Uzasadnienie
E. H. wniosła w dniu 16 maja 2017 r. skargę na bezczynność A., w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając:
- 1. naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), polegające na nierozpoznaniu w terminie sprawy z wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej,
- 2. naruszenie art. 16 ust. 1 ustawy w związku z art. 17 ust. 1 tej ustawy polegające na niewydaniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, mimo braku przeszkód do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
Wniosła o zobowiązanie spółki A. do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 16 grudnia 2016 r. w terminie 14 dni licząc od dnia wydania wyroku w sprawie, stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia spółce grzywny oraz o zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem opłaty od skargi, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Z uzasadnienia skargi wynika, że pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. skarżąca działająca przez zawodowego pełnomocnika wniosła o udostępnienie A. informacji publicznej dotyczącej infrastruktury przesyłowej składającej się na sieci elektroenergetyczne, zlokalizowane na nieruchomości położonej bbw miejscowości N. (gm. W., pow. [..], woj. [..]), obejmującej działkę o nr ewidencyjnych [..] oraz [..]. We wniosku zażądano udostępnienia informacji publicznej obejmującej:
- 1. wskazanie czy sieci elektroenergetyczne zlokalizowane na nieruchomości stanowią własność spółki A., a w przypadku odpowiedzi negatywnej, wskazanie czy spółce przysługuje jakikolwiek inny tytuł prawny do tych sieci elektroenergetycznych;
- 2. wskazanie kiedy i na jakiej podstawie spółka (względnie jej poprzednicy prawni) nabyła własność lub inny tytuł prawny do sieci elektroenergetycznych zlokalizowanych na nieruchomościach skarżącej;
- 3. wskazanie kiedy i na jakiej podstawie zostały wybudowane sieci elektroenergetyczne zlokalizowane na nieruchomości oraz przedstawienie wszelkich decyzji administracyjnych dotyczących lokalizacji, budowy, oddania do użytkowania lub późniejszej przebudowy sieci;
- 4. wskazanie czy spółka (względnie jej poprzednicy prawni) posiadała i w jaki sposób wykazała posiadanie tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele związane z uzyskaniem pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznych, zgodnie z wymogami prawa budowlanego;
- 5. wskazanie kiedy i w jaki sposób spółka nabyła tytuł prawny do korzystania vvz nieruchomości skarżącej, polegającego na eksploatacji zlokalizowanych na tej nieruchomości sieci elektroenergetycznych;
- 6. wskazanie kiedy i w jaki sposób spółka, ewentualnie poprzednicy prawni spółki (począwszy od dnia powstania sieci) nabyli tytuł prawny do korzystania z nieruchomości skarżącej, polegającego na eksploatacji zlokalizowanych na nieruchomości sieci elektroenergetycznych;
- 7. wskazanie parametrów sieci elektroenergetycznych zlokalizowanych na nieruchomości skarżącej, poprzez określenie m. in. jej nr. ewidencyjnego, wysokości napięcia, długości sieci, wszystkich innych elementów, w tym urządzeń infrastruktury składającej się na sieci elektroenergetyczne;
- 8. wskazanie, jakie działania podejmuje spółka celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania sieci elektroenergetycznych zlokalizowanych na nieruchomości skarżącej;
- 9. wskazanie, z jakiej części nieruchomości skarżącej korzysta spółka celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania sieci elektroenergetycznych;
- 10. wskazanie, jakie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości skarżącej wiążą się z istnieniem na nich sieci elektroenergetycznych, w tym w szczególności:
- - wskazanie, w jakiej minimalnej odległości od sieci elektroenergetycznych możliwa jest swobodna zabudowa, składowanie maszyn i urządzeń lub sadzenie drzew,
- - wskazanie, w jakiej minimalnej odległości od sieci elektroenergetycznych możliwe jest prowadzenie prac budowlanych lub rolnych z wykorzystaniem służących do tego maszyn i urządzeń, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Ponadto, pełnomocnik skarżącej zażądał precyzyjnego określenia wszystkich dokumentów (aktów normatywnych, w tym m. in. decyzji, postanowień, protokołów, uzgodnień i in.) potwierdzających okoliczności, których dotyczą w/w zapytania, oraz o przesłanie kserokopii tych dokumentów stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy.
