Uzasadnienie
Dnia 22 lutego 2005 r. K. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę, w której wniósł "o stwierdzenie bezczynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z." w sprawach dotyczących złożonych przez Skarżącego do organu szeregu wniosków o przyznanie pomocy społecznej, w tym wniosku z dnia 1 czerwca 2004 r. Skarżący wyjaśnił, że "złożył wniosek o przyznanie o pomocy zgodnie z art. 36 ustawy". Złożył też skargę na bezczynność Burmistrza Z. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 11 maja 2005 r. organ wyjaśnił, że wniosek K. M. z dnia 1 czerwca 2004 r. został rozpatrzony dwoma decyzjami: z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego od czerwca do sierpnia 2004 r. w wys. 73,96 zł; a także z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, środków czystości oraz leków w wys. 80,00 zł. Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – powoływanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa – art. 149 p.p.s.a. Natomiast skarga nieuzasadniona podlega oddaleniu – 151 p.p.s.a.
W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, że w złożonym do Sądu piśmie datowanym na 21 lutego 2005 r. K. M. zaskarżył bezczynność organu administracyjnego w kilku sprawach związanych ze składanymi przez niego wnioskami o przyznanie mu pomocy społecznej. Po rozdzieleniu tych skarg przez Przewodniczącego Wydziału przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na bezczynność organu w sprawie wszczętej z wniosku K. M. z dnia 1 czerwca 2004 r. o przyznanie mu zasiłku zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej.
Bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przez organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. W świetle przepisu art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – powoływanej dalej w skrócie k.p.a., przez "załatwienie sprawy administracyjnej" należy rozumieć wydanie decyzji kończącej postępowanie, chyba że przepisy tego kodeksu stanowią inaczej.
W przepisach art. 35 § 1 – 5 k.p.a. ustawodawca przyjął, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy przez organ I instancji wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
W niniejszej sprawie – w świetle przedstawionych przez organ administracyjny dokumentów - postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku K. M. z dnia 1 czerwca 2004 r. zostało zakończone doręczeniem wnioskodawcy dwóch decyzji: z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego od czerwca do sierpnia 2004 r. w wys. 73,96 zł; a także z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu żywności, środków czystości oraz leków w wys. 80,00 zł. Na czas trwania tego postępowania wpływ miało między innymi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jak też wyznaczenie stronie terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.
Faktem jest, że we wspomnianym wniosku z dnia 1 czerwca 2004 r. K. M. zwrócił się o przyznanie mu pomocy zgodnie z przepisem art. 36 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w którym ustawodawca wymienił kilkanaście rodzajów świadczeń z pomocy społecznej. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ administracyjny wyjaśnił jednak, że K. M. był w trakcie postępowania wzywany do sprecyzowania swych potrzeb. Wobec biernej w tym zakresie postawy K. M. organ administracyjny dokonał wyboru form i zakresu przyznanej wnioskodawcy pomocy społecznej. W obu wydanych w tym zakresie decyzjach organ zaznaczył, że stanowią one załatwienie wniosku strony z dnia 1 czerwca 2004 r. Doręczenie tych decyzji stronie zakończyło więc całe prowadzone w tej sprawie postępowanie administracyjne. Nie występuje zatem w tej sprawie stan bezczynności organu administracyjnego. Jeżeli natomiast K. M. jest niezadowolony ze sposobu załatwienia jego wniosku z dnia 1 czerwca 2004 r., winien to wyrazić w przysługujących mu środkach zaskarżenia od wydanych decyzji.
Ponadto, jeżeli w ocenie strony postępowania administracyjnego brak jest w decyzji administracyjnej rozstrzygnięcia - pozytywnego bądź negatywnego – odnośnie niektórych jej żądań, może ona - stosownie do art. 111 § 1 k.p.a. – żądać od organu uzupełnienia decyzji. Dopiero, gdy po złożeniu żądania uzupełnienia decyzji właściwy organ nie rozstrzygnie tego żądania w ustalonym w przepisach prawa terminie, oraz po wyczerpaniu środków przewidzianych w art. 37 k.p.a., strona może skarżyć bezczynność tego organu (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 1995 r., sygn. akt IV SAB 45/95, opubl. ONSA 1996, Nr 4, poz. 166).
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się bezczynności organu
I instancji, dlatego też na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. Należy także wyjaśnić, że strony postępowania sądowego same ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, do których między innymi należą koszty dojazdu do sądu - art. 199 p.p.s.a. Tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw – art. 200 p.p.s.a. Wobec oddalenia w tej sprawie skargi K. M. nie mógł być też uwzględniony wniosek Skarżącego o zwrot poniesionych przez niego kosztów przejazdu do Sądu.