Uzasadnienie
W dniu 11.03.2002 r. Pełnomocnik skarżącego - J.S. powołując się na przepisy art. 35, art. 36 i art. 37 k.p.a. wniósł do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zażalenie na bezczynność Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i nie załatwienie sprawy z wniosku skarżącego z dnia 24.06.1993 r. o przydział kwatery stałej.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w dniu 24.06.1993 r. skarżący - J. S. złożył wniosek o przyznanie osobnej kwatery stałej w garnizonie G., który został zarejestrowany pod numerem [...]. Wniosek ten - według odpowiedzi na skargę - pozostawał na liście przydziału kwater do dnia 8.11.2000 r.
W dniu 16.11.1993 r. skarżącemu przydzielono kwaterę zastępczą z przeznaczeniem na zakwaterowanie tymczasowe. Do zamieszkiwania w niej uprawniona była żona oraz dwie córki.
Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w dniu 15.11.1999 r. zaproponował J. S. przydział osobnej kwatery stałej, z którego skarżący w dniu 19.11.2001 r. zrezygnował.
Wyrokiem z dnia 17 października 2000 r. Sygn. akt [...] Sąd Okręgowy Wydział II Cywilny orzekł rozwód J. i M. S. W dniu 14.08.2001 r. J. S. wystąpił z ponownym wnioskiem o przydział kwatery stałej oraz o umieszczenie go na liście oczekujących na kwaterę.
W dniu 12.10.2001 r. skarżący powiadomił Dyrektora OT WAM, iż rezygnuje z tymczasowego zakwaterowania w przydzielonej mu na ten cel kwaterze i wniósł o przejęcie kwatery przez Agencję.
Pismem z dnia 22.10.2001 r. Dyrektor OT WAM poinformował skarżącego, że przed przejęciem kwatery przez WAM należy przedstawić zaświadczenie z Urzędu Miasta o wymeldowaniu wszystkich pełnoletnich osób oczekujących na lokal.
W dniu 6.11.2001 r. skarżący przekazał kwaterę zastępczą do dyspozycji OT WAM. Jednak - w ocenie Agencji, przekazanie nie było skuteczne, gdyż zostało przeprowadzone na podstawie nieprawdziwych informacji udzielonych przez skarżącego, dotyczących sytuacji mieszkaniowej, w jakiej znajdowała się była małżonka skarżącego.
W dniu 27.11.2001 r. Dyrektor OT WAM zapewnił, iż J. S. zostanie umieszczony na liście oczekujących na przydział kwatery stałej z zaliczeniem okresu oczekiwania od daty złożenia wniosku (tj. 24.06.1993 r.), po przedstawieniu zaświadczenia o wymeldowaniu z kwatery zastępczej byłej żony.
Dnia 31.10.2001 r. J. S. wystąpił do Urzędu Miasta w G. o wymeldowanie z urzędu z kwatery zastępczej byłej żony. W tym okresie była żona nie zamieszkiwała w kwaterze zastępczej, którą opuściła z dziećmi w sierpniu 1998 r. O powyższym stanie rzeczy pełnomocnik skarżącego zawiadomił Dyrektora OT WAM pismem z dnia 29.11.200 I r. załączając do pisma sprawozdanie z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w toku postępowania sądowego pod sygn. akt [...], w którym była żona J. S. podała, że wraz z dziećmi wyprowadziła się z kwatery zastępczej. W aktach znajduje się kopia pisma UM w G. z 7.11.2001 r. informującego skarżącego, iż nie jest stroną postępowania w sprawie o wymeldowanie byłej żony z kwatery zastępczej.
W pismach z dnia 3.12.2001 r., 8.01.2002 r., 7.06.2002 r. była małżonka skarżącego zgłaszała roszczenia do dalszego zamieszkiwania w kwaterze zastępczej.
W uzasadnieniu zażalenia na bezczynność pełnomocnik skarżącego podniósł, że uzależnienie przydziału kwatery stałej. osobie uprawnionej od zakończenia sprawy prowadzonej z urzędu o wymeldowanie z kwatery zastępczej byłej żony narusza art. 24 ust.l pkt l w zw. z art. 26 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 86 poz. 433 z późno zm.). Żaden przepis tej ustawy ani aktów wykonawczych nie nakłada na osobę uprawnioną obowiązku wymeldowania z kwatery zastępczej wspólnie zamieszkałych osób, a jedynie przekazania lokalu w stanie wolnym.
Postanowieniem z dnia 16.04.2002 r. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej powołując się na art. 123, art. 144, i art. 138 k.p.a. nie uwzględnił zarzutów podniesionych w zażaleniu. W uzasadnieniu wskazał, że z treści zażalenia wynika 'odmienny cel i przedmiot zaskarżenia aniżeli bezczynność organu I instancji. Wskazał, że postępowanie wyjaśniające organu I instancji nie nosi znamion bezczynności, zmierza natomiast do zakończenia sprawy przekazania kwatery zastępczej przez J. S., rozpoznania roszczeń byłej żony zainteresowanego w przedmiocie zawarcia umowy najmu lokalu i ostatecznego uregulowania sprawy mieszkaniowej byłych małżonków.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik J. S. zarzucając naruszenie art. 35 i 36 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1, art. 24 ust. pkt 1 ustawy z dnia 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w związku z § 13 ust. 4 i § 14 ust.l rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. Nr 65, poz. 320 z późno zm.) wniósł o zobowiązanie organu I instancji do umieszczenia wniosku skarżącego o przydział kwatery stałej na uaktualnionej liście kolejności przydziału kwater.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w.uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. O oddalenie skargi wniósł również pełnomocnik następcy prawnego OR WAM - tj. Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Regionalnego.
