Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 31 sierpnia 2015 r. A. zarzuciło Okręgowemu Sądowi Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych bezczynność w rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej z dnia 18 lutego 2015 r., dotyczącego udostępnienia informacji publicznej.
Stowarzyszenie wniosło o:
- 1) zobowiązanie Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych do rozpoznania powyższego wniosku o udostępnienie informacji publicznej – w terminie 14 dni;
- 2) zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem:
- a. opłaty sądowej (100 zł),
- b. wynagrodzenia pełnomocnika (240 zł),
- c. opłaty skarbowej (17 zł),
- d. opłaty pocztowej (4,20 zł),
- 3) rozpoznanie sprawy w najszybszym możliwym terminie.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że pocztą elektroniczną w dniu 20 lutego 2015 r. przesłało Okręgowemu Sądowi Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie podania informacji o terminach i miejscach posiedzeń Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych w bieżącym roku kalendarzowym. Podmiot zobowiązany nie udzielił odpowiedzi i nie zareagował w żaden sposób na wniosek.
W dalszej części uzasadnienia Stowarzyszenie wskazało na przepisy art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz na art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz na orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych wniósł o umorzenie postępowania i nieobciążanie kosztami postępowania. Wskazał, że istotnie nie udzielił odpowiedzi na wniosek przesłany pocztą e-mail w dniu 20 lutego 2015 r.. Brak odpowiedzi był spowodowany tym, że wniosek został przeoczony, bowiem tego samego dnia wpłynął jeszcze jeden wniosek o udzielenie informacji publicznej, na który w dniu 4 marca 2015 r. udzielono odpowiedzi.
W konsekwencji dopiero pismem z 30 września 2015 r. organ udzielił odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. W ocenie organu skarga została wystosowana przedwcześnie, ponieważ żądana informacja została udzielona, wobec czego organowi nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa i uzasadnione jest umorzenie postępowania.
Postanowieniem z 8 stycznia 2016 r. WSA w Gdańsku odrzucił skargę, stojąc na stanowisku, że sąd okręgowej izby pielęgniarek i położnych nie posiada odrębnej podmiotowości prawnej, gdyż żaden z przepisów stawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (t.j.: Dz. U. z 2011 r., Nr 174, poz. 1038 ze zm.) takiej osobowości mu nie przyznaje.
Wskutek skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 652/16, uchylił zaskarżone postanowienie i wskazał, że sąd okręgowej izby pielęgniarek i położnych jest podmiotem zobowiązanym do realizacji obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, a więc ma zdolność sądową w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę między innymi w zakresie orzekania w sprawach skarg na bezczynność.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j. t. Dz. U. z 2015 r., poz. 2058), dalej jako "u.d.i.p.", każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W orzecznictwie przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej, przez którą rozumie się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Stosownie do przepisu art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności (...) organy samorządów gospodarczych i zawodowych (pkt 2), będące w posiadaniu takich informacji.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych jest podmiotem wykonującym funkcje publiczne, co wynika z zakresu jego zadań wskazanych w przepisach ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 174, poz. 1038 ze zm.). Przesądził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 652/16.
Także żądana informacja stanowi informację publiczną wobec brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p., który stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o sposobach przyjmowania i załatwienia spraw (lit. d), stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania i rozstrzygania (lit. e), prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (lit. f).
W świetle utrwalonego w orzecznictwie i doktrynie poglądu, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wynika z przeświadczenia, że dany akt w ogóle nie powinien zostać podjęty, a czynność nie powinna zostać dokonana.
Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Zatem milcząc wobec wniosku skarżącego Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w dacie wniesienia skargi na bezczynność do Sądu pozostawał w bezczynności. Podnieść należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania, gdyż postępowanie staje się bezprzedmiotowe.
Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. W dacie rozpoznawania sprawy przez Sąd, Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych nie pozostawał już bezczynności, skoro zrealizował obowiązek informacyjny, wynikający z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności stało się bezprzedmiotowe i Sąd zobowiązany był do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie wynikała bowiem z lekceważącego stosunku do złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, lecz z jego przeoczenia, gdyż jednego dnia skarżące Stowarzyszenie skierowało do organu dwa wnioski i jeden z nich umknął uwadze organu. Zdaniem Sądu, wymieniona kwalifikowana forma bezczynności winna być zarezerwowana do sytuacji oczywistych, niebudzących wątpliwości i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 § 1a w zw. z art. 161 § 1 pkt 3, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 i art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.