W odpowiedzi na wniosek spółka w piśmie z dnia 3 stycznia 2017 r. podała, że udzielenie żądanej informacji nastąpi w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia otrzymania przez spółkę pisma, tj. do dnia 28 lutego 2017 r., ze względu na duży zakres wnioskowanych informacji.
Pomimo upływu tego terminu wniosek nie został rozpoznany.
Z uzasadnienia skargi wynika, że według skarżącej spółka jest podmiotowo zobowiązana w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji publicznej w związku z wykonywanymi przez spółkę zadaniami publicznymi. Do tej grupy podmiotów zaliczają się przedsiębiorstwa energetyczne. Natomiast żądane informacje mają, zdaniem skarżącej, charakter informacji publicznej. Pomimo tego jednak spółka nie rozpoznała wniosku skarżącej w żaden sposób przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę A. wniosła o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W ocenie spółki skarżąca nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżania w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. Alternatywnie wniesiono o oddalenie skargi argumentując, że z wniosku skarżącej wynika, że uzyskanie żądanych informacji ma służyć wyłącznie realizacji jej partykularnych interesów, a nie realizacji interesu publicznego. Zgłoszone żądanie pozostaje bowiem w związku z roszczeniami skarżącej o wynagrodzenie. W tym kontekście skarżąca nie zdołała wykazać przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego w celu uzyskania informacji przetworzonej.
Odnosząc się do aspektu podmiotowego spółka twierdzi, że podstawowe znaczenie mają dwa elementy konstruujące obowiązek podmiotu do udostępniania informacji publicznej, tj. czy spełniony jest warunek posiadania pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów oraz realizowanie zadań publicznych. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, były "zadaniami publicznymi". Jednakże aktualnie powyższa interpretacja nie dotyczy wszystkich przedsiębiorstw energetycznych z uwagi na wprowadzenie nowej dyrektywy Unii Europejskiej, na podstawie której nastąpił rozdział usług sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej i nowelizacja Prawa Energetycznego w 2007 r.
W odniesieniu do A. miało to ten skutek, że sprzedaż wydzielona została do B. Na gruncie obecnych uregulowań funkcjonuje instytucja "sprzedawcy z urzędu", który wyznaczany jest przez Urząd Regulacji Energetyki celem zawarcia umów kompleksowych z gospodarstwami domowymi (Odbiorcami). W tym zakresie realizowany jest obowiązek publiczny, tj. związany z użytecznością publiczną. A. jedynie dostarcza energię elektryczną w ramach umowy o świadczenie usługi dystrybucji, a sprzedaż energii elektrycznej w dalszym ciągu jednak znajduje się po stronie sprzedawcy z urzędu (B.). Aktualnie, w związku ze świadczeniem tzw. usługi kompleksowej, stwierdzić należy, że zadania publiczne mogłyby być realizowane jedynie przez sprzedawcę świadczącego usługę kompleksową, ale już nie przez dystrybutora energii elektrycznej, jakim jest A. Okoliczność, że dystrybutor energii elektrycznej prowadzi działalność, która ma związek z realizacją zadań w sferze usług użyteczności publicznej (usługi sprzedaży) przez inny podmiot (sprzedawcę z urzędu), nie może przesądzać o zasadności traktowania tego dystrybutora jako realizującego zadania publiczne.
Aby stwierdzenie takie było uzasadnione niezbędne byłoby ustalenie, że działalność dystrybutora mieści się w zakresie zadań, których realizacja jest zaliczona do sfery szeroko rozumianych zadań państwowych (lub samorządowych), a taki charakter ma jedynie usługa świadczona na rzecz gospodarstw domowych w ramach umowy kompleksowej, a nadto powierzona została temu podmiotowi przez władzę państwową (w tym przypadku - URE).
Wskazano, że nawet gdyby przedsiębiorstwa energetyczne wykonywały zadania publiczne, to ewentualny obowiązek udostępniania informacji publicznej można by było rozważać jedynie przy realizacji przez nie zadań określonych w art. 9 lit. c ust. 3 Prawa energetycznego. Jeżeli bowiem zadania spółki wykraczają poza zadania operatora systemu dystrybucyjnego, to zastosowanie ustawy i istnienie obowiązku udostępnienia informacji publicznej istniałoby jedynie w takiej sytuacji, gdyby wniosek dotyczył sprawy publicznej. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje fakt, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Tymczasem zakres żądanych informacji nie dotyczy spraw publicznych.
