Uzasadnienie
Skargą złożoną za pośrednictwem organu (z datą wpływu do Urzędu Gminy K. – 23.02.2015r.) skarżący P. K. zarzucił Wójtowi Gminy K. bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku z dnia 7 sierpnia 2014r. o udzielenie informacji publicznej o zawieranych przez Gminę od 2012r. do chwili obecnej umowach dotyczących obsługi prawnej gminy, a w przypadku zawierania takich umów, o udostępnienie ich treści. Skarżący podał, że do daty złożenia skargi organ ani nie udostępnił informacji, ani nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie skarżący zastrzegł, że w przypadku udzielenia żądanej informacji po wniesieniu skargi, wnosi o uznanie, że organ pozostawał w bezczynności w dacie jej wniesienia oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wójt Gminy K. w odpowiedzi na skargę podał, że informacja została udzielona skarżącemu w dniu 5.03.2015r. po doręczeniu organowi niniejszej skargi na bezczynność. Powyższe czyni postępowanie sądowe bezprzedmiotowym i uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ dodał, że w dniu 14.08.2014r. poinformował skarżącego, że obsługę prawną Gminy powierzono radcy prawnemu R. P., który nie wyraził zgody na udostępnienie umowy i dlatego jej nie wysłano. Brak ten uzupełniono dopiero 5.03.2015r. doręczając skarżącemu odpis umowy zawartej przez Gminę z radcą prawnym z dnia 31.12.2013r. o świadczenie pomocy prawnej. Z uwagi na fakt, że skarżący nie poniósł szkody z tytułu opóźnienia w udzieleniu informacji, organ wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania sądowego. Organ podniósł, że skarżący wraz ze swoim pełnomocnikiem uczynili z wnoszenia skarg na bezczynność organów w zakresie udostępnienia informacji publicznej, źródło dochodów, bowiem nie mają żadnego interesu prawnego i faktycznego w żądaniu takich informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Pomimo udzielenia skarżącemu informacji publicznej przed terminem rozprawy sądowej, Sąd nie mógł umorzyć w całości postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Obecne brzmienie przepisu art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącego podstawę orzekania przez sąd przy uwzględnianiu skargi na bezczynność organu, nakłada na sąd obowiązek nie tylko zobowiązania bezczynnego organu do załatwienia sprawy, ale również wypowiedzenia się, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011r. Nr 34, poz. 173) sądy administracyjne z mocą od 17 maja 2011r. zostały wyposażone w kompetencję do stwierdzania, czy bezczynność organu (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ze stwierdzeniem przez sąd rażącego naruszenia prawa bezczynnością organu (lub przewlekłym prowadzeniem postępowania) wiąże się szczególna odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych za rażące zaniedbania.
Dochodzenie tej odpowiedzialności otwiera dopiero orzeczenie właściwego sądu kwalifikujące okoliczności danej sprawy do rażąco naruszających prawo. Stąd mimo, iż w zasadniczej części orzekanie o bezczynności organu, po usunięciu stanu bezczynności, staje się rzeczywiście bezprzedmiotowe, to bezprzedmiotowym nie stanie się kwestia oceny charakteru zaistniałej bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wypowiedział się w kwestii takiej wykładni art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która nie prowadzi do pozbawiania strony możliwości dochodzenia odszkodowania za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji a tym samym wykładni, która nie wypacza sensu zmian wprowadzonych do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższą wypowiedź ujął w tezie wyroku z dnia 26 lipca 2012r. sygn. II OSK 1360/12 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdzającej wprost, że "wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przytoczona wyżej teza wyroku NSA znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu skargi na bezczynność organu w załatwianiu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W postępowaniu przed sądem administracyjnym taka skarga podlega bowiem rozpoznaniu przy stosowaniu art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że skarżący nie cofnął skargi, Sąd musiał się wypowiedzieć w sprawie merytorycznie w części objętej wyrokowaniem. Bezprzedmiotowe w sprawie stało się bowiem jedynie zobowiązanie organu do załatwienia wniosku strony o udzielenie żądanej informacji publicznej skoro ta została skarżącemu udostępniona po wniesieniu skargi. W tym zakresie Sąd kierując się treścią art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o umorzeniu postępowania sądowego. Udzieleniem informacji organ potwierdził, że informacja o zakresie obsługi prawnej gminy, mieściła się w przedmiotowo – podmiotowym zakresie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014r. poz. 782). Taka ocena wniosku strony nie nasuwa wątpliwości sądu, co do jej zgodności z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Udzielenie informacji powinno było nastąpić w terminie wskazanym w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynoszącym – co do zasady – 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej oznacza, że podmiot ten pozostaje w bezczynności (vide: wyrok NSA z dnia 24 maja 2006r. sygn. I OSK 601/05,Lex nr 236545). W okolicznościach niniejszej sprawy załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej nastąpiło po upływie ustawowych 14 dni. Odpowiedź organu udzielona skarżącemu w dniu 14.08.2014r. nie była pełna informacją publiczną, gdyż odmawiała udostępnienia treści umowy zawartej przez Gminę z radcą prawnym. Oceniając charakter bezczynności Sąd uznał, że nie można jej przypisać cechy rażącego naruszenia prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych.
Każda bowiem bezczynność jest naruszeniem prawa, co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przyjęcie odmiennego stanowiska pozbawiałoby racjonalności przepisu art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazującego wartościowanie naruszenia prawa stanem bezczynności czy przewlekłości postępowania. W okolicznościach tej sprawy zważywszy, że Wójt Gminy K. udzielił częściowo informacji w terminie 7 dni od wpływu żądania skarżącego, będąc jednak w błędnym przekonaniu, że brak zgody radcy prawnego nie pozwala na przesłanie umowy, Sąd uznał, że bezczynność nie nosiła cechy rażącego naruszenia prawa.
Obciążenie organu kosztami postępowania sądowego jest następstwem uwzględnienia słuszności skargi przez sam organ w dacie jej wniesienia przez stronę, co zrównuje wnioskodawcę z pozycją skarżącego opisaną art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Przepis ten stanowi o obowiązku zwrotu kosztów postępowania skarżącemu także w razie umorzenia postępowania sądowego z przyczyny określonej art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty postępowania sądowego złożył się wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego strony przed sądem według stawek przewidzianych w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). zwrot kosztów obejmuje: 100zł. – wpis sądowy, 240zł. – zastępstwo prawne i 17zł. – opłatę skarbową od pełnomocnictwa.
Końcowo należy wyjaśnić organowi, że jego sugestie dotyczące braku interesu faktycznego i prawnego w żądaniu w/w informacji przez skarżącego i wnoszenia skarg w celu generowania zwrotu kosztów, są być może słuszne (świadczy o tym wnoszenie analogicznych skarg do tutejszego Sądu). Jednakże, brak wymogu uzasadnienia żądania informacji publicznej przez wnioskodawcę w świetle art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz brak instrumentu prawnego, który pozwoliłby Sądowi na odstąpienie od zasądzania kosztów nakazuje ocenić wniesioną skargę, jako zgodną z literą prawa.