Uzasadnienie
B. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego wniosku skarżąca wskazała, że z powodu samowoli budowlanej znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej, a także musiała opuścić dom. Nadto stwierdziła, że przez przestępstwa samowoli budowlanych w S. i K. oraz niszczenie środowiska utraciła możliwość czerpania pożytków z własnych nieruchomości, które przekazała nieodpłatnie na cele statutowe Fundacji – ochronę zabytków i środowiska z nadzieją ich uratowania dla publicznego użytku.
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, że nie wykazała ona okoliczności uzasadniających jego przyznanie.
B. J. wniosła sprzeciw od wydanego postanowienia, domagając się uwzględnienia jej wniosku. Skarżąca stwierdziła, że odmawiając jej przyznania prawa pomocy, nie kierowano się kryteriami dochodów ani udokumentowanym rzeczywistym brakiem środków finansowych na opłacenie pomocy prawnej tylko przedmiotem postępowania. Wskazała, że w tym samym czasie uzyskała w tutejszym Sądzie pomoc prawną w oparciu o tej samej treści wnioski i te same dokumenty.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie z dnia 16 czerwca 2012 r. utraciło moc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX).
Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W niniejszej sprawie skarżąca domagała się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, a więc w zakresie całkowitym. Zatem rzeczą skarżącej było wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Tym samym, to na niej spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Skarżąca winna była zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
We wniosku skarżąca wskazała jedynie, że z powodu samowoli budowlanej znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej, musiała opuścić dom, a także przekazała nieodpłatnie swoje nieruchomości na cele statutowe fundacji.
W związku z tym skarżąca dwukrotnie była wzywana do złożenia dodatkowych wyjaśnień.
W wykonaniu zarządzenia a dnia 8 maja 2012 r. skarżąca wyjaśniła, że pełną informację majątkową i finansową zawarła we wniosku. Jednocześnie wskazała, że nie posiada odpisów zeznań podatkowych. Nieruchomości są w stanie zagrożenia i praktycznie wyłączone z użytkowania, zostały one przekazane nieodpłatnie Fundacji i z tego tytułu skarżąca nie uzyskuje żadnych przychodów. Oświadczyła, że nie ma żadnych lokat ani oszczędności, a także, że nie przedstawiła stanów bakowych, gdyż nie ma lokat. Wyjaśniła, że ma dwa samochody, przy czym jeden nie jest użytkowany. Sprzeciwiła się przy tym składaniu dodatkowych wyjaśnień i stwierdziła, że naruszy to jej dobra osobiste i poczucie godności.
Zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2012 r. zobowiązano skarżącą do złożenia dokumentów dotyczących ponoszonych przez nią kosztów utrzymania siebie i rodziny ewentualnie złożenia precyzyjnego oświadczenia w tym zakresie.
Skarżąca w piśmie z dnia 28 sierpnia 2012 r. wniosła aby Sąd sam obliczył ile można z kwot otrzymywanych z ZUS przeznaczyć na życie i leczenie oraz z jakich potrzeb zrezygnować. Do pisma dołączyła wyciąg z konta za okres od dnia 18 lipca 2012 r. do 16 sierpnia 2012 r., z którego wynika, że w okresie tym łącznie wpłynęła na konto skarżącej kwota 1409 zł.
W niniejszej sprawie pomimo wezwań Sądu skarżąca nie nadesłała wszystkich dokumentów, jak również nie złożyła wymaganego oświadczenia, które to pozwoliłyby na wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej. Skarżąca powołała się na okoliczności, których istnienia w żaden sposób nie udowodniła. Przede wszystkim zaś nie wiadomo jakie koszty utrzymania skarżąca ponosi. Od tego zaś zależy ocena czy skarżąca nie jest w stanie ponieść w ogóle jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czy wreszcie nie zachodzą żadne przeszkody w ich poniesieniu.
Wskazać przy tym należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie.
Również okoliczność, że w innych sprawach przyznano prawo pomocy nie może uzasadniać przyznania takiego prawa w niniejszej sprawie.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że nie zostały wykazane przesłanki przyznania skarżącej prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani też w zakresie częściowym.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej na podstawie art. 246 § 1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.