Nadto wskazano, że obowiązek udzielania informacji publicznej dotyczy podmiotów dysponujących majątkiem publicznym, a takim nie dysponuje A. Ponadto nie jest ona spółką prawa handlowego, w której Skarb Państwa posiada ponad 50% akcji w kapitale zakładowym - Skarb Państwa posiada jedynie ok. 82 % akcji w kapitale zakładowym spółki C., która jest większościowym akcjonariuszem A..
Stwierdzono, że spółka nie będąc "władzą publiczną", nie realizując "zadań publicznych" oraz nie dysponując majątkiem publicznym, nie jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej. Nie dysponuje, mieniem państwowym, mieniem komunalnym oraz mieniem należącym do sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych ani nie jest spółką prawa handlowego, w której Skarb Państwa jest większościowym akcjonariuszem w kapitale zakładowym w sensie bezpośrednim.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Niniejsza sprawa dotyczy bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, rozpatrywanej na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), zwanej dalej u.d.i.p. Ustawa ta służy realizacji konstytucyjnego prawa obywateli do uzyskania informacji o działaniach władzy i sprawach publicznych. Wynika to z 61 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Zakres prawa do informacji określa ust. 2 tego przepisu, mówiąc że prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność A., polegająca na nieudostępnieniu skarżącej, w trybie u.i.d.p., informacji oraz dokumentów, o których mowa w opisanym na wstępie piśmie skierowanym do spółki, z dnia 16 grudnia 2016 r. Przechodząc zatem do u.i.d.p. z bezczynnością na jej gruncie mamy do czynienia wówczas, gdy organ lub inny podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie podejmuje czynności materialno-technicznej udostępniając tę informację, bądź nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania.
Natomiast bezczynność nie będzie miała miejsca, gdy podmiot, do którego zwrócono się o udostępnienie informacji publicznej nie jest podmiotem zobowiązanym według u.i.d.p., albo złożony wniosek nie dotyczy informacji publicznej, jak również gdy żądana informacja publiczna nie znajduje się w posiadaniu podmiotu do którego złożono wniosek oraz w sytuacji, gdy udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić w trybie szczególnym.
Rozważając niniejszą sprawę sąd zaznacza, wobec treści odpowiedzi na skargę, że sprawy bezczynności A. w udostępnieniu informacji publicznej w zakresie odnoszącym się do lokalizowania sieci i urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej na nieruchomościach stanowiących własność pytających oraz dokumentów z tym związanych, od wielu lat są przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i orzecznictwo w tym zakresie, zarówno WSA w Gdańsku i nie tylko ale też Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolite i utrwalone. Na tę kwestię zwrócił już uwagę NSA w wyroku z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1874/14 (dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w odniesieniu do żądania przedstawienia dokumentów dotyczących lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na konkretnych działkach, wyjaśniając w uzasadnieniu skarżącej kasacyjnie spółce, że zagadnienie związane z kwalifikacją żądanej informacji jako informacji publicznej było przedmiotem co najmniej kilkudziesięciu orzeczeń sądów administracyjnych, a orzecznictwo w tym zakresie jest już utrwalone.
Tytułem przykładu sąd zatem wymieni szereg orzeczeń dostępnych w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych, w uzasadnieniu których przedmiotem rozważań były zarówno aspekty przedmiotowe i podmiotowe udostępniania informacji publicznej odnoszące się do A., jak i bezzasadność argumentu o niedopuszczalności skargi. Są to wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt I OSK 469/15; z dnia 1 października 2016 r., sygn. akt I OSK 1874/14; z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1361/14; z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I OSK 218/14, I OSK 403/14; z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 940/14, I OSK 655/14; z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OSK 47/14, I OSK 48/14, I OSK 52/14, I OSK 51/14. Prawomocne wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Gd 171/14; z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Gd 5/14; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt II SAB/Gd 282/13; z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 88/13; z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 204/13; z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II SAB/Gd 242/13; z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 190/13; z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 179/13; z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 143/13.
