Uzasadnienie
R. S. w dniu 21 maja 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego (dalej jako "Prezes Sądu") w rozpoznaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, domagając się zobowiązania organu do udzielenia żądanej informacji, nałożenia na Prezesa Sądu grzywny zgodnie z art. 156 p.p.s.a. i zwrotu od organu na rzecz skarżącego kosztów przez niego poniesionych, w tym kosztów wysłanej korespondencji oraz rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 30 kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu z wnioskiem o udostępnienie mu informacji publicznej w postaci kopii wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2017 rejestrowanych w repertorium "[..]" pod symbolem [..] i [..].
W celu wykonania wniosku w dniu 12 maja 2020 r. organ zarządził przygotowanie przez [..] Wydział Cywilny Sądu Rejonowego zażądanej przez skarżącego informacji publicznej w terminie 10 dni.
Pismem wysłanym w dniu 26 maja 2020 r. Wiceprezes Sądu, zastępujący Prezesa, poinformował skarżącego, że w 2017 r. w Sądzie Rejonowym w rep. "[..]" pod symbolem [..] nie zarejestrowano spraw, a w sprawach z kategorii "[..]" o symbolu [..] zapadło 11 wyroków wraz z uzasadnieniami. Treść przedmiotowych wyroków została skarżącemu przesłana w załączeniu.
W odpowiedzi na skargę Prezes wskazał, że skarżący omyłkowo odczytał pismo Sądu z dnia 14 maja 2020 r., wynikające z niewłaściwego zinterpretowania przez Sekretariat [..] Wydziału Cywilnego zarządzenia Wiceprezesa z dnia 12 maja 2020 r., jako odpowiedź na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Tymczasem, odpowiedzią na tenże wniosek było dopiero pismo Wiceprezesa wysłane w dniu 26 maja 2020 t., wraz z którym udostępniono skarżącemu informację publiczną zgodnie z jego wnioskiem. Żądana informacja została więc udostępniona przed upływem 14-dniowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2167 ze zm.), dalej u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Podkreślić przy tym trzeba, że zasadność skargi na bezczynność ocenia się na dzień jej wniesienia, niemniej uwzględnia się również wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania.
W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że przedmiotem skargi była bezczynność Prezesa Sądu w udostępnieniu informacji publicznej w rozpoznaniu wniosku skarżącego wniesionego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zawarte w tej ustawie regulacje mają służyć realizacji konstytucyjnego prawa obywateli dostępu do informacji publicznej, zagwarantowanego w art. 61 Konstytucji RP i zapewniać transparentność działań władzy publicznej, umożliwiać społeczną jej kontrolę, budować społeczeństwo obywatelskie i rozwijać demokrację uczestniczącą, w której obywatele mają wpływ na podejmowanie dotyczących ich decyzji. Przy czym, należy podkreślić, w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach.
Zgodnie z przepisami u.d.i.p., wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej), przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Przepis art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej).
Ponadto, w celu urzeczywistnienia prawa do informacji publicznej, ustawodawca zakreślił podmiotom zobowiązanym do udostępniania tych informacji terminy do podjęcia działań zmierzających do załatwienia wniosku w trybie u.d.i.p. Zgodnie więc z art. 13 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1), a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
W związku tym o bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej możemy mówić, o ile wniosek o jej udzielenie dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wniosku w formie i terminach określonych w u.d.i.p.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku był zobowiązany do udostępnienia posiadanych przez siebie informacji publicznych, albowiem zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. takimi podmiotami są organy władzy publicznej, zaś w myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy i trybunały sprawują władzę sądowniczą. Z kolei, art. 175 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy, jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy państwowe powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa. W związku z tym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka podmiotowa.
Także przedmiot wniosku mieści się w zakresie informacji mających walor informacji publicznych podlegających udostępnieniu. Jak stanowi bowiem art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonym. Uszczegółowienie zakresu tak zdefiniowanego pojęcia informacji publicznej znajduje się w art. 6 u.d.i.p., przy czym zawarty w tym przepisie katalog ma charakter otwarty i stanowi zasadniczo wskazówkę interpretacyjną uwzględnianą przy analizowaniu ad casum charakteru informacji. Tak więc informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
W art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. wskazano natomiast, że informacją publiczną będą dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. W związku z tym wniosek dotyczący udostępnienia wyroków z uzasadnieniami wydanych w roku 2017 w Sądzie Rejonowym, w sprawach o wskazanych przez wnioskodawcę symbolach, dotyczył informacji o charakterze publicznym.
Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, Prezes Sądu Rejonowego, do którego skierowano wniosek winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia, w terminach określonych ustawą.
Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o udzielenie informacji publicznej pismem z dnia 30 kwietnia 2020 r., które wpłynęło do organu w dniu 12 maja 2020 r. W związku z tym termin na załatwienie sprawy, zgodnie z u.d.i.p., upływał organowi w dniu 26 maja 2020 r. Skarga natomiast została wniesiona w dniu 21 maja 2020 r., a więc przed upływem wyznaczonego przez ustawodawcę terminu. Jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę, skarżący błędnie uznał za odpowiedź na jego wniosek pismo Prezesa z 14 maja 2020 r. i niniejszą skargą chciał zakwestionować działania organu, które doprowadziły do poinformowania go, że w Sądzie nie zarejestrowano spraw z jego udziałem. Jakkolwiek takie działanie organu może być mylące dla strony, która w ten sposób uzyskała inną informację, niż opisana we wniosku, to jednak nie świadczy to o bezczynności organu.
Po pierwsze, jak wskazano, w dniu wniesienia skargi nie upłynął jeszcze termin na udzielenie odpowiedzi przez organ, a po drugie, w dniu 26 maja 2020 r., a więc ostatniego dnia 14-dniowego terminu, Prezes nadał do wnioskodawcy prawidłową odpowiedź na jego wniosek. Pismo to zostało odebrane przez Areszt Śledczy, w którym skarżący przebywa w dniu 1 czerwca 2020 r. Okoliczności te (doręczenie odpowiedzi i jej treść) nie zostały zakwestionowane w toku postępowania przed sądem, zatem należy uznać te fakty za przyznane.
W takiej sytuacji, skoro skarga została wniesiona przed terminem na udzielenie odpowiedzi związanej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, zaś w dniu upływu tego terminu podmiot zobowiązany udzielił wnioskodawcy żądanej informacji, należy stwierdzić, że organ w dacie wniesienia skargi nie mógł pozostawać w bezczynności, gdyż nadal otwarty pozostawał dla niego termin załatwienia sprawy. Nie naruszono wobec tego przywołanych w skardze regulacji co do procedowania przy udostępnianiu informacji publicznej, ani przepisów prawa materialnego, zakreślających granice obowiązku w danym zakresie.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a.