Uzasadnienie
S. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Starosty Powiatowego w M., polegającą na rażącym naruszeniu terminów załatwienia jego sprawy, tj. art. 35 kpa. Wniósł o zobowiązanie Starosty Powiatowego w M. do merytorycznego zakończenia sprawy zróżnicowania składki członkowskiej, ustalonej przez Gminną Spółkę Wodną "J." w K., w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku sądowego. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi S. D. podał, że od 2003 roku wielokrotnie zwracał się do Starosty M. z prośbą o zwrócenie się do Gminnej Spółki Wodnej "J." w K., aby Spółka ta zróżnicowała jego składkę członkowską proporcjonalnie do korzyści uzyskiwanych z melioracji gruntów. Skarżący twierdził, że jego grunt nie został zmeliorowany, zaś Spółka Wodna nałożony obowiązek opłaty składki egzekwuje w postępowaniu egzekucyjnym, zaś Starosta Powiatowy w M. nie załatwił sprawy w maksymalnym terminie dwóch miesięcy, czym naruszył przepis art. 35 kpa, jak też zasadę zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa) oraz zasadę szybkości postępowania (art. 12 § 1 kpa).
W odpowiedzi na skargę Starosta Powiatowy w M. wyjaśnił, że zarzuty skarżącego są niezasadne, ponieważ jest on właścicielem [...] ha zmeliorowanych i zagospodarowanych łąk w obrębie wsi Cz. (działki nr 8 i 42). Naliczony obszar dodatniego oddziaływania urządzeń melioracji wodnych dla działek Skarżącego jest właściwy i podlega opłacie na rzecz Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. Skarżący jako członek tej Spółki wodnej ma obowiązek uiszczenia składek członkowskich, które są ustalane corocznie przez Walne Zgromadzenie Delegatów GSW "J." w K. Nadto Starosta nadmienił, że jego uprawnienia nadzorcze nad działalnością spółek wodnych nie dotyczą rozstrzygania spraw indywidualnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
W świetle przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne w zakresie swej właściwości rozpatrują m.in. skargi na bezczynność organów administracji. Bezczynność organu administracji ma miejsce wówczas, gdy organ nie podjął nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, bądź nie zakończył postępowania administracyjnego w zakreślonym w art. 35 kpa terminie, wydaniem aktu czy tez podjęciem stosownej czynności.
Stosownie do art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę do Sądu wnosi się po wyczerpaniu środka zaskarżenia.
W przypadku bezczynności środkiem takim jest zażalenie w trybie art. 37 kpa wniesione do organu wyższego stopnia.
Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że S. D., będąc członkiem Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. składał do władz Spółki wielokrotne wnioski o zmianę wysokości składki członkowskiej uważając, że jego grunty nie objęte melioracją. Ponieważ władze Gminnej Spółki Wodnej "J." nie podjęły żadnych czynności zatem kilkakrotnie zwracał się do Starosty Powiatowego w M. o podjęcie stosownych działań (pisma z dnia: [...].12.2003r., [...].03.2004r., [...].07.2004r., [...].08.2004r., [...].10.2004r., [...].10.2005r., [...].11.2005r.). Starosta M. przekazywał pisma Skarżącego do załatwienia, zgodnie z właściwością Gminnej Spółce Wodnej "J." w K., bądź udzielał odpowiedzi we własnym zakresie (po zasięgnięciu informacji z tejże Spółki lub z Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B.).
Jedno z kolejnych podań S. D. o zróżnicowanie składki, Starosta M. przekazał postanowieniem z dnia [...].07.2004r. nr [...] do rozpatrzenia według właściwości Zarządowi Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. W uzasadnieniu postanowienia Starosta wskazał, że nie ma kompetencji do podejmowania decyzji co do wysokości składki należnej od Skarżącego, gdyż zasady ustalania składek należą do Spółki Wodnej.
Skarżący uznał, że Starosta M. pozostaje w bezczynności i złożył skargę na tę bezczynność zarówno do Wojewody P. (dnia [...].02.2004r.), do Marszałka Województwa P. (dnia [...].11.2005r.), jak też do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (zażalenie z dnia [...].10.2006r.).