Podzielając utrwalone orzecznictwo w sprawach bezczynności A. w udostępnianiu informacji publicznej sąd wojewódzki dla porządku odniesie się do zarzutów spółki, poczynając od najdalej idącego żądania odrzucenia skargi z uwagi na jej niedopuszczalność wskutek niewyczerpania środków zaskarżenia poprzez wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi. W sprawach skarg na bezczynność organu (podmiotu zobowiązanego) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej do dnia 1 czerwca 2017 r. nie występował wymóg wyczerpania środków zaskarżenia określony w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a. Jak przyjmowało jednolicie orzecznictwo sądowoadministracyjne skarga na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musiała być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej i mogła być wniesiona bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa (zob. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08, dostępne w CBOSA).
W orzecznictwie wyjaśniono, że ustawa o dostępie do informacji publicznej, regulująca tryb postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej, w wąskim zakresie odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jego przepisy stosuje się jedynie w przypadku wydania decyzji. U.i.d.p. nie zawiera przepisów, które dotyczyłyby bezczynności, w tym wymogu wyczerpania trybu polegającego na wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa lub wniesienia zażalenia na bezczynność organu. Przepis art. 52 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r.) uzależnia uruchomienie drogi postępowania sądowego od wyczerpania środków zaskarżenia, ale ma to miejsce wówczas, gdy takie środki przysługują, czy to na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, czy to przepisów szczególnych, czy też ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Środków takich nie przewiduje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zmiana p.p.s.a. (m.in. art. 52 i art.
53) dokonana ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) i obowiązująca od dnia 1 czerwca 2017 r. na warunkach określonych w art. 17 tej ustawy, przedstawionego stanowiska nie zmienia w odniesieniu do niniejszej sprawy bezczynności, w której też skarga na bezczynność wniesiona została do sądu w dniu 16 maja 2017 r.
Dla oceny zasadności wniesionej skargi w pierwszej kolejności należy rozważyć aspekty podmiotowy i przedmiotowy sprawy o udostępnienie informacji publicznej. Informacja podlega bowiem udostępnieniu w trybie u.d.i.p., gdy wniosek o jej udostępnienie skierowano do podmiotu zobowiązanego określonego w art. 4 u.d.i.p., a żądana informacja ma charakter informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., według którego każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczna w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Katalog informacji publicznych utworzono w art. 6 u.d.i.p., ma on charakter otwarty i stanowi zasadniczo wskazówkę interpretacyjną uwzględnianą przy analizowaniu ad casum charakteru informacji.
Co do zasady informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej wymienione zostały w art. 4 ust. 1 u.i.d.p. i wśród nich znajdują się organy władzy (pkt 1), organy samorządu terytorialnego (pkt 2) oraz inne podmioty określone w pkt. 3-5.
Rozwijając definicję informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.i.d.p. wskazać należy, że na podstawie treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 i 2 u.i.d.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. Treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez właściwy organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 721/08, LEX nr 423325).
Żądanie zatem przez skarżącą dokumentów, do których odnoszą się pytania sformułowane w punktach 1-10 wniosku, jak i same pytania, dotyczące w istocie jednej szeroko pojętej kwestii odnoszącej się do zlokalizowanych na nieruchomości skarżącej linii elektroenergetycznych, należą do informacji o danych publicznych związanych z wykonywaniem zadań publicznych przez A., wobec czego stanowią informację publiczną w rozumieniu u.i.d.p. Rozważając kwestię podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej należy przywołać art. 4 ust. 1 u.i.d.p., który je wymienia i są to władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Jak zatem wprost wynika z przytoczonego przepisu zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne, lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, niebędące organami władzy publicznej.
Do A. jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej ma zdaniem sądu zastosowanie przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.i.d.p. Spółka ta na podstawie art. 3 pkt 25 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 220) jako operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego jest przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, zatem działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy zadań publicznych w rozumieniu art. 4 u.i.d.p.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 wyjaśnił, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa – a zatem zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju o której mowa w art. 5 Konstytucji. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych (OTK-A 2006/7/87, Dz. U. z 2006 r., nr 41, poz. 1012, LEX nr 198687). Aktualności przedstawionego stanowiska nie zmienia funkcjonowanie rynku energetycznego po nowelizacji ustawy Prawo energetyczne wskutek wejścia w życie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/54/WE z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 96/92/WE (Dz. U. U.E.EL z dnia 15 lipca 2003 r., nr 176, poz. 37, ze zm.).
