Uzasadnienie
Skarżąca D. M. zakwestionowała bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. polegającą, w jej ocenie, na nierozpoznaniu merytorycznym jej odwołania. Oświadczyła, że stawiła się w wyznaczonym terminie na posiedzenie Zespołu, jednak nie była w stanie wykonać poleceń lekarza z uwagi na stan zdrowia.
Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2019 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczył D. M. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Odwołała się ona od tego orzeczenia do Zespołu Wojewódzkiego, który rozpoznawał odwołanie na posiedzeniu w dniu [...] października 2019 r., z udziałem strony. Postępowanie odwoławcze zakończyło się zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2019 r. o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania na podstawie § 7 ust. 5 i § 17 oraz § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r., poz. 2027). W zawiadomieniu wskazano, że strona odmówiła poddania się badaniu lekarskiemu, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie odwołania. Zawiadomienie nie zawiera pouczenia. Zostało doręczone stronie w dniu [...] listopada 2019 r.
W dniu [...] grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. wpłynęło pismo D. M. zatytułowane "Skarga na bezczynność", w którym przedstawiła ona własną ocenę sytuacji związaną z posiedzeniem Zespołu w dniu [...] października 2019 r. Oświadczyła, że nie była w stanie, z uwagi na stan zdrowia, poddać się badaniu lekarskiemu, w tym np. położyć się na łóżku i zdjąć butów. Pismo to zostało przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku jako skarga na bezczynność.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarżąca nie poprzedziła skargi wniesieniem ponaglenia.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 grudnia 2019 r. wezwano skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi na bezczynność przez złożenie dowodu wniesienia ponaglenia do właściwego organu – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 14 stycznia 2020 r. W piśmie z dnia 21 stycznia 2020 r. skarżąca wniosła "o potraktowanie wcześniej złożonego pisma jako ponaglenie". Wskazała, że w zawiadomieniu o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania nie została pouczona o środkach zaskarżenia. Do pisma załączyła kserokopię "Skargi na bezczynność", tj. pismo, które w jej ocenie należy potraktować jak ponaglenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na niepoprzedzenie jej ponagleniem.
W sprawach, w których orzekają zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności występuje dualizm właściwości sądów: sądy powszechne są właściwe do rozpoznania odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Dz. U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.); sądy administracyjne są właściwe do orzekania w sprawach ze skarg na bezczynność zespołów (art. 66 ww. ustawy, zgodnie z którym w sprawach nieunormowanych przepisami tej ustawy stosuje się m.in. ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz vide np. wyrok NSA w sprawie I OSK 1451/18, dostępny w Bazie Orzeczeń na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej pismo z dnia [...] grudnia 2019 r. skarżąca zatytułowała jako "Skarga na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności". Pismo skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku za pośrednictwem ww. Zespołu Wojewódzkiego oraz zakwestionowała w piśmie sposób procedowania Zespołu Wojewódzkiego nie zgadzając się także z wynikiem postępowania. Zarówno organ, za pośrednictwem którego pismo wpłynęło do sądu, jak i sąd, zakwalifikowały pismo jako skargę na bezczynność. Istniały ku temu wystarczające i uzasadnione podstawy wyżej wskazane w postaci tytułu pisma czy adresata. Także fakt, że sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności uzasadnia taką kwalifikację. W przypadku bowiem, gdy wobec strony zespół wydał nie orzeczenie merytoryczne, ale wniesione odwołanie pozostawił bez rozpoznania, brak jest podstaw do złożenia środka zaskarżenia do sądu powszechnego.
Ten bowiem rozpoznaje odwołania od orzeczeń merytorycznych (wyżej wskazany art. 66 ustawy), a takim pozostawienie odwołania bez rozpoznania nie jest. W konsekwencji, prawidłowo pismo strony z dnia [...] grudnia 2019 r. zakwalifikowano jako skargę na bezczynność. Wbrew twierdzeniom skarżącej, pismo nie stanowiło ponaglenia, a to z uwagi na jednoznacznie wskazanego adresata i tytuł pisma. Zdaniem sądu, późniejsza zmiana stanowiska skarżącej co do kwalifikacji pisma (ze skargi na bezczynność na ponaglenie) jest sposobem obrony przed odrzuceniem skargi na bezczynność z uwagi na brak ponaglenia. Jednakże taka argumentacja – z wyżej wskazanych powodów – nie może być skuteczna.
Zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do treści art. 37 § 3 pkt 2 K.p.a., ponaglenie wnosi się do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. W przypadku Wojewódzkich Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności ustawa o rehabilitacji zawodowej nie przewiduje organów wyższego stopnia. Roli takich organów nie pełni Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, którego kompetencje określone w art. 6c ustawy o rehabilitacji nie zawierają możliwości wykonania kontroli instancyjnej. Nie pełni takiej roli również Wojewoda, który odwołuje lub powołuje członków Zespołu Wojewódzkiego, ale nie sprawuje nad nim kontroli instancyjnej (art. 6a ust. 4 ustawy).
Możliwość zaskarżenia orzeczenia Zespołu Wojewódzkiego do sądu powszechnego nie jest również kontrolą instancyjną, ale kontrolą sprawowaną przez sąd. Wobec powyższego skarżąca powinna była, przed wniesieniem skargi na bezczynność, skierować ponaglenie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Tego jednak nie uczyniła. W takiej sytuacji skarga na bezczynność podlega odrzuceniu jako przedwczesna i niespełniająca wymagań formalnych przewidzianych w art. 53 § 2b P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Niniejsze orzeczenie sądu nie pozbawia skarżącej prawa do kwestionowania bezczynności Zespołu Wojewódzkiego polegającej na nierozpoznaniu merytorycznym jej odwołania. Ponaglenie może zostać wniesione w każdym czasie. Może to uczynić skarżąca także po otrzymaniu niniejszego postanowienia o odrzuceniu skargi, tym bardziej że nie została pouczona o możliwości kwestionowania bezczynności organu. Następnie uprawniona będzie do wywiedzenia skargi na bezczynność, która również nie jest obwarowana żadnym terminem.