W ocenie Sądu Skarżący wyczerpał środki odwoławcze w świetle art. 37 kpa w związku z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. pismem z dnia [...].11.2006r. skierowanym do Skarżącego uznało, że zażalenie na bezczynność Starosty M. w trybie art. 37 § 1 kpa nie może mieć zastosowania, ponieważ uprawnienia nadzorcze starostów w stosunku do spółek wodnych nie należą do kategorii indywidualnych spraw, podlegających reżimowi kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ujętego w taki sposób uważając, że istnieje bezczynność Starosty M., a wynika ona właśnie z braku realizacji przez Starostę jego uprawnień nadzorczych nad Spółką Wodną "J." w K. Zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 18.07.2001r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 239 poz. 2019) nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych sprawuje starosta.. Nadzór ten nie ogranicza się jedynie do badania przez starostę zgodności z prawem podjętych uchwał przez organy spółki, o czym stanowi art. 179 w/w ustawy, lecz dotyczy (z mocy art. 178) bieżącej kontroli działalności spółek wodnych również pod kątem zgodności ich działania z przepisami prawa. Działalność spółek wodnych jest regulowana przepisami ustawy prawo wodne oraz zapisami uchwalonego statutu.
W myśl § 10 pkt 3 statutu gminnej Spółki wodnej "J." w K., członek Spółki jest uprawniony m.in. do "zgłaszania wniosków i postulatów do organów spółki". Oznacza to, że uprawnione organy Spółki powinny do takich wniosków się ustosunkować. Do zarządu Spółki należy w szczególności przygotowanie wniosków na Walne Zgromadzenie Delegatów i ustalanie wysokości składek (§ 24 pkt 3, 5 statutu).
Z uwagi na uprawnienia nadzorcze Starosty M. w stosunku do Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. Starosta powinien ingerować w prawidłowość wykonywania przez organy Spółki powinności wynikających z przepisów prawa, nie wchodząc w sferę spraw indywidualnych spółki i jej członków.
Skoro więc S. D. zwracał się wielokrotnie o obniżenie jego składek członkowskich, to taki wniosek odłożony ad acta (bez jakiegokolwiek załatwienia) stanowi naruszenie postanowień statutu i ustawy Prawo wodne.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Starosty, iż nie jest on władny podejmować decyzji w kwestii indywidualnej, tj. obniżenia składek Skarżącego zgodnie z jego życzeniem, lecz jest uprawniony do zdyscyplinowania organów Spółki, aby one podjęły w tej kwestii jakąkolwiek decyzję, która stanowiłaby załatwienie wniosku Skarżącego.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w myśl art. 3 § 2 ust. 8 w związku z ust. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaniechanie przez organ podjęcia czynności "dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Przepis ten znalazł zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym właśnie z tej przyczyny, że Starosta nie jest uprawniony do wydawania indywidualnych decyzji i postanowień, których przedmiotem są wewnętrzne stosunki w relacji: spółka wodna – członek spółki wodnej, ale organ ten jest uprawniony do podejmowania czynności z tytułu ogólnie pojętego nadzoru nad działaniem spółki wodnej.
Zgodnie z treścią art. 180 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w przypadku powtarzającego się naruszenia przez zarząd prawa lub statutu, starosta może nawet, w drodze decyzji, rozwiązać zarząd. Nierozpoznanie zaś wniosków i postulatów członków spółki wodnej stanowi niewątpliwie naruszenie zapisów statutu. Skoro władztwo starosty sięga możliwości rozwiązania zarządu w przypadku uporczywego naruszania prawa, to tym bardziej starosta winien podejmować wobec organów spółki wodnej takie działania, by wyeliminować naruszenia prawa już istniejące.
Ponieważ w sprawie niniejszej Starosta M. ograniczył się do przekazywania skarg i wniosków skarżącego Spółce Wodnej "J." w K., nie bacząc na ich załatwienie przez organy Spółki, tym samym Starosta zaniechał sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością Spółki, do czego zobowiązany został z mocy art. 178 ustawy Prawo wodne.
Dlatego też Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność Starosty M., na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał tenże organ, by w ramach sprawowanego nadzoru nad Gminną Spółką Wodną "J." w K. wyegzekwował od organów Spółki sam fakt rozpoznania wniosków Skarżącego, nie wnikając w rezultat załatwienia sprawy.
O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52, 80 złotych.