Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 października 2023 r. S.K. (dalej: "Skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce Oddział w C., wykonującego zadanie własne gminny dotyczące zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom, w przedmiocie: rozpatrzenia skargi dotyczącej przekazywania danych osobowych osób adoptujących zwierzęta osobom trzecim.
Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zwrócił uwagę na naruszenie przez Towarzystwo art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."),
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż organ powinien rozpatrzyć sprawę niezwłocznie, czyli w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a w sprawach bardziej skomplikowanych w terminie dwóch miesięcy. Skarżący oczekuje natomiast rozstrzygnięcia już pół roku. Ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Organ nie wydał rozstrzygnięcia, zatem w ocenie Skarżącego pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce Oddział C., ul. [...] lok. [...], [...] C., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło o oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz Towarzystwa zwrotu kosztów postępowania.
W swoim stanowisku Towarzystwo wyjaśniło, że w dniu 27 kwietnia 2023 r. Skarżący złożył w siedzibie Towarzystwa skargę "na niewłaściwe obchodzenie się z danymi wrażliwymi przez Inspektora TOZ". W skardze zarzucił, iż Inspektor TOZ A.J. miała udostępniać dane osób, które zaadoptowały zwierzęta osobom postronnym.
Wobec wniesienia skargi, Towarzystwo przeprowadziło postępowanie wyjaśniające celem zweryfikowania zarzutów Skarżącego. Przesłuchano i odebrano oświadczenia od Inspektorów TOZ, którzy przeprowadzali interwencję u osób, które adoptowały zwierzęta celem sprawdzenia warunków bytowych tych zwierząt. Oświadczenia złożyły Inspektor TOZ G.M. i A.S.. Wskazały, iż nigdy nie dochodziło do sytuacji przekazywania danych osobowych osobom postronnym. Oświadczenie w postępowaniu wyjaśniającym złożyła również Inspektor TOZ A.J., która zaznaczyła, iż przestrzega przepisów o ochronie danych osobowych oraz nigdy nie udostępniała jakichkolwiek danych osobowych osobom postronnym.
W toku postępowania wyjaśniającego ustalono również, iż Skarżący był wolontariuszem Schroniska, który uczestniczył w interwencjach Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami jako kierowca. Wobec tego Skarżący mógł mieć bezpośredni i samodzielny dostęp do danych osób adoptujących zwierzęta, bez wiedzy inspektorów TOZ. Postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do ustalenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu Inspektora TOZ A.J.
Odpowiedź na skargę została skierowana do Skarżącego pismem z dnia 26 maja 2023 r. - Towarzystwo wskazało, iż brak jest podstaw do stwierdzenia złamania przepisów prawa przez Inspektor TOZ. Sprawa została załatwiona, a o sposobie zakończenia postępowania Skarżący został zawiadomiony. Odpowiedzi udzielono zatem przed upływem 30 dni zakreślonych przez Kodeks postępowania administracyjnego.
Dalej Towarzystwo wskazało, że Skarżący skierował do Towarzystwa pismo z dnia 6 czerwca 203 r. o tych samych zarzutach. Towarzystwo nie udzieliło odpowiedzi na ww. pismo z uwagi na uprzednie ustosunkowanie się do zarzutów Skarżącego. Skarga na bezczynność została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Towarzystwa w dniu 2 listopada 2023 r.
Zdaniem Towarzystwa - Skarżący wniósł skargę o stwierdzenie bezczynności już po uzyskaniu stanowiska Towarzystwa o uznaniu braku podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu Inspektor TOZ. Zgodnie zatem z Uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Z uwagi na załatwienie sprawy, a tym samym zakończenie postępowania brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia bezczynności organu.
W przypadku nieuwzględnienia wskazanej argumentacji opartej o przywołaną Uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, Towarzystwo wskazało, iż skarga powinna ulec oddaleniu, ponieważ brak jest podstaw do przyjęcia, iż Towarzystwo dopuściło się bezczynności, bądź przewlekłości. Po otrzymaniu skargi w dniu 27 kwietnia 2023 r. Towarzystwo przystąpiło do działań mających na celu weryfikację zarzutów wskazanych w jej treści. Odpowiedź na skargę została udzielona w dniu 26 maja 2023 r., zatem nie doszło do bezczynności.
Towarzystwo wskazało również, iż jest organizacją pozarządową prowadzącą działalność pożytku publicznego tj. działalność społecznie użyteczną prowadzoną w sferze zadań publicznych określonych w ustawie, niedziałającą w celu uzyskania zysku. Końcowo Towarzystwo wyraziło wątpliwości w zakresie zasadności skierowania skargi za jego pośrednictwem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na wstępie należy odnotować, iż przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd jest zobowiązany do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem (art. 58 § 3 p.p.s.a.).
Przeprowadzona w tym zakresie kontrola doprowadziła do stwierdzenia podstaw odrzucenia wniesionej skargi.
Zakres właściwości sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne,
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie,
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii,
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a,
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.)
Z przywołanego art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wynika, że skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna w innych sprawach niż wymienione w powyższych przepisach. Wniesienie skargi na bezczynność postępowania organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce Oddział w C. w przedmiocie rozpatrzenia skargi dotyczącej przekazywania danych osobowych osób adoptujących zwierzęta osobom trzecim, wniesionej w trybie postępowania skargowego, do którego odpowiednio mają zastosowanie przepisy działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak wynika z akt przedłożonych do sprawy, Skarżący pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. złożył "skargę na niewłaściwe obchodzenie się z danymi wrażliwymi przez Inspektora TOZ". W treści pisma podał, iż "zgodnie z art. 227 k.p.a. składa skargę na inspektor TOZ A. J. Przedmiotem skargi jest niewłaściwe obchodzenie się z danymi osobowymi powierzanymi pani inspektor. Dane te są przekazywane osobom postronnym, które nie powinny mieć wglądu w wyżej wymienione informacje".
Nie ulega zatem wątpliwości, że Skarżący zaskarżył bezczynność organu w ramach tzw. trybu skargi powszechnej.
Zauważenia wymaga, iż tryb skargowy uregulowany na podstawie art. 221-240 k.p.a., jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi), a skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/10; M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2024). Stosownie do art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg powszechnych jakimi są skargi zawarte w dziale VIII k.p.a., a więc skargi związane z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani także do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 241/09).
Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W razie nierozpatrzenia skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a. stronie nie służy skarga na bezczynność organu (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II OSK 2019/10, z dnia 12 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 314/08 w: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 318/13).
W konsekwencji należy stwierdzić, że ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1999 r. sygn. akt III SAB 7/99, ONSA 2001 r. nr 1 poz. 27; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1578/10). Ewentualna bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia tego rodzaju skargi również nie należy do zakresu właściwości sądów administracyjnych, bowiem właściwością tą objęta jest bezczynność organów administracji publicznej jedynie w przypadkach określonych w pkt 8 i pkt 9 omawianego przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.
W kwestii wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia jeszcze wymaga, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest możliwe zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, niezależnie od wyniku sprawy, albowiem brak ku temu podstawy prawnej.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie Skarżącemu uiszczonego wpisu od skargi.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.