Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta C., na podstawie art. 11a, art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta C. z dnia 21 listopada 2011 r. orzeczono o:
- 1) udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa ulicy miejskiej – przedłużenie ulicy [...] (etap I i etap II) wraz z kanalizacją deszczową, oświetleniem ulicznym, przepompownią ścieków wód opadowych z rurociągiem tłocznym i przebudową kanalizacji teletechnicznej", obejmującą działki nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13,
- 2) zatwierdzeniu podziału nieruchomości wyznaczonego liniami rozgraniczającymi teren,
- 3) zatwierdzeniu projektu budowlanego,
- 4) nadaniu decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Zatwierdzenie podziału nieruchomości obejmowało działki nr: 14, 15, 16,18, 19, 20, 21, 22. W pkt 6 decyzji oznaczono też działki, które z mocy prawa staną się własnością Gminy C. z dniem ostateczności decyzji oraz dla których rozwiązuje się użytkowanie wieczyste.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Wojewoda [...] utrzymał w mocy powołane na wstępie rozstrzygniecie organu pierwszej instancji.
Wobec powyższego m.in. działka nr 5, o powierzchni 0,0430 ha, powstała z podziału działki nr 22, której właścicielem był G. K., stała się z mocy prawa przedmiotem własności Gminy C..
Zawiadomieniem z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. powiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wypłaty na rzecz G. K. odszkodowania za powyższą nieruchomość w związku z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 12 ust. 4 f tej ustawy. Jednocześnie, na podstawie art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2002 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej Kpa, organ poinformował, że w wskazany w art. 35 Kpa termin załatwienia sprawy nie może zostać zachowany. Organ wskazał na przyczyny zwłoki oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 czerwca 2013 r.
Pismem z dnia [...]r. G. K. złożył do Wojewody [...] skargę na działania Prezydenta Miasta C., zarzucając mu naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 12 ust. 4 b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez niewydanie w terminie 30 dni decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...]Wojewoda [...] uznał skargę G. K. na niezasadną.
Pismem z dnia [...] r. G. K. wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z zażaleniem na bezczynność Wojewody [...] w powyższej sprawie. Następnie pismem z dnia [...]r. G. K. wniósł, za pośrednictwem Wojewody [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skargę, sprecyzowaną pismem z dnia [...]r. jako skarga na bezczynność Prezydenta Miasta C. oraz Wojewody [...]. Z uwagi na tę okoliczność, Przewodniczący Wydziału II, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zarządził rozdzielenie tych skarg. Skarga na bezczynność Prezydenta Miasta C. została zarejestrowana pod sygn. akt. II SAB/Gl 38/13, zaś skarga na bezczynność Wojewody [...]jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowego.
W skardze G. K. podniósł zarzuty: nie ustalenia powierzchni wywłaszczonej nieruchomości, nie wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania oraz realizowania inwestycji drogowej z naruszeniem prawa. Skarżący wniósł o ustalenie ilości metrów kwadratowych przejętej nieruchomości i na tej podstawie ustalenie odszkodowania, wydanie decyzji w tym zakresie w terminie 30 dni, a także wskazanie podstawy prawnej zajęcia nieruchomości oraz odłączenia od terenu Rzeczypospolitej Polskiej działki o nr 5. Ponadto, zawiadomienie przez Sąd organów ścigania o popełnionych przez Wojewodę [...]przestępstwach, nakazanie zwrotu własności nieruchomości oraz dołączenie do akt załączników skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosząc o jej oddalenie, opisał przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego i stanowisko zawarte w postanowieniu tego organu z dnia [...]r., nr [...]
W piśmie z dnia [...] r. skarżący wniósł o ustalenie przez Sąd, czy w wyniku działania organów doszło do odłączenia działki nr 5 od terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zakończenie sprawy, bądź wskazanie braku właściwości w tej sprawie. Następnie w piśmie z dnia [...]r. w sposób obszerny przedstawił dodatkową argumentację dotyczącego bezczynności Wojewody [...]w zakresie ustalenia granic obowiązywania art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i precyzując jej przedmiot podał, że zarzuca Wojewodzie [...] bezczynność polegającą na tym, że organ ten nie wskazał granic obowiązywania art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, a obowiązek ten wynika z art. 11 f ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Natomiast pełnomocnicy Wojewody [...] wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Z kolei w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
Ponadto dodać należy, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W następnej kolejności należy wyjaśnić, iż stosownie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, natomiast przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest zażalenie w trybie art. 37 § 1 K.p.a.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący skierował do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zażalenie na bezczynność Wojewody [...]w przedmiotowej sprawie. Należy zatem przyjąć, że wyczerpał tym samym tryb postępowania przewidziany w art. 37 K.p.a., co w konsekwencji warunkuje dopuszczalnością skargi na bezczynność organu.
Przechodząc natomiast do kwestii merytorycznych wyjaśnić należy, że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w przepisach działania w sprawie wszczętej żądaniem strony. O bezczynności organu administracji publicznej można mówić wówczas zatem, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie odpowiednim aktem administracyjnym. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu (zob. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Zgodnie z 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, z kolei art. 35 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić - stosownie do art. 35 § 3 K.p.a. - nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, natomiast w myśl § 4 przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3.
Nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie, w zakresie terminów dla czynności Wojewody w ramach rozpoznania skargi na bezczynność Prezydenta Miasta C., mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. roku Kodeks postępowania administracyjnego.
Bezspornym jest, że skarga wpłynęła do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. w dniu [...]., a w dniu [...]. Wojewoda wydał postanowienie uznające przedmiotową skargę za nieuzasadnioną, jednocześnie odrębnym pismem poinformował skarżącego, że żądanie wydania decyzji o wstrzymaniu samowoli budowlanej, nakazania rozbiórki obiektów infrastruktury wykonanych w warunkach samowoli budowlanej oraz przywrócenia działki do stanu pierwotnego, należy wnieść odrębnie do [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Zatem w niniejszej sprawie nie ma mowy o bezczynności Wojewody, który rozpoznał skargę na bezczynność i wydał w tym zakresie postanowienie.
Należy również zwrócić uwagę, że w strukturze organów właściwych do załatwiania tej sprawy w oparciu o ustawę z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008r., nr193, poz.1194 z późń. zm), Wojewoda nie jest organem I instancji. Z tego względu nie można Wojewodzie postawić zarzutu, że nie dokonał czynności mających na celu ustalenie wysokości odszkodowania, nie jest bowiem organem do tego uprawnionym. Wojewoda natomiast działa jako organ II instancji i w tym zakresie wypełnił swoje obowiązki rozpoznając skargę na bezczynność organu I instancji.
Jeżeli skarżący uważa, że winno dojść do wydania w sprawie decyzji lub dokonania jakiejś czynności materialno-technicznej związanej z ustaleniem wysokości odszkodowania z tytułu przejęcia należącej do niego nieruchomości, to swe żądanie a następnie ewentualny zarzut bezczynności winien w pierwszej kolejności kierować w stosunku do organu I instancji właściwego w sprawie wydania decyzji w tym zakresie, nie zaś do organu odwoławczego.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.