Uzasadnienie
D. M. (dalej Skarżący) złożył w dniu [...].04.2026 r. skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu ds. O. o N. w B. w związku z nierozpatrzeniem w terminie wniosku o wznowienie postępowania. Skarżący wniósł o wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji w sprawie, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że [...] złożył do organu wniosek o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej wydania ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Organ od momentu otrzymania wniosku, mimo upływu ponad 4 miesięcy, nie podjął żadnych działań w sprawie, w związku z czym doszło do naruszenia terminów wynikających z art. 35 k.p.a., nie został wyznaczony nawet przybliżony termin załatwienia sprawy, zatem stwierdzić należy, że organ pozostaje w stanie bezczynności. W dniu [...].04.2026 r. złożone zostało ponaglenie.
Z uwagi na fakt, że organ dysponuje wszystkimi dowodami pozwalającymi na załatwienie sprawy, nie ma potrzeby przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, zatem sprawa niniejsza powinna była zostać rozpatrzona niezwłocznie (art. 35 § 2 k.p.a.). Jednocześnie Skarżący podkreślił, że nie wywiązał się z obowiązku nałożonego na niego przez art. 36 k.p.a., tj. nie poinformował strony postępowania i jej pełnomocnika o niezałatwieniu sprawy w terminie, ani nie wyznaczył on nowego terminu załatwienia sprawy, zatem należy stwierdzić, iż organ pozostaje w stanie bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do niego [...].12.2025 r., natomiast [...].04.2026 r. wpłynęło ponaglenie w związku z nierozpatrzeniem wniosku o wznowienie postępowania. Natomiast [...].04.2026 r. wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w związku z nierozpatrzeniem wniosku o wznowienie postępowania.
Organ wyjaśnił, że dokłada najwyższej staranności dla terminowego i zgodnego z przepisami załatwiania spraw przy posiadanych ograniczonych zasobach kadrowych. Jednakże z uwagi na znaczną liczbę złożonych wniosków o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (na dzień [...].12.2025 to ponad 55 tysięcy wniosków o wydanie decyzji, a w kolejnych miesiącach przybywa średnio 2 500 ww. wniosków oraz podobna liczba innych podań dotyczących toczących się postępowań). Istotnie wpływa to na załatwianie spraw. Organ rozpatrzył wniosek o wznowienie postępowania z opóźnieniem. W dniu [...].05.2026 r. wydano postanowienie o wznowieniu postępowania, czego następstwem było wydanie [...].05.2026 r. decyzji uchylającej w części dotychczasową decyzję nr [...] z [...].11.2025 r., zgodnie z wnioskiem strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na podmiocie zobowiązanym spoczywał obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy Wojewódzki Zespól ds. O. o N. w B. popadł w bezczynność w rozpoznaniu wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania z [...].12.2025 r.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a."), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a).
Za bezczynność organu administracji publicznej należy zatem uznać taki stan postępowania, w którym prowadzący postępowanie organ administracji publicznej narusza obowiązujący w tym postępowaniu termin załatwienia sprawy administracyjnej albo termin ustalony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); oraz gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania [...].12.2025 r., natomiast [...].04.2026 r. złożył stosowne ponaglenie, w związku z czym niniejsza skarga spełnia formalny warunek jej rozpoznania przed sądem.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek Skarżącego na skutek złożonego [...].12.2025 r. wniosku o wznowienie postępowania. Do czasu złożenia ponaglenia organ nie poinformował Skarżącego o przyczynach nierozpoznania sprawy w przewidzianym terminie (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).
W rezultacie stwierdzić należało, że organ był bezczynny w okresie od daty wpływu wniosku (17.12.2025 r.) do [...].05.2026 r., kiedy to organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania. Powyższe naruszenie terminu do załatwienia sprawy jest wystarczającą przesłanką do uznania, że organ pozostawał w bezczynności, przy czym dla stwierdzenia tej kwestii nie ma znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności – czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności te są badane przez Sąd przy ocenie charakteru naruszenia prawa.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że dla stwierdzenia, że organ był bezczynny nie ma znaczenia wzrost ilości wpływających spraw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie I SAB/Wr 263/21). Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych (por. wyroki WSA we Wrocławiu w sprawach IV SAB/Wr 144/22). Tym samym okoliczności podniesione w odpowiedzi na skargę nie mogły zmienić stwierdzenia przez Sąd zaistnienia stanu bezczynności.
W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego z [...].12.2025 r. w przedmiocie wznowienia postępowania.
Równocześnie Sąd, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., był zobowiązany do oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności jest zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być ciężkie, oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (wyrok NSA w sprawie I OSK 2171/17).
Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w sytuacji oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie niewątpliwie z uwagi na gwałtowny wzrost ilości rozpoznawanych przez organ spraw nie sposób mu zarzucić, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie opieszałość organu w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.
Organ wznowił postępowanie postanowieniem z [...].05.2026 r., a więc już po złożeniu [...].04.2026 r. skargi na bezczynność. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Jednakże bezczynność organu ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zaś stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów NSA w sprawie I OPS 6/08). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania (por. wyrok NSA w sprawie I OSK 1789/16). Zatem Sąd umorzył postępowanie co do bezczynności organu, o czym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku.
Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.