Dyrektywa nr 2003/54 nie obowiązuje, została uchylona mocą Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 20093/72/WE dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 2003/54/WE (Dz. U. UE L z dnia 14 sierpnia 2009 r., nr 211, poz. 55). Niemniej Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. dokonując badania zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy – Prawo energetyczne w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną w 2005 r., a opartą na wynikającym z dyrektywy 2003/54/WE rozdziale systemów energetycznych, to swoje wnioski wyprowadził z Konstytucji RP. Z tych przyczyn również obecnie, po zmianach dokonanych w ustawie Prawo energetyczne, a także na gruncie obecnie obowiązującej dyrektywy 2009/72/WE (art. 2 pkt 35 dyrektywy) operator systemu dystrybucyjnego pozostaje przedsiębiorstwem energetycznym, które ze względu na dysponowanie zasobami energetycznymi wykonuje zadania publiczne.
Dyrektywa 2009/72/WE w art. 25 ust. 1 wskazuje, że operator systemu dystrybucyjnego jest odpowiedzialny za zapewnienie długoterminowej zdolności systemu do zaspokajania uzasadnionego zapotrzebowania na dystrybucję energii elektrycznej, za eksploatację, utrzymanie i rozbudowę w warunkach opłacalności ekonomicznej bezpiecznego, niezawodnego i wydajnego systemu dystrybucji energii elektrycznej na swoim obszarze, z należytym poszanowaniem środowiska i efektywności energetycznej. Postanowienia obecnie obowiązującej dyrektywy 2009/72/WE potwierdzają aktualność tezy postawionej przez Trybunał Konstytucyjny, że dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego i ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju.
W konsekwencji zdaniem sądu rozdział usług sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej przewidziany w znowelizowanej ustawie Prawo energetyczne pozostaje bez wpływu na ocenę co do wykonywania przez spółkę A. zadań publicznych. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, rola przedsiębiorstw energetycznych jest kluczowa w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego, ze względu na fakt, że to właśnie te podmioty wykonują działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi.
Jednocześnie ze względu na ich znaczenie, wykonywanie tego rodzaju działalności gospodarczej zostało obwarowane wieloma obowiązkami, jakie te podmioty w zakresie wykonywanej działalności muszą wykonywać, a które przekładają się na odpowiedni poziom bezpieczeństwa energetycznego. Bezpieczeństwo energetyczne zaliczane jest do szeroko rozumianego bezpieczeństwa ekonomicznego, ponieważ energia i surowce energetyczne stanowią produkty strategiczne mające realny wpływ na wszystkie elementy prawidłowego funkcjonowania państwa. Są zatem determinantą działania organów państwa nie tylko na polu gospodarczym, lecz także politycznym, ekologicznymi i społecznym (por. Komentarz do art. 1 ustawy Prawo energetyczne, red. Zdzisław Muras, Mariusz Swora, LEX). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., w sprawie sygn. akt I OSK 851/10 (dostępny w CBOSA) wyjaśnił, że obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy.
Zawarte w tym przepisie formułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od "zadań władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.i.d.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli.
Ponadto, budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.).
Powtarzając zatem argumentację wielokrotnie dotychczas przywoływaną w orzecznictwie i jakby się mogło zdawać już zbędną, sąd wojewódzki orzekając obecnie konsekwentnie przyjął, że przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest A. wykonuje zadania publiczne i w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.i.d.p. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na gruncie tej ustawy.
Skoro zatem żądanie przedstawione we wniosku z dnia 16 grudnia 2016 r. dotyczy udostępnienia informacji publicznej, a A. jest podmiotem zobowiązanym w świetle u.i.d.p., spółka miał obowiązek załatwienia przedmiotowego wniosku w sposób i na zasadach określonych w tej ustawie. Nie zmienia tej konkluzji okoliczność, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowano infrastrukturę przedsiębiorstwa, gdyż to nie wyłącza jej prawa do żądania udostępnienia informacji publicznej. U.i.d.p. nie wprowadza ograniczenia w prawie do uzyskania informacji publicznej z tego tytułu. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego w uzyskaniu takiej informacji, z wyjątkiem sytuacji, gdy mamy do czynienia z informacją przetworzoną, którą udostępnia się o ile wnioskodawca wykaże szczególną istotność dla interesu publicznego.
