Uzasadnienie
Stowarzyszenie, reprezentowane przez W. P., wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność A. w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 listopada 2020 r. poinformowano W.P. oraz skarżące Stowarzyszenie, że nie może reprezentować strony skarżącej z uwagi na niespełnienie wymogów art. 35 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji, wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi znajdującej się w aktach sprawy bądź nadesłanie skargi zawierającej własnoręczny oryginalny podpis osoby upoważnionej do reprezentowania skarżącego Stowarzyszenia, a także o nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia (wraz z imienną listą członków Stowarzyszenia) upoważniającej W. K. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Dodatkowo, na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 27 listopada 2020 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Zarówno pismo informacyjne, jak i wezwanie wysłano za pomocą środków komunikacji elektronicznej na wskazany adres elektroniczny W. P. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia pisma zostały doręczone w dniu 30 listopada 2020 r. (vide: k. 104 akt sądowych). Zatem termin do wykonania zarządzenia Sądu upływał w dniu 7 grudnia 2020 r.
W odpowiedzi, pismem z dnia 30 listopada 2020 r. W. P. wyjaśnił, że, w jego ocenie, spełnia wymogi z art. 35 § 2 p.p.s.a., ponieważ jest członkiem skarżącego Stowarzyszenia. W piśmie z dnia 1 grudnia 2020 r. W. P. podtrzymał powyższe stanowisko dodatkowo wyjaśniając, że członek Stowarzyszenia, upoważniony do reprezentowania ma prawo być pełnomocnikiem przed sądem administracyjnym. Do pisma załączono skan zaświadczenia wydanego przez przedstawiciela skarżącego Stowarzyszenia potwierdzającego, że od dnia 1 września 2020 r. W. P. jest członkiem tego Stowarzyszenia, a od dnia 7 października 2020 r. posiada upoważnienie do reprezentowania Stowarzyszenia.
Ponadto, do pisma załączono skan upoważnienia z dnia 7 października 2020 r. do reprezentowania skarżącego Stowarzyszenia przez W. P. przed wszystkimi organami, w tym sądami, podpisane przez przedstawiciela Stowarzyszenia W. K. W uzupełnieniu odpowiedzi, pismem z dnia 16 grudnia 2020 r. W. P.przesłał regulamin Stowarzyszenia, zgodnie z którym przedstawiciel wyznacza członka Stowarzyszenia do reprezentowania Stowarzyszenia (pkt 22.5). Przedłożono również skan zaświadczenia Starosty z dnia 25 lutego 2020 r. potwierdzającego, że Stowarzyszenie jest wpisane do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z pkt 5 zaświadczenia Stowarzyszenie reprezentuje przedstawiciel – W. K., natomiast w myśl pkt 6 Stowarzyszenie jest reprezentowane przez przedstawiciela.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 17 grudnia 2020 r. wezwano pełnomocnika Stowarzyszenia do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia (wraz z imienną listą członków Stowarzyszenia) upoważniającej W.P. do reprezentowania skarżącego Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, a także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie doręczono pełnomocnikowi pocztą elektroniczną ePuap w dniu 21 grudnia 2020 r. (vide: Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 137 akt sądowych) oraz za pomocą Poczty Polskiej w dniu 17 grudnia 2020 r. (vide: zwrotne poświadczenie odbioru, k. 138 akt sądowych).
W dniu 23 grudnia 2020 r. uiszczono wpis sądowy. Pismem z tego samego dnia W. K. przesłał: listę członków Stowarzyszenia według stanu na 3 lutego 2020 r. (7 osób, nieobejmujący W.P.), pełnomocnictwo oraz upoważnienie z dnia 22 grudnia 2020 r. dla W. P. do reprezentowania skarżącego Stowarzyszenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. II SAB/Gd 116/20 (dokument, którego kopię przesłano, nie zawierał podpisu, lecz wskazanie, że pochodzi od przedstawiciela Stowarzyszenia W. K.), regulamin Stowarzyszenia, skargę z dnia 9 listopada 2020 r. ze wskazaniem, że podpisana została przez przedstawiciela Stowarzyszenia – W. K., ale bez jego podpisu, kopię uchwały nr [..] dotyczącą wybrania W.K. na przedstawiciela Stowarzyszenia, nowe zaświadczenie Starosty z dnia 21 grudnia 2020 r. potwierdzające, że wpisane do ewidencji Stowarzyszenie jest reprezentowane przez przedstawiciela – W.K.
Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie Sądu W. K. wyjaśnił, że w jego ocenie, żądanie Sądu do przedłożenia uchwały wykracza poza granice prawa, ponieważ 5 z 7 członków Stowarzyszenia podjęło uchwałę o wyborze W. K. na przedstawiciela i upoważnienia go do reprezentowania Stowarzyszenia. Z kolei, w oparciu o regulamin, przedstawiciel, tj. osoba uprawniona, wybrała W. P. na przedstawiciela i pełnomocnika Stowarzyszenia. Wobec czego, zdaniem przedstawiciela, nie ma konieczności zwoływania walnego zgromadzenia, zwłaszcza w okresie pandemii. Wszystkie dokumenty przesłane do Sądu drogą elektroniczną zostały również nadane w placówce pocztowej w dniu 23 grudnia 2020 r. w formie dokumentów własnoręcznie podpisanych i wpłynęły do Sądu w dniu 22 grudnia 2020 r.
