Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 grudnia 2012 r. zostało przyznane skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M. W. w przedmiocie zarzucanej Wójtowi Gminy bezczynności oraz przyznał radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie z tytułu udzielonej pomocy prawnej.
Postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy przyznał ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu K. J. wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzoną opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo radcy prawnemu K. J. i Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla skarżącej nowego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego J. J. Pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji i została ona rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 lutego 2014 r.. Na rozprawie obecny był pełnomocnik skarżącej.
Pismem z 14 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 150% stawki minimalnej przewidzianej w rozporządzeniu, jak również kwoty 460,08 zł tytułem kosztów dojazdu pełnomocnika na rozprawę kasacyjną do siedziby NSA. Oświadczył, że koszty te nie zostały w żadnej części opłacone.
Uzasadniając wniosek wskazał pełnomocnik, że w niniejszej sprawie sporządził zarówno skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, jak i odpowiedź na skargę kasacyjną Wójta Gminy. Uzasadniając wniosek o zwrot wydatków związanych z udziałem w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przedłożył rachunek za bilet lotniczy na trasie Gdańsk-Warszawa oraz koszty dojazdu taksówką z lotniska do siedziby NSA i powrotu na lotnisko.
W sprawie referendarz sądowy zważył, co następuje
Stosownie do brzmienia art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 – dalej rozporządzenie) w § 15 wprowadziło zasadę, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a, b, c i d rozporządzenia ustalone zostały stawki minimalne za konkretne czynności procesowe w drugiej instancji postępowania przed sądem administracyjnym. Przepis ten przewiduje odpowiednie stawki za: sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, bądź tylko udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Obowiązujące unormowanie kwestii opłacania zastępstwa procesowego wykonywanego przez radcę prawnego na zasadzie prawa pomocy z urzędu nie przewiduje wynagrodzenia dla adwokata za sporządzenie i przesłanie do sądu administracyjnego odpowiedzi na skargę kasacyjną, ale uzależnia je od udziału w rozprawie. W sprawie wyznaczony dla strony skarżącej radca prawny wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Dlatego zastosowanie w sprawie znajduje § 18 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia, zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
Z uwagi na fakt, że w sprawie radca prawny występujący na posiedzeniu jawnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sporządził i wniósł skargę kasacyjną a nie prowadził sprawy w drugiej instancji, jego wynagrodzenie należało określić na poziomie 100% stawki minimalnej, czyli w wysokości 240 zł.
Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ stawka podatku od towarów i usług wynosi 23%, podatek, o który podwyższeniu podlega wynagrodzenie adwokata, wynosi w sprawie 55,20 zł.
Reasumując, referendarz sądowy postanowił przyznać ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 295,20 zł. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zawarte zostało w punkcie 1 sentencji postanowienia.
Z kolei wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie kosztów postępowania w zakresie przekraczającym ww. kwotę, tj. żądanie zwrotu kosztu dojazdu na posiedzenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest bezzasadny. Zauważyć należy, że przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia przewiduje podwyższoną stawkę opłaty za zastępstwo procesowe jaką należy przyznać pełnomocnikowi z urzędu, który weźmie udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i sporządził oraz wniósł skargę kasacyjną. Uregulowanie to winno się interpretować w ten sposób, że podwyższona stawka opłaty rekompensować ma koszty poniesione przez pełnomocnika w zakresie udziału w rozprawie.
Natomiast w przypadku, gdy wiadomo, że koszty te (np. z uwagi na odległość kancelarii pełnomocnika od siedziby Sądu) będą wyższe niż przewidziane w rozporządzeniu wynagrodzenie, racjonalne powinno być rozważenie przez takiego pełnomocnika możliwości wyznaczenia pełnomocnika substytucyjnego, który wykonuje zawód adwokata w miejscowości, gdzie ma siedzibę Sąd rozpoznający sprawę. Ponieważ występujący w sprawie radca prawny J. J. zdecydował się z takiej możliwości nie korzystać, za niedopuszczalne uznał referendarz sądowy obciążanie Skarbu Państwa skutkiem tej decyzji w postaci ponoszenia kosztów przejazdu pełnomocnika do siedziby sądu administracyjnego drugiej instancji.
Dodatkowo, nawet jeśli teoretycznie przyjąć, że koszt dojazdu na posiedzenie był wydatkiem związanym z wykonywaniem czynności pomocy prawnej, to zgodnie z przepisami rozporządzenia wydatek taki musiałby spełniać przesłankę "niezbędności". W ocenie referendarza sądowego wydatek na dojazd pełnomocnika z Gdańska na rozprawę w Warszawie mimo, że istnieje możliwość wykonania ciążącego na pełnomocniku ustanowionym z urzędu obowiązku świadczenia pomocy prawnej w drodze ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego prowadzącego kancelarie w siedzibie Sądu (Warszawa), nie spełnia warunku niezbędności.
Dla tych powodów referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskowanych kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ponad wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie oraz udział rozprawie przed Naczelnym Sądem, o czym orzekł w pkt 2. sentencji postanowienia.
Postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu znajduje oparcie w wyżej wskazanych przepisach prawa oraz w art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.