Pełnomocnik skarżącego zmodyfikował wnioski skargi, popierając je w zakresie bezczynności organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne , na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istotne znaczenie w niniejszej spawie miało ustalenie rzeczywistej treści skargi i właściwości rzeczowej Sądu.
Zauważyć należy, iż postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zostało wydane na skutek zażalenia skarżącego na bezczynność organu I instancji w trybie art. 37 k.p.a. Środek zwalczania bezczynności organu administracji publicznej określony w tym przepisie służy co do zasady kwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy. Postępowanie takie nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, iż rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. nie następuje w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, na które przysługiwałoby zażalenie, ale w drodze czynności nadzorczej, która gdyby nawet została ujęta w formę postanowienia - nie mogłaby być zaskarżona do sądu administracyjnego ponieważ ani art. 16 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późno zm.), ani też art. 3 §- 2 obowiązującej od 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) nie wymienia tego rodzaju przedmiotów zaskarżenia.
Wyczerpanie przez stronę trybu zażaleniowego określonego w art. 37 k.p.a. warunkuje natomiast wniesienie skargi na bezczynność, ale na bezczynność organu I instancji, a nie organu
. wyższego stopnia, do którego wniesiono zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 cytowanej ustawy).
Sprawa o umieszczenie wniosku skarżącego o przydział kwatery stałej na uaktualnionej liście kolejności przydziału kwater nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż takiej prawnej formy załatwienia tej sprawy nie przewiduje ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Jest to inna niż decyzja lub postanowienie kończące postępowanie, czynność z zakresu administracji publicznej zmierzająca do realizacji uprawnienia żołnierza zawodowego do kwatery stałej, wynikająca z mocy przepisu prawa (art.22 ust. 1 i art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22.06.1995 r.)
O takich czynnościach jest mowa art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wniesioną w tej sprawie przez J. S. należy zakwalifikować jako skargę nai bezczynność Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej polegającą na nie wpisaniu wniosku skarżącego na listę kolejności przydziału kwater, bądź - na niewydaniu decyzji odmawiającej skarżącemu realizacji jego prawa do kwatery.
Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze, wskazać należy że ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w art. 24 ust. 1 przewiduje realizację. przysługującego żołnierzowi zawodowemu prawa do kwatery przez przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery.
Ust. 2 tego artykułu stanowi, że do czasu realizacji prawa do kwatery żołnierz zawodowy otrzymuje:
- l) świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego na zasadach określonych w dalszych przepisach albo
- 2) zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji.
Przydział kwatery zastępczej, jak to miało miejsce w przypadku skarżącego, był tymczasową formą zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierza zawodowego i trwa do czasu realizacji jego prawa do kwatery.
Rezygnacja przez skarżącego z zakwaterowania tymczasowego nie oznacza, że utracił on uprawnienie do przydziału kwatery stałej. J. S. wystąpił o przydział kwatery stałej jeszcze przed przydzieleniem mu kwatery tymczasowej w 1993 r. i od tego czasu oczekuje na przydział kwatery stałej. Jego kolejny wniosek o umieszczenie na aktualnej liście przydziału
., kwater z dnia 14.08.2001 r. spowodowany był - jak podaje - wynikającą z orzeczonego rozwodu, zmianą należnej powierzchni mieszkalnej w związku z treścią art. 26 ust. 2 pkt l ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, istniały podstawy do umieszczenia wniosku skarżącego na liście osób oczekujących na przydział kwatery, bądź - podjęcia innego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku J.S.
Zgodnie z § 14 ust. l obowiązującego do 12.10.2000 r. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 65 poz. 320 z późn..zm.), Dyrektor oddziału terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w kolejności otrzymanych Wniosków, sporządza lub uaktualnia co roku do dnia 31 października dla każdego garnizonu Wstępne listy kolejności przydziału kwater, z podziałem na żołnierzy zawodowych nie posiadających kwater w garnizonie, oczekujących na poprawę warunków mieszkaniowych oraz oczekujących na przydział kwatery zastępczej. Wnioski takie podlegały rejestracji w kolejności wpływu (§ 13 ust.4).
Również przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz.U. Nr 40 poz. 471) wskazują w § 4 i 5, że wnioski te podlegają rejestracji w kolejności wpływu, oraz że Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji, w kolejności otrzymanych wniosków, o których mowa w § 4 ust. l, sporządza i uaktualnia co roku, do dnia 31 października dla każdego garnizonu, wstępne listy kolejności przydziału kwater, zwane dalej "wstępnymi listami", z podziałem na żołnierzy zawodowych nie posiadających kwater w garnizonie, oczekujących na poprawę warunków mieszkaniowych oraz oczekujących na przydział kwatery zastępczej.
Zdaniem Sądu bez znaczenia dla niniejszej sprawy są roszczenia byłej żony do dalszego zamieszkiwania w kwaterze zastępczej oraz kwestia wymeldowania z tej kwatery, albowiem mogą być one przedmiotem odrębnych postępowań administracyjnych.
Z uwagi na przedmiot żądania skarżącego, które będzie podlegać załatwieniu pod rządami ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, po zmianie ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 116 poz. 1203 z późn.zm.) Sąd, mając na względzie stan prawny i faktyczny z okresu postępowania przed organami Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wskazuje na treść art. 19 ust. 6 cyt. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.
Końcowo zauważyć należy, że Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej pozostaje w bezczynności nie tylko wtedy, gdy nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, ale także wtedy, gdy nie dokonuje czynności (wpisu na listę kolejności przydziału kwater), która warunkuje merytoryczne rozpatrzenie sprawy tj. realizację prawa żołnierza zawodowego do kwatery.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 149 ustawy
.z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późno zm.) nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 z późn..zm.).