Uzasadnienie
Wnioskodawca – J. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 30 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż w okresie od [...] lutego 2006 r. do [...] marca 2007r. przebywał na internacji w SPP ZOZ w Ch. W tym czasie prowadzone przez skarżącego gospodarstwo uległo znacznemu zaniedbaniu – nie zostały skoszone łąki, pola nie były nawożone, dalsze straty przyniosła susza, zebrane plony wystarczyły zaledwie na paszę dla zwierząt i materiał siewny. Skarżący oświadczył, że jedynym przychodem uzyskiwanym z prowadzonego obecnie gospodarstwa rolnego jest dochód ze sprzedaży mleka w wysokości około 100 zł miesięcznie.
Ponadto otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 370 zł. Środki finansowe pozostałe jego dyspozycji wynoszą 302,48 zł miesięcznie. Wnioskodawca podkreślił, iż nie ma możliwości poszukiwania innych źródeł dochodu z uwagi na podjęte leczenie środkami psychotropowymi (k. 18). Wskazał, że rodzina udzieliła mu kredytu w łącznej wysokości 4.000 zł na wynagrodzenie adwokata występującego w dwóch sprawach, przed Sądem Rejonowym w B. i Sądem Rejonowym w S.– w celu szybszego zwolnienia z internacji. Skarżący oświadczył ponadto, że razem z nim mieszka jego matka I. B., która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w osobie referendarza sądowego przyznał skarżącemu J. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 30 złotych. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, iż sytuacja materialna skarżącego, w tym niskie dochody, straty powstałe w związku z pobytem w zakładzie psychiatrycznym oraz brak, oszczędności, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów w kwocie powyżej 30 złotych.
Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył Burmistrz S. W uzasadnieniu organ podniósł, że sytuacja materialna i dochodowa wnioskodawcy została wyjaśniona wybiórczo, bowiem Sąd nie wziął pod uwagę faktu, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 24,7523 ha, z czego 3,73 ha zajmują lasy. Wchodzące w jego skład grunty rolne mają bardzo wysoką klasę, co przekłada się na wysoki roczny dochód z gospodarstwa, tj. 18 213,97 zł, a w dalszej kolejności wysoki roczny podatek, który w 2007 roku wyniósł 914 zł. Podatek ten skarżący uiścił w całości, co zdaniem organu, potwierdza, że nie ma on obecnie żadnych kłopotów z płynnością finansową.
Ponadto z uwagi na wielkość gospodarstwa, p. B. otrzymuje wysokie dofinansowanie z tytuł płatności unijnych do gruntów. Za rok 2006 otrzymał od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłaty w kwocie 12.111,20 zł, co z całą pewnością poprawiło jego sytuację finansową. Dodatkowo organ wskazał, iż w czasie pobytu skarżącego na internacji w SPP ZOZ w Ch., należące go niego grunty rolne zostały zasiane przez sąsiadów, co potwierdziła matka skarżącego – I. B., ponadto w S. mieszkają dwaj bracia skarżącego, którzy w czasie jego nieobecności byli w stanie zająć się gospodarstwem. Burmistrz S. zakwestionował także, jakoby p. B. prowadził oddzielne od matki - gospodarstwo domowe, wskazując, że mieszkają razem w jednym domu, p. I. B. ma 76 lat i jest osobą chorą. Wobec powyższych okoliczności uzyskiwaną przez matkę skarżącego emeryturę w kwocie 898,89 zł należałoby wliczyć do gospodarstwa domowego J. B. i I. B. J. B. ustosunkowując się do treści sprzeciwu podał, że wniosek o dopłaty za 2007 rok został złożony przez niego w ostatnim dniu terminu i do dnia 7 stycznia 2008r. nie otrzymał nawet decyzji w kwestii dopłat za 2007 rok. Jeżeli chodzi zaś o dopłaty za 2006 rok to otrzymał je w maju 2007 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Rozpatrując wniosek J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należy powołać się na treść przepisu art. 245 § 3 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi jednak na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy.
W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia tych kosztów. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione podlega ostatecznie ocenie sądu.
Analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącego wykazała, zdaniem Sądu, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych w kwocie powyżej 30 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego.
Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego - dochód ze sprzedaży mleka oraz otrzymywanej renty w łącznej wysokości 470 zł. Wnioskodawca posiada grunty rolne o pow. 20 ha, las o pow. 3,73 ha, dom o pow. 70 m² i maszyny rolnicze - 12 sztuk. W okresie od [...] lutego 2006 r. do [...] marca 2007 r. J. B. przebywał na internacji w SPP ZOZ w Ch. Powyższy fakt spowodował, że prowadzone przez niego gospodarstwo rolne uległo znacznemu zaniedbaniu. Pomimo, że pola zostały "zasiane", czego – wbrew stanowisku organu – skarżący nie kwestionował, to jednak brak odpowiednich nawozów skutkował małymi zbiorami. Fakt, iż bracia skarżącego zamieszkują w tej samej miejscowości i mogli zająć się gospodarstwem podczas internacji, też nie dowodzi jeszcze, że gospodarstwo było w tym czasie należycie prowadzone i przynosiło dochód.
Środki finansowe, które pozostają do dyspozycji skarżącego wynoszą 302,48 zł miesięcznie, kwota ta została przeznaczona na wydatki związane m.in. z zakupem zniczy, kwiatów oraz pokryciem kosztów sądowych w wysokości 80 zł i kosztów dojazdu do sądów i adwokatów w B. W maju 2007 roku skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej z Unii Europejskiej w kwocie 12.111,20 zł, jednak, jak podał, w celu przystosowania gospodarstwa do wymogów Unii Europejskiej był zmuszony (pod rygorem utraty dopłat do produkcji rolnej) doprowadzić bieżącą wodę i wybudować szambo – co łącznie kosztowało 5.400 zł, pozostałe środki skarżący przeznaczył na wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego – opłaty, podatki, składki ubezpieczeniowe, zakup: nawozów, środków ochrony roślin, części, paliwa, koszty napraw (oświadczenia skarżącego złożone w sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem: sygn. akt II SA/Bk 723/07; II SO/Bk 18/07; II SA/Bk 227/07; II SA/Bk 646/07; II SA/Bk 561/07).
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności, a przede wszystkim – niskie dochody, straty powstałe w związku z ponad rocznym pobytem w zakładzie psychiatrycznym oraz brak oszczędności należy stwierdzić, że J. B. spełnia warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 30 zł. Orzeczone zaś zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 30 zł czyni zadość żądaniu wnioskodawcy określonym w rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Dodatkowym argumentem przemawiającym za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie jest jego stan zdrowia. Jak wynika ze złożonego oświadczenia J. B. jest osobą niepełnosprawną i ma orzeczoną niezdolność do pracy zarobkowej. Z uwagi zaś na konieczność przyjmowania leków psychotropowych ma zakłócenie sprawności psychoruchowej, co uniemożliwia mu poszukiwania dodatkowych źródeł dochodu. Powyższe wskazuje na ograniczone możliwości podjęcia pracy lub innego zajęcia. Wnioskodawca mieszka z matką, ale jak podał we wniosku nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, a jej stan majątkowy nie jest mu znany, poza tym, że utrzymuje się z emerytury.
Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.