Uzasadnienie
K. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w związku z jej wnioskiem z [...] października 2011 r. o wydanie uwierzytelnionego odpisu decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej odrzucenie w trybie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Skarżąca zarzuciła Prezesowi KRUS bezczynność w związku z jej wnioskiem z 26 października 2011 r. o wydanie uwierzytelnionego odpisu decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm., zwanej dalej "u. s. r.").
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy stanowi inną niż wymienioną w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków stron wynikających z przepisów prawa. Organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wydanie takiego odpisu zobowiązany jest zawsze do dokonania konkretnych czynności określonych w przepisach prawa, stąd jego bezczynność może być przedmiotem skargi na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 26.09.2007 r., sygn. akt 1320/07).
Należy wyjaśnić, iż ubezpieczenia społeczne rolników objęte są zakresem działalności organów administracji publicznej, gdyż wydaje je Prezes KRUS, który zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest centralnym organem administracji rządowej.
Powyższe sugerowałoby w sprawach ubezpieczeń społecznych o właściwości sądu administracyjnego, który sprawuje kontrolę administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. Jednakże w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), znajdujących zastosowanie do ubezpieczenia społecznego rolników, na podstawie odesłania zawartego w art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uregulowano te kwestie odmiennie.
W art. 83 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiącym lex specjalis w stosunku do art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażono zasadę, iż od decyzji Zakładu w sprawach ubezpieczeń społecznych dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalenia wymiaru składek i ich poboru, umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Jedyny wyjątek od tej zasady przewidziano w ust. 4, powierzając w sprawach enumeratywnie w nim wymienionych, orzekanie sądom administracyjnym.
Zgodnie zaś z art. 36 ust. 3 u. s. r. od decyzji w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 - 9 u. s. r., a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Powyższe wskazuje, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przewidziano drogę postępowania przed sądem powszechnym (art. 4778 K.p.c. w zw. z art. 476 § 3 in fine K.p.c.), a nie administracyjnym.
Zgodnie bowiem z art. 476 § 3 K.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Stosownie zaś do art. 476 § 4 in fine K.p.c. przez organ rentowy rozumie się także Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, iż co do zasady wyłączona jest kognicja sądów administracyjnych w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, w których organem właściwym jest Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dotyczy to także wydania uwierzytelnionego odpisu decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.