Uzasadnienie
II SAB 45/14
B. i W. K. - skarżący na podstawie art. 55 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa", wnieśli o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu ich skargi z dnia [...].04.2013 r. na przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy Z. postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność. Z załączonego odpisu skargi i dołączonych do niego dokumentów wynika, że skarżący w dniu [...].12.2000 r. złożyli skierowany do Wójta Gminy Z. wniosek o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...], dołączając doń pełną dokumentację. Pismem z dnia [...].07.2012 r. Wójt przyznał, że sprawa nie została załatwiona w terminie i wyznaczył ostateczny termin jej załatwienia: [...].08.2012 r. Termin ten nie został dotrzymany.
Pismem z dnia [...].02.2013 r. skarżący wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. - dalej "SKO" zażalenie na bezczynność Wójta. SKO postanowieniem z dnia [...].02.2013 r. wyznaczyło Wójtowi 14 - dniowy termin do załatwienia sprawy i stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ w wyznaczonym terminie sprawa o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nadal nie została załatwiona, skarżący złożyli do WSA w Bydgoszczy skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Z. (z dnia[...].04.2013 r.). Skarga ta wpłynęła do Urzędu Gminy w Z. w dniu [...].05.2013 r. Nie została ona jednak przekazana do sądu pomimo, że taki obowiązek wynika z art. 54 § 2 ppsa.
Wobec tego skarżący pismem z dnia [...].11.2013 r. złożyli do sądu wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy Z. grzywny za niewywiązanie się z obowiązku o jakim mowa w art. 54 § 2 ppsa. Postanowieniem z dnia 17.02.2014 r. (sygn. akt II SO/Bd 22/13), wydanym na podstawie art. 55 § 1 ppsa WSA w Bydgoszczy wymierzył Wójtowi Gminy Z. grzywnę w wysokości 1000 zł za nieprzekazanie do sądu skargi skarżących z dnia [...].04.2013 r. Według uzyskanych przez skarżących informacji, pomimo wymierzenia grzywny Wójt Gminy Z. nie przekazał skargi do sądu, nie podjął też żadnych kroków w sprawie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego wydziału z dnia 10.04.2014 r. poinformowano Wójta Gminy Z., że do sądu wpłynął wniosek B. i W. K. o rozpoznanie na podstawie odpisu skargi sprawy o przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy Z. postępowania.
Jednocześnie wezwano Wójta do udzielenia w terminie 7 dni odpowiedzi na skargę i nadesłania jej do Sądu wraz z dwoma odpisami i aktami administracyjnymi sprawy. Zarządzenie to wpłynęło do Urzędu Gminy w Z. w dniu [...].04.2014 r. Do dnia rozprawy na wezwanie to nie udzielono żadnej odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 55 § 2 ppsa, w przypadku gdy organ nie przekaże sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Przepis powyższy przewiduje więc możliwość rozpoznania sprawy przez sąd na podstawie odpisu skargi, ale tylko w przypadku spełnienia czterech przesłanek:
- 1. braku przekazania skargi przez organ,
- 2. wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi przez organ,
- 3. zgłoszenia przez skarżącego żądania rozpoznania sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi,
- 4. braku wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w skardze.
Wszystkie wymienione wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie.
Badając ich wystąpienie w rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdza, że zostały one spełnione w całości. Do dnia rozprawy to jest do [...].09.2014 r. Wójt Gminy Z. nie przekazał bowiem sądowi skargi z dnia [...].04.2013 r. na przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania, co jest wiadome sądowi z urzędu. Postanowieniem tutejszego sądu z dnia 17.02.2014 r. (sygn. akt II SO/Bd 22/13), które stało się prawomocne w dniu 7.03.2014 r. wymierzono Wójtowi Gminy Z. grzywnę za nieprzekazanie sądowi tej skargi. Ponadto, jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z dnia [...].04.2014 r. zgłosili żądanie rozpoznania sprawy o przewlekłość postępowania na podstawie nadesłanego odpisu skargi. Spełniona też została czwarta przesłanka - stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Wynika z niej i z załączonych do niej dokumentów, że wniosek skarżących z dnia [...].12.2000 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nie został załatwiony przez organ co najmniej do dnia [...].02.2013 r., to jest do wydania przez SKO postanowienia o wyznaczeniu 14-dniowego terminu do jego załatwienia.
