Uzasadnienie
W złożonym w sprawie niniejszej wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 września 2013 r. skarżący C. S. wniósł o wyłączenie referendarza sądowego Tomasza Oleksickiego od orzekania w przedmiocie tego wniosku. Wywiódł, że wskazany referendarz kilka razy odmówił przyznania mu prawa pomocy, nie wskazując podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia. Tymczasem Sąd Rejonowy w B. przyznał mu pomoc prawną, na dowód czego załączył kserokopię postanowienia sądu powszechnego w sprawie XI C [...].
W dniu 12 września 2013 r. referendarz złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie (k. 502).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek podlegał oddaleniu.
W rozdziale 5 działu 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., uregulowano instytucję wyłączenia sędziego. W art. 24 § 1 p.p.s.a. wskazano natomiast, że przepisy rozdziału 5 działu 1 stosuje się odpowiednio także do wyłączenia referendarza sądowego. Oznacza to, że rozpoznanie wniosku skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego powinno nastąpić, podobnie jak wniosku o wyłączenie sędziego, na podstawie art. 18 i art. 19 p.p.s.a. - poprzez ich odpowiednie zastosowanie.
Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wyłączenia referendarza sądowego z mocy ustawy (art. 18), sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez referendarza, którego wniosek o wyłączenie dotyczy.
W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności musi istnieć rzeczywiście, a nie mieć charakter wyłącznie potencjalny. Dla skuteczności wniosku o wyłączenie nie wystarczy zatem wskazanie, iż strona podejrzewa stronniczość referendarza lub też że w jej oczach utracił on wiarygodność, jeśli nie znajduje to potwierdzenia w obiektywnych okolicznościach. Zdaniem składu orzekającego wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie uzasadnia zarzucanie referendarzowi rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy z naruszeniem przepisów postępowania. Nie wniosek o wyłączenie jest bowiem środkiem kwestionowania orzeczeń referendarza w przedmiocie przyznania prawa pomocy, ale sprzeciw przysługujący od takiego orzeczenia.
Uwzględniając powyższe uwagi stwierdzić należy, że argumentacja wniosku skarżącego nie wskazuje na istnienie po stronie referendarza sądowego okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie. Zarzuty o niewskazywaniu przez referendarza podstawy prawnej dotychczas wydanych postanowień, w których rozpoznał negatywnie wnioski strony o przyznanie prawa pomocy, nie stanowią okoliczności podważającej wiarygodność orzecznika. Są to zarzuty odnoszące się do merytorycznej poprawności postanowień referendarskich, która może być kwestionowania sprzeciwem, a nie wnioskiem o wyłączenie (co wyżej wyjaśniono). Podobnie okoliczność uzyskania przez skarżącego pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed sądem powszechnym nie przesądza o przyznaniu prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym ocena sytuacji majątkowej strony dokonywana jest odrębnie i niezależnie.
Zauważyć również trzeba, że referendarz złożył oświadczenie o braku po jego stronie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności.
Skład rozpoznający przedmiotowy wniosek o wyłączenie referendarza nie stwierdził również z urzędu w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 § 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a. (iudex inhabilis). Nie może być taką okolicznością orzekanie przez wnioskowanego do wyłączenia referendarza w innych sprawach skarżącego, bowiem fakt ten nie odpowiada żadnej z przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. (vide postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 13 września 2013 r., II SA/Bk 193/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).
Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 19 w związku z art. 24 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.