Uzasadnienie
II SAB/ Bd 21/04
W dniu [...] 2004r. Bogdan C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. w przedmiocie decyzji o przeliczeniu emerytury.
Pismem z dnia [...] 2003r.w/wymieniony złożył skargę do Departamentu Świadczeń Emerytalno- Rentowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie,w której poinformował organ o niezałatwieniu jego wniosku w sprawie wydania decyzji o przeliczenie emerytury.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] 2004r. organ wyższego stopnia zobowiązał Oddział ZUS w B. do rozpatrzenia wniosku o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury po uprzednim wystąpieniu do Sądu o wypożyczenie akt. Jednocześnie zobowiązał organ w terminie do 30 marca 2004r. do powiadomienia o podjętej decyzji zainteresowanego oraz Departamentu.
W dniu [...] 2004r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych- Oddział w B. poinformował skarżącego,że wniosek o przeliczenie świadczenia zostanie załatwiony po wypożyczeniu akt z Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, Bogdan C. zarzuca organowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, art. 8, art.9 oraz 12 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi udzielonej na skargę Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej u.p.s.a.(Dz.U nr 153, poz. 1270), gdyż w jego ocenie sąd administracyjny jest niewłaściwy do rozpoznania wniesionej skargi. Powyższe uzasadnił tym, że odwołanie skarżącego od powyższej decyzji wraz z odpowiedzią na odwołanie i częścią akt emerytalnych przekazane zostało w dniu [...] 2004r. do Sądu Okręgowego w B. –VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych, czyli sądu właściwego rzeczowo do rozpatrzenia odwołania skarżącego zgodnie z art. 477 9 KPC.
Sąd zważył co następuje
Skarga jest zasadna, niemniej jednak stan faktyczny, który nastąpił po jej wniesieniu do Sądu skutkuje umorzeniem postępowania.
W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca określił kiedy można wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 52 § 1 u.p.s.a skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Nie ulega zatem wątpliwości, że dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jednego z tych środków skarga jest niedopuszczalna.
Tak więc,w sytuacji wniesienia skargi na bezczynność polegającą na powstrzymaniu się od wydania w terminie decyzji, skarżący winien, w pierwszej kolejności, wykorzystać środek prawny określony w art. 37 k.p.a., tj. zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na nie załatwienie sprawy w tym terminie. Z nadesłanych akt do Sądu wynika, że skarżący złożył skargę w dniu 11 grudnia 2003r. do Departamentu Świadczeń Emerytalno -Rentowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w związku z bezczynnością w sprawie złożonego przez niego wniosku z dnia [...] 2003r. w sprawie przeliczenia emerytury.
Tym samym spełnił wymogi formalne zawarte w art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 37 k.p.a. na nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia.
Dalej procedura w sprawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu ma następujący przebieg.
Organ wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych nie załatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Jeżeli działania zmierzające do usunięcia bezczynności zostały przez stronę podjęte, to znaczy wystąpiła ona z zażaleniem do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 § 1 kpa, a organ ten ustosunkował się do tego wystąpienia bądź organ zobowiązany do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie nie dochował tego terminu, wówczas stronie przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu, który zobowiązany był do rozpatrzenia sprawy.
W rozpatrywanej sprawie Departament Świadczeń Emerytalno Rentowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyznaczył termin załatwienia sprawy w piśmie z dnia [...] 2004r i nakazał Oddziałowi ZUS w B. wydanie decyzji do dnia [...] 2003r.
W świetle powyższego wykorzystanie przez skarżącego trybu przewidzianego w art. 37 kpa, jest równoznaczne ze środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 52 ust. 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W ocenie Sądu błędnie wywodzi organ, że sprawa z wniesionej skargi nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Powołany przez organ art. 4779 Kodeksu postępowania cywilnego znajduje zastosowanie do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, które znajdują się na etapie postępowania odwoławczego, a więc spraw, w których decyzja została już wydana.
Natomiast sprawa ze skargi dotyczy postępowania na etapie złożonego wniosku, gdzie nie została przez organ wydana decyzja. Stąd skarga dotyczy bezczynności organu.
Zgodnie z art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U z 2004r nr 39, poz.353) w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Z powyższego należy wywodzić,że sprawa z wniesionej skargi należy do właściwości sądu administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 u.p.s.a kontrolą sądową objęte są również sprawy skarg na bezczynność organów w przypadku decyzji administracyjnych.
W ocenie Sądu na podstawie przesłanych akt w rozpatrywanej sprawie wystąpiła bezczynność organu. Jednak z udzielonej odpowiedzi na skargę wynika,że w sprawie po wniesieniu skargi została wydana decyzja o przeliczeniu emerytury. Na rozprawie skarżący okazał Sądowi decyzję organu wydaną w [...] 2004r. znak [...] w przedmiocie przeliczenia emerytury. Stąd wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania przed Sądem.
Zgodnie z ar. 149 u.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
W rozpatrywanej sprawie wydanie decyzji przez organ wywołało taki skutek, że przestał istnieć przedmiot sprawy, gdyż Sąd nie może nakazać wydania decyzji, którą już organ wydał, mimo iż istniała bezczynność.
Dlatego w rozpatrywanej sprawie postępowanie należało umorzyć, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.s.a., który stanowi,że Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.