Z pisma organu z dnia [...].09.2014 r. (w aktach sądowych) wynika natomiast, że skarżący w ciągu tygodnia dopiero zostaną powiadomieni o możliwości zapoznania się ze skorygowanym operatem szacunkowym, a dopiero później zostanie wydana decyzja w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. W okresie od złożenia wniosku przez skarżących w 2000 r. pierwszą czynnością jaką podjął organ było zawiadomienie o konieczności powołania biegłego w celu sporządzenia operatu szacunkowego, co miało miejsce w 2009 r., a drugą - w 2012 r. zawiadomienie skarżących o możliwości zapoznania się ze sporządzonym operatem szacunkowym, oraz następnie o przekazaniu operatu wraz z uwagami skarżących biegłemu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej powoływanej w skrócie jako "kpa", organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
W myśl natomiast art. 12 kpa organy administracji mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zgodnie zaś z art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym zgodnie z § 3 tegoż przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Według art. 35 § 5 kpa do terminów określonych w powyższych przepisach nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub niezależnych od organu.
Ponadto ustawowe terminy załatwienia spraw określone w art. 35 § 3 kpa mogą być przedłużane na zasadach określonych w art. 36 § 1 kpa, a więc z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, także w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przedłużenie terminu winno nastąpić w formie niezaskarżalnego postanowienia.
Mając na uwadze obowiązki organu co do terminów załatwienia spraw wynikające z przytoczonych powyżej przepisów prawa oraz dokonane ustalenia co do okoliczności faktycznych, stwierdzić należy, że nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że w sprawie niniejszej doszło do przewlekłości, o której mowa w art. 37 kpa, art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 ppsa. Przy czym wskazać w tym miejscu należy, że brak jest definicji legalnej pojęcia "przewlekłe prowadzenie postępowania" zawartego w art. 149 § 1 ppsa. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że przez pojęcie to należy rozumieć nieefektywne działania organu polegające m.in. na wykonywaniu czynności w dużych odstępach czasowych, wykonywaniu czynności pozornych, dekoncentrowaniu czynności zamiast ich koncentrowaniu w czasie, mnożeniu czynności ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie to obejmuje więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SAB/Po 42/11 i z dnia 29 stycznia 2014r. sygn. akt IV SA/Po 1003/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 stycznia 2012 r., II SAB/Kr 143/11; dostępne na stronie nsa.gov.pl).
Zdaniem sądu w sprawie niniejszej organ prowadził postępowanie przewlekle, w rozumieniu tego pojęcia przedstawionym powyżej i dlatego skargę należało uwzględnić. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 ppsa organ został zobowiązany do załatwienia wniosku skarżących w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku, który to termin sąd uznał za wystarczający do zakończenia postępowania w sprawie. W stwierdzonych okolicznościach faktycznych, zważywszy na postępowanie organu uchylającego się od wykonywania powierzonych jemu w interesie publicznym funkcji przez okres prawie 14 lat bez jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, sąd w pkt 2 sentencji wyroku stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania w rozpoznawanej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa rozumianym jako takie działania lub zaniechania organu, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podjęcia działań zmierzających do załatwienia danej sprawy administracyjnej.
O wymierzeniu organowi grzywny orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa, mając na uwadze, że grzywna ma pełnić funkcję represyjną i jednocześnie dyscyplinującą. Kwota 2000 zł mieści się w granicach zakreślonych w powyżej przytoczonych przepisach.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 oraz art. 209 ppsa, jak w pkt 4 sentencji wyroku.