Uzasadnienie
K. i R.R. wnieśli skargę na bezczynność [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – [...] Oddziału Regionalnego w [...] wskazując, że organ nie rozpatrzył ich wniosku z dnia 25 maja 2011 r. dotyczącego wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. (sygn. akt [...]) w sprawie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu i obowiązkowi zapłaty [...] zł należności KRUS.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że wniosek skarżących został rozpatrzony pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. (nr [...]).
Organ podkreślił, że w sprawach dotyczących decyzji [...] KRUS przewidziana jest droga postępowania przed sądem powszechnym, a tym samym wyłączona jest możliwość postępowania przed sądem administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega przekazaniu sądowi właściwemu.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na przedmiot zarzucanej bezczynności. Bezczynność organu w przekonaniu skarżących zaistniała w sprawie o stwierdzenie nieważności wcześniejszej decyzji organ dotyczącej podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz ustalenia składek z tego tytułu.
Zasady dotyczące objęcia rolników systemem ubezpieczenia społecznego reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), która zawiera uregulowania materialnoprawne, jak również w rozdziale 4 reguluje postępowanie w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia, przy czym w art. 52 nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych w sprawach nieuregulowanych w ustawie. Na mocy tego odesłania w postępowaniu przed Prezesem KRUS znajduje zastosowanie art. 83a ustawy 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), regulujący postępowanie w przedmiocie wzruszenia ostatecznych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu ostateczna decyzja Zakładu (odpowiednio – [...] KRUS), od której nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu może być z urzędu przez Zakład uchylona, zmieniona lub unieważniona, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie postępowania w przedmiocie uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji ostatecznej oznacza, iż postępowanie to będzie się toczyć na zasadach określonych w tym kodeksie (w tym art. 61a k.p.a.), jednakże z uwzględnieniem przepisów szczególnych dotyczących tego postępowania zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Takim przepisem szczególnym będzie art. 83 a ust. 2 powołanej w zakresie w jakim uzależnia możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie administracyjnym od wcześniejszego nie złożenia odwołania od decyzji do właściwego sądu.
Z powyższego wynika, że co do zasady przed organem tj. [...] KRUS może toczyć się postępowanie, o którego wszczęcie wnosili skarżący tj. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Postępowanie to może podlegać kontroli sądu administracyjnego – także w zakresie prawidłowości jego wszczęcia (odmowy wszczęcia) bądź bezczynności organu w tej kwestii.
Tym niemniej należy wskazać, że kontroli takiej może dokonać właściwy sąd administracyjny.
Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) do rozpoznania sprawy właściwy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Niniejsza sprawa dotyczy działania [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - centralnego organu administracji rządowej (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.) z siedzibą w [...], tj. na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oceny co do siedziby organu nie zmienia fakt, iż w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana nie bezpośrednio przez osobę sprawującą funkcję organu, ale przez posiadającego stosowne upoważnienie (art. 36 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) pracownika Kasy – [...] Oddziału Regionalnego KRUS w [...].
Należy przy tym dodatkowo zwrócić uwagę, że wprawdzie rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz [...] Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) niektóre sprawy z zakresu działania [...] KRUS zostały przekazane do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę strony skarżącej, jednakże tylko o ile sprawy te dotyczą umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym (§ 1 pkt 3 ww. rozporządzenia). Wskazany przepis rozporządzenia nie ma zatem zastosowania w przedmiotowej sprawie, dotyczącej kwestii podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i ustalenia składek z tego tytułu (mających być rozpatrzonych w trybie nadzwyczajnym – nieważności).
Ze względu na powyższe, na podstawie ww. art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.