Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca D. M. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna M. S. na okres świadczeniowy 2018/2019.
Jednakże pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. powiadomił skarżącą o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.). Organ wyjaśnił, że wniosek był niekompletny. Wobec tego skarżąca zobowiązała się do jego uzupełnienia w terminie do dnia [...] r. poprzez złożenie orzeczenia sądu, zasądzającego alimenty lub odpisu ugody sądowej, bądź odpisu zatwierdzonej przez sąd ugody, czy innego tytułu wykonawczego – pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W terminie tym brakujące dokumenty nie zostały jednak złożone.
Pismem z dnia [...] r. skarżąca wystąpiła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku. Wyjaśniła, że dopiero w dniu [...] r. doszło do zawarcia ugody o alimenty przed mediatorem (sygn. akt [...]). Stąd też nie miała możliwości wcześniejszego dostarczenia dokumentu. Do pisma dołączyła kopię wniosku o zatwierdzenie ugody.
Jednakże postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji odmówił przywrócenia terminu.
Wskutek zażalenia skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r. uchyliło powyższe postanowienie i umorzyło postępowanie organu I instancji.
W tym stanie rzeczy skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła ponaglenie na bezczynność organu w sprawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna.
Skarżąca zarzuciła, że nie została pouczona przez pracownika MOPS o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zabezpieczenie. Podpisała zobowiązanie do dostarczenia dokumentów, lecz nie otrzymała jego kopii i nie mogła się z nim zapoznać. Stąd też nie może ponosić ujemnych konsekwencji upływu 3 miesięcy od złożenia wniosku zgodnie z art. 19 ust. 4, 5 i 6 ustawy. Zatem sprawa powinna być merytorycznie rozpoznana na podstawie wniosku złożonego w dniu [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium uznało ponaglenie za nieuzasadnione, bowiem prawidłowo organ I instancji pozostawił wniosek bez rozpoznania.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku – poprzez naruszenie art. 7, 8, 12, 35 i 37 § 5 kpa.
Ponawiając argumentację zawartą w ponagleniu skarżąca domagała się stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązania organu do dokonania w określonym terminie niezbędnej czynności. Skarżąca zaakcentowała, że nie została poinformowana o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zabezpieczenie alimentów, stąd też nie może ponosić ujemnych konsekwencji niedochowania 3-miesięcznego terminu na złożenie tytułu wykonawczego, a sprawa powinna być rozpoznana merytorycznie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Rozpoznając sprawę w trybie uproszczony Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
W niniejszej sprawie brak było bowiem przesłanek do pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącej wskutek nieprzedłożenia w trzymiesięcznym terminie tytułu wykonawczego, zasądzającego alimenty na rzecz syna, którego dotyczył wniosek.
Jak wynika z treści wniosku, skarżąca ubiega się o ustalenie prawa do świadczenia na drugie dziecko. Nie wniosła równocześnie o ustalenie tego prawa na pierwsze dziecko (córkę M. S.), gdyż prawo to zostało już wcześniej ustalone. Zatem z mocy art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2407) – w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku – świadczenie na drugie dziecko przysługiwało niezależnie od wysokości dochodu. Brak było zatem podstaw do żądania, aby skarżąca przedłożyła tytuł wykonawczy, gdyż prawo do świadczenia nie było uzależnione od ustalenia na dziecko alimentów od ojca. Organ administracji wadliwie zastosował zatem tryb z art. 19 ust. 4 cyt. ustawy, a w konsekwencji, błędnie pozostawił wniosek bez rozpoznania.
Niezależnie od tej kwestii rodzi się też wątpliwość, czy wezwanie organu, o którym mowa w powyższym przepisie, można zastąpić pisemnym oświadczeniem strony, że zobowiązuje się do uzupełnienia braków wniosku. Jednak kwestia ta nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, skoro wniosek nie był obarczony żadnymi brakami (w ówczesnym stanie prawnym).
Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nastąpiło zatem wskutek błędnej wykładni art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 19 ust. 4 ustawy. Oznacza to, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] r. Sprawie nie nadano bowiem biegu, co doprowadziło do naruszenia terminów załatwienia sprawy, określonych w art. 35 § 1 kpa – przy braku przesłanek z § 5 tego przepisu w postaci opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych organu. Mając na uwadze długość okresu opóźnienia w załatwieniu sprawy (ponad 1 rok), zdaniem sądu administracyjnego, bezczynność organu nosiła cechy rażącego naruszenia prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę, zobowiązał organ do wydania w terminie 14 dni aktu, rozstrzygającego wniosek skarżącej oraz stwierdził rażące naruszenie prawa. Orzeczenie Sądu oparto na przepisach art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Wyznaczony termin załatwienia sprawy biegnie od zwrotu akt postępowania (art. 286 § 2 cyt. ustawy).
Mając na uwadze przyczyny niezałatwienia wniosku (błędna wykładnia prawa materialnego), Sąd nie dopatrzył się konieczności dyscyplinowania organu poprzez wymierzenie mu grzywny oraz podstaw do przyznania skarżącej określonej sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 cyt. ustawy.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 tej ustawy.
mr