Również W. P. pismem z dnia 23 grudnia 2020 r. przesłał do Sądu te same dokumenty co W. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie.
Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, przy czym na mocy art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.
Ponadto, jak wynika z art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Zarówno nieprzedłożenie pełnomocnictwa, jak i niewykazanie umocowania do podpisania pełnomocnictwa w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej stanowią braki formalne skargi.
Z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym. Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2261), zwanej dalej p.o.s., uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości prawnej. Stowarzyszenie takie powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez organ nadzorujący właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia zwykłego (art. 40a ust. 1 oraz art. 40 ust. 5 p.o.s.). Stowarzyszenie zwykłe może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane a każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem (art. 40 ust. 1a i 1b zd. 1 p.o.s.).
Dokumentem regulującym powstanie stowarzyszenia zwykłego jest regulamin działalności, określający w szczególności jego nazwę, cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę, przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności, sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego (art. 40 ust. 2 p.o.s.). Istnieje możliwość wyłonienia zarządu stowarzyszenia zwykłego, o ile w regulaminie działalności zostanie określony tryb jego wyboru oraz uzupełniania składu, kompetencje, warunki ważności jego uchwał oraz sposób reprezentowania stowarzyszenia zwykłego, w szczególności zaciągania zobowiązań majątkowych (art. 40 ust. 3 p.o.s.).
Analiza przepisów Rozdziału 6 p.o.s., zwłaszcza art. 43 pkt 1 prowadzi do wniosku, że skoro do stowarzyszenia zwykłego nie stosuje się art. 10 i 11 p.o.s. to oznacza, że stowarzyszenie takie nie posiada organów. Regulamin stowarzyszenia wskazuje jedynie, że stowarzyszenie posiada przedstawiciela, który go reprezentuje, ale przedstawiciel nie jest jego organem.
Sąd w pełni aprobuje ukształtowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym stowarzyszeniu zwykłemu jako podmiotowi prawa (jednostce) przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, lecz legitymację procesową (zdolność do czynności procesowych) posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Natomiast przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków takiego stowarzyszenia. Źródłem takiego upoważnienia nie może być regulamin, jako dokument statuujący tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (zob. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2020 r., II OSK 1650/18, niepubl., wraz z przytoczonym tam orzecznictwem, z dnia 12 lutego 2018 r., II OSK 1157/17, z dnia 22 lutego 2017 r., II OSK 1445/15, postanowienie NSA z dnia 9 września 2020 r., II OZ 567/20, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności (art. 41a ust. 2 p.o.s.). Powyższe oznacza, że w kwestii reprezentowania stowarzyszenia zwykłego należy rozróżnić dwie sytuacje, tj. bieżące reprezentowanie stowarzyszenia przez jego przedstawiciela lub zarząd oraz podejmowanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, tworząc jedynie przykładowy, otwarty katalog takich czynności w art. 41a ust. 3 p.o.s., wśród których nie wymienił wniesienia skargi do sądu administracyjnego i udzielenia pełnomocnictwa do dokonania tej czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto jednak, że wniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi zalicza się do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (tak NSA w wyroku z dnia 16 grudnia 2020 r., II OSK 1650/18).
W konsekwencji, przyjąć należało, że przedstawiciel Stowarzyszenia mógłby działać w niniejszej sprawie w jego imieniu, w tym wnieść skargę bądź udzielić pełnomocnictwa do dokonania tej czynności innej osobie, ale na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia, a nie tylko na podstawie powierzonej mu funkcji przedstawiciela (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 r., II OZ 105/17, II OZ 107/17, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego, wbrew stanowisku przedstawiciela skarżącego Stowarzyszenia –W. K., jego wybór przez członków Stowarzyszenia na przedstawiciela nie legitymował go do wniesienia skargi, ani do upoważnienia pełnomocnika W. P. do dokonania tej czynności w imieniu Stowarzyszenia, o czym Stowarzyszenie było informowane.
W tej sytuacji, skargę podpisaną w imieniu Stowarzyszenia przez W. P., Sąd uznał za zawierającą brak formalny w postaci niewykazania stosownym dokumentem umocowania pełnomocnika, i wezwał go do jego usunięcia poprzez nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia, wraz z imienną listą członków Stowarzyszenia, upoważniającej W. P. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, zakreślonym zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Pomimo upływu tego terminu w dniu 28 grudnia 2020 r., pełnomocnik skarżącego nie przedłożył dokumentów, o które był wzywany. Braku powyższego nie mogło również usunąć złożenie skargi podpisanej przez przedstawiciela Stowarzyszenia – W. K. Niespełnienie przez przedstawiciela ustawowego lub organ albo osobę, o której mowa w art. 28 p.p.s.a., obowiązku wykazania swego umocowania przy pierwszej czynności w postępowaniu, stosownie do treści art. 29 p.p.s.a., stanowi podstawę do odrzucenia skargi, po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia tego braku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (B. Dauter, A. Kabat Andrzej, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LEX/el. 2019).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3, skargę odrzucił, o czym orzekł w pkt 1 sentencji.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w pkt 2 postanowienia Sąd orzekł o zwrocie stronie skarżącej uiszczonego wpisu sądowego od skargi.