Na to też powołuje się spółka, zwracając uwagę na ograniczenie dostępu do informacji publicznej w sytuacji żądania informacji przetworzonej (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p.). Istotnie, żądanie udostępnienia informacji przetworzonej, a więc jakościowo nieistniejącej w zasobach podmiotu zobowiązanego, lecz podlegającej wytworzeniu, co też wymaga znacznego nakładu intelektualnego oraz osobowego podmiotu zobowiązanego, warunkowane jest wykazaniem szczególnie istotnego znaczenia dla interesu publicznego. O ile wnioskodawca tego nie wykaże, podmiot zobowiązany wydaje decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.i.d.p.). Niemniej trybu powyższego spółka nie wykorzystała, nawet gdyby założyć charakter żądanej informacji jako przetworzonej, gdyż po pierwsze - po wpływie wniosku nie spółka zwróciła się do wnioskodawczyni o wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego dla udostępnienia tej informacji, a następnie nie wydała decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej z tej przyczyny.
Wobec tego zdaniem sądu nie jest to właściwa argumentacja dla oddalenia skargi na bezczynność, skoro wniosek nie został załatwiony zgodnie z trybem przewidzianym dla informacji publicznej przetworzonej, przy założeniu, że spółka byłaby w stanie wykazać, iż z taką informacją ma do czynienia. Tymczasem z okoliczności sprawy wynika, że pismem z dnia 3 stycznia 2017 r. spółka w odniesieniu do wniosku o udostępnienie informacji publicznej poinformowała skarżącą o przedłużeniu terminu do udostępnienia wnioskowanej informacji do dwóch miesięcy, do dnia 28 lutego 2017 r., z uwagi na znaczny zakres wniosku.
Sąd aprobuje w niniejszej sprawie zastosowanie trybu przewidzianego w art. 13 ust. 2 u.i.d.p., gdyż istotnie konieczność poszukiwania dokumentacji i przygotowania odpowiedzi na wniosek uzasadniała jego zastosowanie. Tym samym podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej poinformował wnioskodawczynię o przyczynie opóźnienia i wskazał termin, w jakim udostępni informację, nieprzekraczający dwóch miesięcy. Takiego trybu niekwestionuje też strona skarżąca. Oznacza to, że wniosek skarżącej z dnia 16 grudnia 2016 r. powinien być rozpatrzony najpóźniej do dnia 28 lutego 2017 r., co niewątpliwie nie miało miejsca. Nie udostępniono żądanej informacji w formie czynności materialno-technicznej, niepoinformowano o braku takiej informacji, nie została też wydana decyzja administracyjna o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 17 u.d.i.p. A. jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zakończył sprawy udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej w żaden ze sposobów przewidzianych w u.i.d.p., pozostaje zatem w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej.
Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał A. do rozpatrzenia wniosku E. H. z dnia 16 grudnia 2016 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku wraz z aktami administracyjnymi i ze stwierdzeniem jego prawomocności (pkt 1 sentencji wyroku). Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd w punkcie 2 sentencji stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując tej oceny sąd uwzględnił okoliczność, że zobowiązana spółka wyznaczyła termin udostępnienia informacji w sposób przewidziany w art. 13 ust. 2 u.i.d.p., którego nie dotrzymała pozostając w bezczynności do dnia wydania niniejszego wyroku.
Następnie A. całkowicie zmieniła swoje stanowisko, powracając na etapie postępowania sądowego w sprawie bezczynności do argumentacji, która była już wielokrotnie analizowana i nie została zaakceptowana przez utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, co powinno być znane zarówno spółce jak i zawodowemu pełnomocnikowi ją reprezentującemu. Z tej też przyczyny sąd uwzględnił wniosek skarżącej o wymierzenie spółce grzywny uznając, że adekwatna do stopnia bezczynności i rażącego naruszenia prawa będzie wysokość 1.000 zł, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). O kosztach postępowania sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz przepisu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 r., poz. 1800) ustalając, że na zasądzone od spółki na rzecz skarżącej koszty składa się 100 zł wpisu sądowego oraz kwota 497 zł, obejmująca wynagrodzenie adwokata 480 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa 17 zł.