Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 marca 2020 r., działając przez profesjonalnego pełnomocnika A. W. złożyła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta C. sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na córkę skarżącej za okres od grudnia 2018 roku do czerwca 2019 roku i odmowę udzielenia informacji z pisma z dnia 27 sierpnia 2019 roku, w tym zaniechanie przesłania skarżącej kopii (odpisu) pisma z dnia 10 grudnia 2018 roku. W swej skardze domaga się:
- - zobowiązania organu do rozpatrzenia ponownej skargi strony z dnia 10 grudnia 2019 roku i wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawda do świadczenia wychowawczego na małoletnią za okres od grudnia 2018 roku do czerwca 2019 roku, ewentualnie przekazania sprawy w tym zakresie do organu właściwego rzeczowo i miejscowo,
- - zobowiązania organ do udzielenia skarżącej informacji z pisma z dn. 27 sierpnia 2019 roku,
- - zobowiązania organu do wydania skarżącej kopii (odpisu) pisma skarżącej z dn. 10 grudnia 2018 roku,
- - stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- - zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi stwierdzono co następuje. Skarżąca w grudniu 2018 roku wyprowadziła się z C. do miejscowości T. razem z małoletnią córką, o czym poinformowała [...] Centrum Świadczeń pismem z dnia 10 grudnia 2018 r., wnioskując zarazem o zaprzestanie wypłaty świadczeń rodzinnych na rzecz małoletniej ojcu dziecka. W odpowiedzi organ poinformował skarżącą, iż w sprawie jej pisma przeprowadzi postępowanie wyjaśniające.
Pismem z dnia 27 sierpnia 2019 roku pełnomocnik skarżącej zwrócił się do [...] Centrum Świadczeń o udzielenie informacji jak zostało załatwione postępowanie wyjaśniające w związku z pismem strony z dnia 10 grudnia 2018 roku, czy została wydana decyzja w' tej sprawie lub też zostały podjęte inne czynności, czy nastąpiło wznowienie wypłaty świadczenia wychowawczego na małoletnią a jeżeli tak, to od jakiej daty i na czyje konto zostało przekazane to świadczenie.
Pismem z dnia 18 września 2019 roku organ odmówił udzielenia wnioskowanych informacji uznając, iż skarżąca nie jest stroną postępowania administracyjnego a zatem nie może uzyskać informacji o podstawach rozstrzygnięcia sprawy.
Na odmowę udzielenia informacji, jak również zaniechania wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz córki małoletniej córki za poprzedni okres zasiłkowy, skarżąca wniosła skargę d3 października 2019 roku. Zawiadomieniem z dn. 28 października 2019 roku organ skargi nie uwzględnił, jak również nie przesiał stronie kopii pisma z dnia 10 grudnia 2018 roku.
W związku z powyższym skarżąca w dniu 10 grudnia 2019 roku złożyła ponowną skargę do organu oraz ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. To ostatnie postanowieniem z dnia [...] roku po rozpatrzeniu ponaglenia uznało za nieuzasadnioną skargę na bezczynność [...] Centrum Świadczeń.
W ocenie skarżącej, organ nie wywiązał się z obowiązku informacyjnego w związku z jej pismem z dnia 10 grudnia 2018 roku. Dotąd nie zostało wszczęte odrębne postępowanie administracyjne w celu przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniej córki za poprzedni okres zasiłkowy. Organ nie stwierdzi! też swojej niewłaściwości i nie przekazał tej sprawy do właściwego rzeczowo oraz miejscowo organu. Tymczasem należy informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać nad tymi, aby nie poniosła ona szkody i w tym celu udzielać jej niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.).
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a.")., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na [...] bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W świetle zaś art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Konieczne jest tu wskazanie, że zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzając bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd stwierdza, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Działając zaś na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy.
Niniejsza skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie bowiem do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania tryb zaskarżenia sprecyzowany został w art. 37 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wniesienie skargi do Sądu zostało poprzedzone wniesieniem ponaglenia do właściwego organu.
Przed dokonaniem oceny, czy Prezydent Miasta C. w rozpatrywanej sprawie był bezczynny konieczne jest ustalenie przedmiotu postępowania a następnie skonfrontowanie go z zarzutami skargi.
Postępowanie zainicjowało pismo skarżącej z dnia 10 grudnia 2018 r. o treści "Prośba. Proszę o zaprzestanie wypłaty świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego. Wnioskodawcą jest mój mąż K. M. zamieszkały w C. przy ul. [...]. Swą prośbę motywuję sytuacją, która miała miejsce w sobotę 08.12.2018. Opuszczałam mieszkanie w asyście policji. Zabrałam najpotrzebniejsze rzeczy osobiste swoich dzieci. Córki są aktualnie pod moją opieką, przebywają razem ze mną w moim domu rodzinnym: T. ul. [...] [...] D. woj. [...]".
Został przesłuchany mąż skarżącej oraz odebrano oświadczenie od niej samej. W konsekwencji pismem z dnia 15 stycznia 2019 r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie w sprawie ponownego ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego dla dwóch córek skarżącej i jej męża. Ostatecznie decyzją z [...] r. Prezydent Miasta C. uchylił swą decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej przyznania mężowi skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na jedną z córek.
Analiza pisma skarżącej oraz akt administracyjnych pozwala na stwierdzenie, że co prawda postępowanie w sprawie zostało w wyniku pisma skarżącej – ale nie na jej wniosek. Toczyło się ono z urzędu. Jego przedmiot nie dotyczył sfery praw, czy też obowiązków skarżącej – nie można jej było zatem uznać za jego stronę. Stąd niezasadne są żądania wglądu w akta sprawy, uzyskiwania informacji czy też żądania odpisów akt.
W żaden sposób nie można uznać powyższego pisma za żądanie (wniosek) przyznania świadczenia wychowawczego na jedną z córek skarżącej. Jego treść jest jasna i nie budzi wątpliwości. Skarżąca domagała się zaprzestania wypłacania zasiłku wychowawczego mężowi. Brak było podstaw do żądania doprecyzowania żądania skarżącej oraz przekazania sprawy według właściwości innemu organowi (to Prezydent Miasta C. był właściwy do załatwienia sprawy "zaprzestania" wypłacania świadczenia mężowi skarżącej.
Również pisma skarżącej z dnia 27 sierpnia 2019 r. nie można uznać za wniosek o przyznanie świadczenia. Domagała się w nim bowiem udzielenia informacji "jak zostało załatwione postępowanie wyjaśniające w związku z pismem strony z dn. 10.12.2018 r., czy została wydana decyzja w tej sprawie lub też zostały podjęte inne czynności, czy nastąpiło wznowienie wypłaty świadczenia wychowawczego na małoletnią a jeżeli tak, to od jakiej daty i na czyje konto zostało przekazane świadczenie pieniężne".
Nie można zatem stwierdzić, że Prezydent Miasta C. był bezczynny w sprawie "zobowiązania organu do rozpatrzenia ponownej skargi strony z dnia 10 grudnia 2019 roku i wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawda do świadczenia wychowawczego na małoletnią J. M. za okres od grudnia 2018 roku do czerwca 2019 roku, ewentualnie przekazania sprawy w tym zakresie do organu właściwego rzeczowo i miejscowo". Sprawa została bowiem rozstrzygnięta i brak było podstaw do przekazania wniosku strony innemu organowi. Z akt sprawy nie wynika także, aby skarżąca wnosiła o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na jedną z córek.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.