Uzasadnienie
W piśmie z [...] marca 2022 r. B. B. (dalej określana jako Skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Wójta Gminy F. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z 7 lutego 2022 r.;
- 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikało, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
Wobec powyższego Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu organ nie udzielił odpowiedzi, co uczyniło skargę zasadną.
W odpowiedzi na skargę organ uznał ją za zasadną w zakresie niedotrzymania terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Organ podał, że Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej 7 lutego 2022 r. Organ w piśmie z 21 lutego 2022 r. zawiadomił Skarżącą, że udzieli odpowiedzi na wniosek do 4 marca 2022 r. Informacja została wysłana Skarżącej mailem 10 marca 2022 r., co oznacza, że nastąpiło przekroczenie terminu na udzielenie odpowiedzi na informację publiczną o 6 dni.
W replice wniesionej do odpowiedzi na skargę Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, wobec udzielenia odpowiedzi na wniosek, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że uzyskała odpowiedź na zapytanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 10 marca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej powoływana jako ppsa) sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym.
Z art. 3 § 2 pkt 1 i 8 ppsa wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach decyzji administracyjnych.
Oceniając zasadność skargi, w pierwszej kolejności odwołać się należy do stosownych regulacji ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej powoływana jako udip). Zgodnie z jej art. 13 ust. 1, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. W myśl zaś wskazanego ust. 2, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Stosownie do regulacji zawartej w art. 14 ust. 1 udip, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Zgodnie z art. 14 ust. 2 udip, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
Z kolei art. 149 § 1 ppsa stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy (...):
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei z art. 149 § 1a ppsa wynika, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 ppsa, w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przechodząc do meritum, zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku z 7 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
- 1. dokumentów zawierających informacje o wysokości otrzymanych dotacji na zadania własne i zlecone gminy w zakresie świadczenia opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w latach 2018–2021;
- 2. dokumentów zawierających informacje o wysokości udzielonego dofinansowania do programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej dotyczących profilaktyki chorób (wraz z ich wskazaniem) w latach 2018–2021;
- 3. dokumentów zawierających ocenę efektów programów polityki zdrowotnej wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018–2021;
- 4. potwierdzenia/pism urzędowych będących świadectwem podejmowanych działań wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018–2021.
Nie było kwestionowane przez strony, że 7 lutego 2022 r. został skierowany przez Skarżącą do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Nie budziło również wątpliwości to, że żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów udip oraz że organ, do którego Skarżąca skierowała wniosek, jest organem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 udip.
W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności, o której mowa była powyżej, bowiem udzielenie odpowiedzi nastąpiło 10 marca 2022 r., tj. po wniesieniu skargi do Sądu. Tym samym Sąd uznał, że skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie ww. informacji i spełniony został warunek podmiotowy, jak i przedmiotowy obowiązku udostępnienia informacji, to tym samym wobec braku udzielenia żądanej informacji do 10 marca 2022 r. w świetle przepisów udip uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności, która ustała 10 marca 2022 r. Wskazać należy, że pełnomocnik Skarżącej w piśmie procesowym z 19 stycznia 2023 r. stwierdził, iż odpowiedź została udzielona po wniesieniu skargi do Sądu, zatem udostępnienie informacji w tym zakresie nie budziło wątpliwości i zastrzeżeń. W konsekwencji, żądana informacja publiczna została udostępniona.
Wobec powyższego, skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek Skarżącej w przewidzianej przepisami udip formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 ppsa ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ppsa - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Zatem mimo tego, że w czasie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności wobec dokonania ww. czynności przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec tego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Skarżącej z 7 lutego 2022 r. (pkt 2 sentencji).
Zgodne z przepisami udip oraz ppsa załatwienie wniosku przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, albowiem udzielenie odpowiedzi na ww. wniosek nastąpiło dopiero 10 marca 2022 r. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt I sentencji wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por.: wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812).
W tej sytuacji podniesione przez organ okoliczności wskazują, że bezczynność nie wynikała z jego złej woli, przy czym przekroczenie terminu na udzielenie żądanej informacji wynosiło tylko kilka dni.
W zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 206 ppsa, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów w łącznej kwocie 217 zł, na które składa się 100 zł tytułem wpisu od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika Skarżącej w kwocie 100 zł.
Sąd odnośnie wysokości przyznanych kosztów postępowania sądowego zasądził na rzecz Skarżącej obniżoną kwotę wynagrodzenia w stosunku do stawki minimalnej, która zgodnie z w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) wynosi 480 zł. Miarkowanie zostało dopuszczone przez ustawodawcę na podstawie art. 206 ppsa, zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika sąd bierze pod uwagę m.in. poziom skomplikowania sprawy i związany z tym nakład pracy pełnomocnika, który miał wpływ na wyjaśnienie istotnych kwestii w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, stosując art. 206 ppsa, uwzględnił niski stopień zawiłości sprawy będącej przedmiotem rozpoznania oraz niewielki nakład pracy pełnomocnika, który ograniczał się do złożenia skargi, która była identyczna w treści ze skargami składanymi przez tego pełnomocnika w innych sprawach Skarżącej dotyczących tego samego przedmiotu. Sąd wziął bowiem z urzędu pod uwagę to, że Skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, wniosła w ostatnim czasie wiele skarg w tożsamych sprawach, gdzie zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej skierowanego do organów był identyczny jak w niniejszej sprawie (m.in. wyroki WSA: w Kielcach z 27.04.2022 r., II SAB/Ke 33/22; w Gorzowie Wielkopolskim z 27.04.2022 r., II SAB/Go 31/22; II SAB/Go 36/22, w Olsztynie z 10.05.2022 r. II SAB/Ol 103/22; w Warszawie z 19.05.2022 r. VIII SAB/Wa 13/22 i w Lublinie z 24.05.2022 r., II SAB/Lu 36/22).
Wobec tego, w sytuacji sporządzenia skargi o charakterze szablonowym, wykorzystywanym w zbliżonych sprawach, także uzasadnione jest zastosowanie art. 206 ppsa w zakresie miarkowania zasądzanego zwrotu kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.