Uzasadnienie
W dniu 10 listopada 2022 r. W. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, polegającą na nierozpoznaniu wniesionego przez nią odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 14 września 2022 r., w sprawie świadczenia pieniężnego – gdańskiego bonu żłobkowego.
Zgodnie więc z zarządzeniem z dnia 16 lutego 2023 r., wezwano skarżącą do wskazania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem skargi zwracała się z ponagleniem do właściwego organu.
Przepis art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – zwanej dalej p.p.s.a. stanowi bowiem, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosownie zaś do treści art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei, art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W przypadku skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, od dnia 1 czerwca 2017 r., wyczerpanie środków zaskarżenia następuje więc poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W myśl art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;
- 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Z treści powołanych przepisów wynika więc, że jednym z warunków formalnych, który musi zostać spełniony przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, tj. wniesienie ponaglenia do właściwego organu. Dopiero wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym otwiera skarżącym drogę do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego. Co więcej, skarżący powinien wykazać, że wyczerpał tryb przewidziany dla skargi na bezczynność lub przewlekłość, tj. że wystąpił do organu z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. Ponaglenie jest więc warunkiem formalnym skargi a jego brak powoduje konieczność odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 33/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skarżącej w dniu 20 lutego 2023 r.
W odpowiedzi, w piśmie z dnia 27 lutego 2023 r., skarżąca wskazała, że oficjalne ponaglenie - zatytułowane "ponaglenie" - przesłała w dniu 27 lutego 2023 r. Nadto, wysyłając wniosek do Sądu przesłała go do Kolegium, co w jej ocenie, stanowiło ponaglenie.
W tych okolicznościach, nie ulega wątpliwości, że przed wniesieniem skargi skarżąca nie wniosła wymaganego ponaglenia. Wskazane przez skarżącą w piśmie z dnia 27 lutego 2023 r. pisma nie mogą zostać uwzględnione jako prawidłowe wyczerpanie trybu zaskarżenia, gdyż nie zostały złożone przed wniesieniem przedmiotowej skargi do Sądu.
Z jednoznacznej treści art. 52 p.p.s.a. wynika zaś, że wyczerpanie środków zaskarżenia winno poprzedzać wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Niezłożenie takiego środka prawnego z odpowiednim wyprzedzeniem stanowi brak skargi, skutkujący jej odrzuceniem. Wniesienie ponaglenia winno nastąpić przynajmniej w dniu poprzedzającym dzień złożenia (nadania) skargi (zob. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również, wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia" (por. postanowienia NSA z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1579/15, LEX nr 1773547 i z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3044/15, LEX nr 2100689). Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy.
Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji.
Tym samym, skarżąca nie wypełniła ustawowego obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia, a zatem skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę, o czym orzekł w postanowieniu.