również decyzji odmownej, zgodnie z art. 16 u.d.i.p.

Sąd stwierdza, że powyższe stanowisko skarżącej jest sprzeczne z aktami sprawy. Organ udzielił skarżącej wyczerpujących odpowiedzi na wszystkie 12 pytań. Odpowiedź została skierowana do skarżącej za pismem z [...] listopada 2022 r. Od daty wpływu do organu wniosku skarżącej o udzielenie informacji publicznej nie upłynął termin 14 dni. Doręczenie odpowiedzi nastąpiło [...] listopada 2022 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru skarżąca złożyła podpis osobiście. Organ udzielił zatem skutecznie odpowiedzi skarżącej z zachowaniem ustawowego terminu.

Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Stanowisko skarżącej zaprezentowane w skardze jest nieuzasadnione. Analiza akt sprawy, a w szczególności odpowiedzi zawartej w piśmie organu z [...] listopada 2022 r. przeczą twierdzeniom skarżącej. Organ odpowiedział na wniosek skarżącej w 14 dniowym terminie.

W przedmiotowej sprawie, odpowiedź organu zawiera informacje publiczne, stanowiące odpowiedź na wniosek. W części pytań, które nie były informacją publiczną lub organ nie posiadał informacji publicznej odpowiedź polegała na poinformowaniu skarżącej, że żądane informacje nie mogą zostać udzielone, ponieważ albo w ogóle nie stanowią one informacji publicznej, gdyż nie odnoszą się do sfery faktów lub też nie stanowią informacji publicznej, którą mógłby dysponować organ, pozostając bez związku z posiadanymi przez ten organ kompetencjami w zakresie wykonywanych zadań publicznych.

W ocenie Sądu, nie było podstaw do zastosowania rozwiązań orzeczniczych, zawartych w art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., tj. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., w drodze decyzji administracyjnej.

Sąd stoi na stanowisku, że organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.

W sytuacji, gdy skarżąca twierdzi, że mimo odpowiedzi organu z [...] listopada 2022 r. wypełniona została przesłanka bezczynności organu, Sąd miał zatem za zadanie zbadać, czy organ prawidłowo ocenił, że żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej oraz czy z przypisanych danemu organowi na podstawie obowiązujących przepisów prawa kompetencji wynika, że tego rodzaju informacją nie może on dysponować (np. z tego powodu, że łączy się ona z działalnością innego rodzaju podmiotów, niż ten do którego skierowano żądanie).

Sąd dokonał analizy przepisów u.d.i.p. oraz kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej i skonfrontował je z treścią żądań zawartych we wniosku skarżącej.

W ocenie Sądu pytania zadane organowi przez skarżącą, stanowiły tylko częściowo zakres informacji publicznej, co do której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny mógł posiadać wiedzę - w oparciu o posiadane kompetencje w zakresie realizowanych zadań publicznych - tylko w zakresie pytania z pkt 5 (ilość grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego), z pkt 6 (ilość niepożądanych odczynów poszczepiennych w postaci zgonu), z pkt 7 (ilość i rodzaj zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych).

W tym też zakresie, informacja publiczna została skarżącej udzielona. W zakresie pytania nr 5 udzielono informacji publicznej, że "Na terenie działania urzędu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. w ciągu ostatnich 5 lat nie zarejestrowano przypadku nie wywiązania się z ustawowego obowiązku nie zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego przez lekarza w związku z tym nie było podstaw prawnych do nałożenia grzywny", w zakresie pytania nr 6 - że "Do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. w ciągu ostatnich 5 lat nie został zgłoszony żaden przypadek śmiertelny po podaniu preparatów szczepionkowych. Dane na podstawie rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych prowadzonych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. o niepożądanych odczynach poszczepiennych, nowelizacja z dnia 31 grudnia 2020 r. (Dz. U z 2022 r. poz. 2172)".

Natomiast w zakresie pytania 7 i 8 "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. na podstawie rejestrów niepożądanych odczynów poszczepiennych, informuje że od 2016 roku zanotowano 2 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne (drgawki gorączkowe i niegorączkowe, reakcja poalergiczna, epizod hypotoniczno - hyporeaktywny, ciągły płacz, podwyższona temperatura ciała). Odnośnie wypłaconych odszkodowań, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. nie prowadzi tego typu statystyk".

W pozostałym zakresie, a więc dotyczącym pytań: 1, 2, 3, 4, 9, 10, 11 i 12, w ocenie Sądu, organ nie był zaś obowiązany w oparciu o przepisy ustawy u.d.i.p. do udzielenia żądanych przez skarżącą informacji. Jednocześnie wystarczające było w tym zakresie poinformowanie skarżącej, z pominięciem formy decyzji administracyjnej, że organ nie posiada wskazanej informacji, zarówno z tego powodu, iż dane pytanie nie dotyczyło informacji publicznej lub też stanowi domenę działalności innego rodzaju podmiotów, w tym także podmiotów nie mających statusu podmiotów publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Wymienione we wniosku o udzielenie informacji publicznej pozostałe pytania dotyczyły bowiem stanowiska organizacji międzynarodowej w kwestii szczepień ochronnych (pytanie nr 12), prawa krajowego, gdzie skarżąca wystąpiła o dokonanie przez organ wykładni prawa (pytanie nr 9), udzielenia skarżącej porady prawnej (pytanie nr 10), kwestii medycznych (pytania nr 1 i 11) i wyjaśnienia zasad ochrony zdrowia w Polsce w zakresie szczepień (pytanie nr 4). Zagadnienia te nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej.

Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza, co oczywiste, poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Ponadto z przepisów u.d.i.p. nie wynika, że w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność, czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się do dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej.

Jednocześnie, jak wskazano wyżej, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami (zob. w tej materii m.in.: wyroki WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 99/17 oraz z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. akt II SAB/Po 132/19). Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.

W zakresie pytania nr 8 (odszkodowania za niepożądane odczyny poszczepienne) skarżąca domagała się z kolei udzielenia informacji publicznej, co do której organ nie ma wiedzy, ponieważ w zakresie jego kompetencji nie leży przyznawanie tego rodzaju odszkodowań, a organem właściwym w tym zakresie pozostaje wyłącznie Rzecznik Praw Pacjenta. Natomiast w zakresie pytań nr 2 (liczba osób dorosłych uchylających się od szczepień) i nr 3 (liczba osób zaszczepionych z rozbiciem na wskazane przez skarżącej konkretne narodowości), skarżąca domagała się udzielenia przez organ informacji, których organ nie posiada, ponieważ tego rodzaju statystyk nie obejmują ani prowadzone przez niego rejestry, ani też przekazywane mu przez podmioty prowadzące szczepienia informacje zawarte w kwartalnych sprawozdaniach. Organ prawidłowo poinformował, że nie prowadzi rejestrów dorosłych uchylających się szczepień.

Zatem nie dysponuje danymi. Zgodnie z Rozporządzeniem z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) obowiązek realizacji szczepień ochronnych dotyczy osób do ukończenia 19 roku życia (odnośnie pytania nr 2), nie posiada informacji w żądanym zakresie (odnośnie pytania nr 3 i 8).

Mając na uwadze dokonaną wyżej analizę kompetencji organów inspekcji sanitarnej, Sąd ocenił udzieloną skarżącej w tym zakresie przez organ odpowiedź jako wystarczającą.

Reasumując przedstawione zapatrywania Sąd uznał, że organ w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p. rozpoznał w całości wniosek skarżącej. Forma i treść odpowiedzi są w pełni zgodne z przepisami u.d.i.p. W tej sytuacji, wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu złożonego wniosku, Sąd oddalił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".