Uzasadnienie
H. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty rocznej za użytkowanie polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku z dnia 3 stycznia 2008r. o ustalenie, że aktualizacja opłaty dokonana przez Prezydenta Miasta jest nieuzasadniona. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie. Wyjaśniła nadto, że przed wniesieniem skargi złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie art.37 Kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazując, że bezczynność w tego rodzaju sprawach nie podlega skardze do sądu administracyjnego. Orzeczenie zapadłe w tym postępowaniu nie jest decyzją administracyjną. Czynności podejmowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ramach postępowania aktualizacyjnego nie dotyczą sprawy administracyjnej. Kolegium wyjaśniło przy tym, że w sprawie wniosku skarżącej z dnia 3 stycznia 2008r. zostało wydane orzeczenie z dnia 29 września 2008r., od którego skarżąca wniosła sprzeciw, skutkiem czego w dniu 23 października 2008r. sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe.
W piśmie z dnia 16 czerwca 2009r. skarżąca stwierdziła, że sprawa bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego podlega kontroli sądu administracyjnego. Skarżąca przyznała, że sprawa aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste podlega końcowo weryfikacji na drodze cywilnoprawnej poprzez skierowanie stosownego wniosku do sądu powszechnego. Przed etapem rozpoznania sprawy przez sąd powszechny ustawodawca kieruje najpierw sprawę do rozpoznania przez samorządowe kolegium odwoławcze. Jedynym środkiem przymuszenia organu administracji do wydania stosownego orzeczenia jest skarga na bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Stosownie do § 2 tego artykułu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi natomiast, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z powyższych przepisów wynika, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna wyłącznie w sprawach, w których wydawane są rozstrzygnięcia podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) stanowi, że właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (ust. 2).
Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wniosek do kolegium składa się na piśmie w dwóch egzemplarzach. Podlega on opłacie skarbowej.
Kolegium wyznacza niezwłocznie termin pierwszej rozprawy, doręczając jednocześnie właściwemu organowi odpis wniosku (ust. 2).
Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty (ust. 3).
Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. (ust.4).
Do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach (ust. 7).
Stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (ust.2).
W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (ust. 3).
Jeżeli sprzeciw dotyczy wyłącznie kosztów postępowania, przepisu ust. 3 nie stosuje się, a właściwy sąd rozstrzyga o kosztach postępowania postanowieniem na posiedzeniu niejawnym (ust. 4).
Z przytoczonych powyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że kontrola zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości należy do sądu powszechnego.
Spór co do wysokości opłaty z tytułu ma niewątpliwie charakter cywilnoprawny.
W niniejszej sprawie istotne jest jednakże zdaniem Sądu, że toczące się przed samorządowym kolegium odwoławczym postępowanie kończy się ugodą albo wydaniem orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Orzeczenie to nie może być uznane za decyzję administracyjną, nie jest też żadnym z aktów wymienionych w pkt 2-4a art.3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest to szczególne rozstrzygnięcie, od którego nie przysługuje odwołanie lecz skutkujący utratą mocy tegoż orzeczenia sprzeciw, którego wniesienie jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego. Wskazać przy tym należy, że do postępowania przed kolegium stosuje się tylko niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zaś nie mają do niego zastosowania przepisy dotyczące odwołań i zażaleń.
W konsekwencji powyższego stwierdzić zatem należy, że na orzeczenie wydawane na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. To zaś powoduje, że nie jest również dopuszczalna skarga na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego polegającą na nieropoznaniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę jako niedopuszczalną.